Terpstra gaat vuil spel te lijf met topconferentie

DEN HAAG, 11 OKT. Na de wedstrijd Ferencvaros-Ajax klapte een vak vol supporters van de Hongaarse club voor de aanhang van de Amsterdammers. Een sympathiek gebaar, dacht vice-voorzitter Marten Castermans van de overkoepelende sportorganisatie NOC*NSF toen hij het tafereel aanschouwde. Op de tribunes kan het er ook gemoedelijk aan toe gaan.

Castermans was twee weken geleden “min of meer toevallig” in Boedapest en daardoor in de gelegenheid de wedstrijd te bezoeken die volgens velen werd ontsierd door ape-geluiden uit de kelen van duizenden Ferencvaros-aanhangers zodra een donkere Ajacied aan de bal was. Gevraagd naar zijn reactie op het racistische gescandeer: “Ik moet tot mijn schande bekennen dat ik die geluiden ook niet heb gehoord. Wij stonden in de hoek achter de cornervlag, waarschijnlijk was het sterk afhankelijk van de plek waar je stond. Pas toen ik twee dagen later thuiskwam, hoorde ik hoe het in Nederland op de televisie overgekomen was.” De Nederlandse sportbestuurder was overigens niet de enige die niets hoorde; ook de Duitse waarnemer van de UEFA ontging de oerwoudgeluiden.

Er moet een duidelijk signaal gegeven worden dat dit soort dingen niet kan, vindt Castermans, “maar het zal een lange weg zijn”. Dat signaal zal vooral moeten klinken op de internationale ministersconferentie 'Sport, tolerantie en fair play' die eind april in Nederland zal worden gehouden, een initiatief van staatssecretaris Erica Terpstra (sport). Zij vond Castermans bereid om deze conferentie voor te bereiden. Gisteren en vandaag zat hij met vertegenwoordigers van onder meer de UEFA, NOC*NSF, de Europese Unie en de commissies sportzaken en toeschouwersgeweld van de Raad van Europa en de Europese Unie in een hotel in Den Haag om alvast de grote lijnen van die bijeenkomst uit te zetten. In de terminologie van Castermans “een plan van aanpak”.

Niet bekend

Hoewel de nadruk op fair play en tolerantie in het voetbal ligt - ook Castermans, oud-voorzitter van Velocitas en voormalig KNVB-bestuurder, komt uit de voetballerij - is het de bedoeling dat enkele tientallen vedetten uit verschillende sporten de ministersconferentie zullen opluisteren. Er zijn nog geen spelers gecontracteerd. “Maar het moeten internationaal aansprekende namen zijn”, zegt Castermans. Behalve spelers zullen ook befaamde coaches, scheidsrechters en bestuurders, zoals IOC-voorzitter Samaranch, worden uitgenodigd.

Castermans streeft er naar uit elk Europees land een “een topper” naar Nederland te halen plus een aantal topsporters van buiten het eigen werelddeel. Afspraken zijn nog niet gemaakt en de vice-voorzitter van NOC*NSF geeft eerlijk toe “dat het nog maar de vraag is of dat allemaal gerealiseerd kan worden”. Veel tijd is er niet meer. Volgende week roept staatssecretaris Terpstra het organiserend comité in het leven. Er is nog weinig zicht op welke maatregelen de Europese ministers van sport in april volgend jaar zullen bekrachtigen. Aan de etalage wordt in elk geval hard gewerkt.

Spelers en clubs die zich misdragen moeten niet uitsluitend bestraft worden, vindt Castermans. “Ik geloof er niet in om bijvoorbeeld een club ergens van uit te sluiten als er drie keer iets is misgegaan. Dat heeft een averechts effect, dat is overdreven.” Anderzijds: “Je zult er niet aan ontkomen forse straffen uit te delen, maar dat is vooral een zaak van de bonden. Als supporters zich niet gedragen in een stadion, worden clubs fors gestraft, zoals vorige week met Feyenoord, FC Utrecht, FC Twente en FC Den Haag is gebeurd. Maar dat levert weer de tegenwerping van de clubs op: 'Wat kunnen wij daar aan doen?' Als supporters vreselijke dingen roepen, moet je maar hopen dat omstanders ingrijpen en die mensen aangeven.” Castermans zegt dat “opvoeden belangrijker is dan straffen”. Ook clubs wijzen voortdurend op de cultuur waarvan vandalisme en verbaal geweld een onderdeel is. De oorzaken liggen buiten de stadions en moeten daarom daar worden aangepakt, luidt hun redening, vooral in het gezin en op school. Castermans: “In de jaren zestig en zeventig is er ergens een breuklijn onstaan, dat is ontaard en daar zitten we nu mee.”

Maar het is niet louter intolerantie en vuil spel dat de sport overspoelt, onderstreept Castermans. “We moeten het nou ook weer niet overdrijven, alsof er over de vreselijkste dingen gebeuren. We moeten ook enige nuchterheid betrachten. Elk weekend worden er duizenden wedstrijden gespeeld waar niks misgaat.”