'Pyromaan van Ede' oefende ook met molotovcocktails; Eis van zeven jaar cel plus tbs

ARNHEM, 11 OKT. Zeven jaar gevangenisstraf en tbs met dwangverpleging eiste officier van justitie M. Pomper gisteren voor de rechtbank in Arnhem tegen 'de Pyromaan van Ede'.

De 22-jarige Edenaar wordt ervan verdacht van 16 maart tot 19 april 28 branden te hebben gesticht. Aanvankelijk betrof het kleine containerbrandjes, later werden de branden steeds omvangrijker en ze eindigden bij loodsen vol caravans, een garagebedrijf met dertien auto's en een autobandenbedrijf. De schade loopt in de miljoenen.

Meer dan een maand hielden de branden het Gelderse Ede in hun greep. Of, zoals rechtbankpresident F.J. Haas het formuleerde, “het was wereldnieuws in heel Nederland”. “En het is een wonder dat er geen mensen gewond zijn geraakt. Minstens vier keer is er een levensgevaarlijke situatie ontstaan”, aldus officier Pomper. “De man heeft onvoorstelbaar huisgehouden in Ede en omliggende gemeenten.”

Het was de sensatie, zo zegt de verdachte. De kick van al die kranteberichten, van al dat nieuws op de televisie. Het Pieter Baan Centrum, dat hem onderzocht heeft, komt echter tot andere conclusies.

“U bent heel erg afhankelijk en onzeker. U bent ook sociaal onmachtig. Er is geen sprake van standhoudende gewetensnood”, zo leest rechtbankpresident Haas uit het rapport voor, “begrijpt u dat?” “Ik dacht het niet”, zegt de verdachte. Haas: “Het betekent volgens mij dat u wel zegt dat u er spijt van hebt, maar dat u dat niet meent.” De verdachte: “Ik heb er echt wel spijt van. Ik kan er 's nachts niet van slapen.”

De verdachte zei dat hij weliswaar “een beetje door anderen” was aangezet, maar achtte zichzelf “helemaal verantwoordelijk”. Uit het verhoor kwam echter naar voren dat de verdachte zich sterk moet hebben laten leiden door zijn 26-jarige broer - die in de loop van dezelfde middag wegens medeplichtigheid twaalf maanden celstraf tegen zich hoort eisen - en door een vriend van zijn broer, die nog moet voorkomen. Zij lieten hem de plekken zien waar brand gesticht kon worden. Ook liet de verdachte zich door de vriend voorlichten over het maken en gebruiken van een molotovcocktail. Er werd mee geoefend op een veldje buiten Ede.

Dat de verdachte zich moeilijk kan verweren tegen druk die in een groep op hem wordt uitgeoefend, bleek ook in het Pieter Baan Centrum. Daar liet hij zich tijdens de lunch letterlijk de kaas van het brood eten. “Dan zeg ik tegen die jongens: ik vind dat niet leuk. Wat moet je nog meer? Van je afslaan, soms?”, aldus de Edenaar.

Een gedupeerde eiste ter zitting schadevergoeding. De 70-jarige Edenaar, wiens caravan in de loods stond die na brandstichting compleet afbrandde, had na privé-problemen juist de caravan klaar gemaakt om weg te gaan. Hij vroeg een schadevergoeding van 5.300 gulden, het verschil tussen de daadwerkelijke waarde van caravan plus inhoud en het bedrag dat de verzekering wil uitkeren. De verdachte: “Ik vind het zielig voor de man en ik vind dat hij geld moet krijgen, maar ik kan dat niet betalen. Momenteel krijg ik in het huis van bewaring 39 gulden per maand.”

Raadsman A. Robustella vroeg zich af waarom de politie niets heeft gedaan met de anonieme brieven die naar het politiebureau waren gestuurd en waarin de twee broers met naam en toenaam als daders waren aangewezen. Dat gebeurde begin april al, toen de verdachte nog niet verder was gekomen dan veertien relatief kleine branden.

“Waarom duurde het nog meer dan drie weken voor de politie de verdachte oppakte? Wilde men een heterdaad? Ik wil daar graag inzicht in.” Volgens Pomper kwamen er echter veel tips binnen, die allemaal nauwkeurig gecheckt moesten worden. “Helemaal omdat een aantal onjuist bleken. Je moet toch heel voorzichtig te werk gaan met anonieme brieven.”

Robustella vocht in zijn pleidooi ook de bevindingen van het Pieter Baan Centrum aan. Volgens hem is er geen sprake van een relatie tussen de daden van de man en een persoonlijkheidsstoornis. Tbs met dwangverpleging achtte hij niet nodig. Uitspraak over twee weken.