Conglomeraten in VS blazen zichzelf op; Opsplitsingen van bedrijven zijn aan orde van de dag

NEW YORK, 11 OKT. Tegenover een record aantal fusies in de media- en bankwereld staat in de Verenigde Staten dit jaar ook een groot aantal verzelfstandigingen en opsplitsingen. De vele voorbeelden vinden navolging.

Eind vorige week kondigde het Amerikaanse computerbedrijf Unisys aan dat het zijn drie divisies operationeel onafhankelijk wil maken. Hoewel het bedrijf het ontkent staat het voor een aantal analisten vast dat dit een eerste stap is naar volledige opsplitsing. Dat zou de problemen waarmee het bedrijf uit Pennsylvania al jaren kampt definitief moeten oplossen. Bij Unisys zijn in vijf jaar zo'n 40.000 banen verdwenen, ofwel veertig procent van de werknemers.

Mogelijk stoot het bedrijf onderdelen af, op de wijze van AT&T. Dat bedrijf splitste zich onlangs op in drie zelfstandige bedrijven met verschillende beursnoteringen. Net als deels bij Unisys het geval is, overlapten de onderdelen elkaar en was er een centraal management dat Salomonsoordelen moest vellen over het aannemen en uitvoeren van orders. Bij AT&T ging het erom dat de afdeling apparatuur leverde aan de concurrent van de telefoonmaatschappij, bij Unisys is een van de conflicten of de service-afdeling voorrang moet geven aan de eigen cliënten of iedereen die service wil gelijk moet behandelen.

De op- en afsplitsingen in het Amerikaanse bedrijfsleven lijken ingegeven door de gedachte dat de overzichtelijkheid van een bedrijf goed is voor beleggers. Managers, houdt het simpel. Als de belegger het zicht op de gang van zaken verliest, brengt hij zijn geld ergens anders naartoe. Een bedrijf dat te veel sporen volgt kan zijn aandacht voor de kernactiviteiten verliezen. Daarmee lijkt het einde van de conglomeraten naderbij te komen. Ooit gold dat conglomeraten de veiligste beleggingen waren omdat de uiteenlopende onderdelen verschillende economische conjunctuurcycli doorliepen zodat het bedrijf altijd winst kon maken. De tegenwerpingen van de managementsgoeroe's zijn nu dat conglomeraten het risico lopen hun focus te verliezen.

Een ander recent voorbeeld van een bedrijf dat zich opsplitst is ITT, het aloude conglomeraat van onder meer defensieapparatuur, verzekeringen en hotels. Het besluit, dat al geruimte tijd in de maak was, werd afgelopen juni met gejuich ontvangen. Beleggers zijn onzeker over bedrijven waar onderdelen in zitten die straks enorme kosten kunnen opleveren. Bij ITT was dat het geval met zijn verzekeringspoot. Wie denkt dat ITT het goed doet met zijn hotels en casino's, heeft geen zin om onder dezelfde vlag ook te zien dat er allerlei potentiële claims van verzekerden kunnen komen wegens jarenlang slepende asbestprocessen. Conglomeraten met onoverzichtelijke reikwijdtes schrikken af.

Pag.18: 'Mandarijnenseizoen' op beurs in New York

“De dagen van het conglomeraat of het hogelijk gediversifieerde bedrijf zijn wellicht voorbij”, verklaart David Nadler van Delta Consulting Group. Hij beschouwt de opsplitsingen als een fundamentele herstructurering van het portfolio van het Amerikaanse bedrijfsleven “dat op zoek is naar echte waarde in plaats van schijnwaarde.”

ITT is echter niet het laatste conglomeraat. Er zijn nog bedrijven als Allied Signal, General Electric, Westinghouse, United Technologies en een aantal andere. Die bedrijven vallen niet op door een wankelmoedig beleid of, als gevolg daarvan, een gebrek aan vertrouwen van beleggers. Integendeel, toen investeringsbank Kidder Peabody, volle dochter van GE, vorig jaar door een financieel schandaal op groot verlies kwam te staan, maakte GE-topman Jack Welch er korte metten. De sjieke bank met goede reputatie werd simpelweg opgeheven en de nog levensvatbare onderdelen werden verkocht. GE had wel geld verloren, maar naam en faam van Welch zijn nog steeds intact.

In sommige opzichten zijn ook Hewlett Packard en General Motors conglomeraatachtigen, hoewel de onderdelen een minder disparate indruk maken. Ze hebben duidelijke kernactiviteiten en daarnaast wat kleinere min of meer andersoortige divisies. Een bedrijf als General Motors zal dan ook hoogstens een van de kleinere onderdelen afstoten en heeft dat ook gedaan. EDS (Electronic Data Systems), het bedrijf dat Ross Perot rijk maakte en daarna onderdeel van GM werd, is onlangs verzelfstandigd. Het bedrijf, beursgenoteerd als 'GM klasse E', heeft een uitstaand kapitaal van 22 miljard dollar.

Het aantal bedrijven dat dit jaar onderdelen verzelfstandigde is aanzienlijk. Beleggers spreken van een 'mandarijnenseizoen', waarin de rijpe vruchten van de bomen vallen. General Electric is bereid zijn network NBC te verkopen als de prijs goed is. Time Warner, dat zojuist Turner Broadcasting heeft overgenomen, zoekt naar een constructie om de kabelbezittingen niet in de weg te laten staan van het succes van muziek en film. Een opsplitsing of afzonderlijke noteringen van onderdelen maken het voor beleggers aantrekkelijker om hun geld te investeren.

GM heeft behalve EDS ook zijn autoverhuurbedrijf National Car zelfstandig gemaakt. Ging het bij EDS om een bedrijf dat het eigenlijk beter deed dan de moedermaatschappij, National kwakkelde al enige tijd en GM besloot dat het niet per se een eigen autoverhuurbedrijf nodig had. Volgens analisten zou ook Hughes Aircraft, een onderdeel van GM dat satellieten maakt, op de lijst staan om te worden verzelfstandigd.

De conglomeraten bestaan nog, zeker zolang ze hun aandeelhouders tevreden kunnen houden. Als er gemor ontstaat over hoe het bedrijf wordt geleid of onzekerheid over minder renderende onderdelen zijn de jaren negentig wellicht het decennium waarin conglomeraten kwetsbaar zijn. Een simpele afstoting kan dan al voldoende zijn om het vertrouwen te herstellen, maar drastische stappen als die van ITT en AT&T zijn niet uitgesloten.

Afgesplitst of bezig afgesplitst te worden:

Airtouch Communications (mobiele telefonie) van Pacific Telesis (regionale telefoonmaatschappij)

EDS (elektronica en computers) van General Motors

Eastman Chemical (chemie) van Eastman Kodak (beeldproduktie-concern)

Sprint Cellular (mobiele telefonie) van Sprint (telefoonmaatschappij)

Lexmark (schrijfmachines) van IBM

National Medical Care (nierdialyse) van W.R. Grace (medisch en chemisch concern)

Dean Witter (investeringsbank) van Sears Roebuck

Allstate (verzekeringen) van Sears Roebuck

National (autoverhuurbedrijf) van GM

Opgesplitst worden:

ITT:

ITT (hotels en casino's)

ITT Hartford

ITT Industries

AT&T :

AT&T

AT&T Equipment

GIS

Capital Corp.

Mogelijke toekomstige opsplitsingen:

Unisys (computers, consulting, services)

Allied Signal (defensie- en vliegtuigtechnologie)

Ford (Capital Corp.)

General Electric (NBC, GE Capital)

General Motors (Hughes Aircraft)

IBM (mainframes, workstations en pc's, software en consulting)

Philip Morris (tabak, voedsel)

Raytheon (elektronica)

RJR Nabisco (tabak, voedsel)

    • Lucas Ligtenberg