Astronauten als eenzame cowboys

Apollo 13. Regie: Ron Howard. Met: Tom Hanks, Ed Harris, Gary Sinise, Kevin Bacon, Bill Paxton. In: 56 theaters.

De Amerikaanse frontier bevond zich in de tweede helft van de twintigste eeuw buiten de dampkring. Toch zijn er maar weinig ruimtevaartwesterns gemaakt, zeker met een feitelijke achtergrond. The Right Stuff (Phil Kaufman, 1984) blijft de beste verkenning van de mythologie rond de Amerikaanse astronauten. Tegenover John Ford stonden altijd al vele Henry Hathaway's en Burt Kennedy's, bekwame actieregisseurs, die een film hadden kunnen maken als Ron Howards Apollo 13: een spannende, ondanks de bekende afloop, voor een breed publiek aantrekkelijke reconstructie van de meest dramatische Amerikaanse ruimtevlucht in april 1970. Uiteraard was de eerste maanlanding een klein jaar eerder baanbrekender en het verongelukken van het ruimteveer Challenger tragischer, maar de al dan niet behouden thuiskomst van Jim Lovell en zijn twee co-equipiers na het ontploffen van een zuurstoftank vlak voor de mislukte maanlanding, deed de hele wereld de adem inhouden.

Tom Hanks zal voor de rol van Lovell niet zijn derde achtereenvolgende Oscar binnenhalen; die lijkt eerder weggelegd voor Ed Harris als vluchtleider Krantz in Houston, de meest heroïsche van de personages in de film. Of regisseur (en voormalig televisie-ster) Howard nu brandweerlieden portretteert (Backdraft), journalisten (The Paper) of ruimtevaarders, hij getuigt altijd van een goed in de markt liggend geloof in heldendom en de Amerikaanse droom. Natuurlijk bekeek president Clinton Apollo 13 al meer dan eens. Het is een fraaie metafoor van wat hij zelf voorstaat: door de handen ineen te slaan en in de positieve uitkomst te geloven, kunnen Amerikanen de grootste tegenslagen overwinnen. Of, zoals de onversaagde numero uno van Mission Control het formuleert: 'verliezen is geen optie'.

In de clichématige verbeelding van het gezinsleven van de astronauten (mevrouw Lovell had altijd al bezwaren tegen het ongeluksnummer 13, vooral na het verliezen van haar trouwring in het doucheputje) valt Apollo 13 door de mand; de spectaculaire strijd van de eenzame cowboys tegen kooldioxide, hitteweerstand, poolkou en gebrek aan zuurstof en ampères weegt daar ruimschoots tegen op.