Sarajevo krijgt vandaag weer gas; Mogelijk vannacht toch bestand Bosnië

SARAJEVO, 10 OKT. Het bestand dat vannacht in Bosnië had moeten ingaan, is uitgesteld, omdat niet tijdig is ingegaan op een voorwaarde van de Bosnische regering. Er bestaat echter ondanks de zware gevechten van gisteren en een NAVO-luchtaanval op de Bosnische Serviërs goede hoop dat het staakt-het-vuren komende nacht wel ingaat.

De Bosnische minister van betrekkingen met de VN, Hasan Muratovic, kondigde gisteren het uitstel van het bestand aan. Hij voerde niet de voortgaande strijd als reden aan, maar zei dat niet was voldaan aan de belangrijkste voorwaarde van de regering in Sarajevo, het herstel van de water- gas- en stroomtoevoer naar Sarajevo. Muratovic gaf Rusland daarvan de schuld. Bosnische, Servische en VN-ingenieurs, zei hij, hebben goed samengewerkt in hun poging de gas- en stroomtoevoer naar Sarajevo te herstellen, maar “helaas heeft Rusland zijn verplichtingen verzaakt” door na te laten de gaskraan open te zetten.

Premier Silajdzic van Bosnië eiste vandaag dat de Bosnische Serviërs een controlepost bij Sarajevo weghalen. Als ze dat doen “kan het bestand om middernacht ingaan”, zei hij.

Rusland sloot die gaskraan eerder op verzoek van de Bosnische regering toen die klaagde dat de Bosnische Serviërs - over wier grondgebied het gas naar Sarajevo wordt geleid - het aftapten voor eigen gebruik. Begin deze maand beloofde Rusland de gaskraan weer open te draaien. Gisteren klaagde een Russische woordvoerder dat president Jeltsin al op 5 oktober opdracht heeft gegeven om de gasleveranties te hervatten, maar dat de Bosnische regering pas zondagavond laat een delegatie naar Moskou heeft gestuurd om over het herstel van de gaslevering te praten. Een woordvoerder van het Russische ministerie van buitenlandse zaken zei echter dat het hele probleem ligt in het ontbreken van een opdracht aan het staatsgasbedrijf Gazprom om de leveranties te hervatten. Hij sprak van “misverstanden” tussen Russische regeringsinstanties. Vandaag meldde Gazprom dat de gasleveranties aan Bosnië om middernacht zijn hervat. Inmiddels stroomt het gas via het leidingensysteem door Hongarije naar Sarajevo.

Gisteravond om tien voor half twaalf - 41 minuten voordat het bestand had moeten ingaan - werd de toevoer van elektriciteit naar Sarajevo hervat en gingen de lichten weer aan.

Gisteren werd op diverse fronten in Bosnië zwaar gevochten. Volgens Sarajevo openden de Bosnische Serviërs een offensief tegen zeven steden en dorpen in Noordwest-Bosnië. Een artilleriebeschieting van de Bosnische Serviërs op een kamp van VN-soldaten bij Tuzla, waarbij een Noorse blauwhelm werd gedood, heeft gisteren tot een luchtaanval van NAVO-vliegtuigen geleid.

Pagina 5: Karadzic: wij zullen bestand respecteren

De opperbevelhebber van de VN-vredesmacht, generaal Rupert Smith, vroeg de NAVO om de aanval. Daarop schoten zes vliegtuigen van de NAVO in totaal tien lasergeleide bommen en vier raketten af op een controle- en commandobunker van de Bosnische Serviërs bij Tuzla. De bunker werd volgens een NAVO-woordvoerder vernietigd.

De Bosnische Kroaten en de Bosnische Serviërs hebben van hun kant gezegd het bestand wel te respecteren. Na de NAVO-aanval zei de leider van de Bosnische Serviërs, Radovan Karadzic: “Onze strijdkrachten zullen het staakt-het-vuren strikt en rigoureus respecteren. We gaan ervan uit dat de VS garant staan voor de vrede en dat ze rekening houden met onze samenwerking bij de vaststelling van een definitief vredesakkoord.” De bevelhebber van zijn troepen in Noord-Bosnië, generaal Dragomir Milosevic, zei dat de Bosnische Serviërs alleen zullen schieten als ze worden aangevallen.

De Bosnische Serviërs beschoten gisteren opnieuw het vluchtelingenkamp van Zivinice, nabij Tuzla. Daarbij vielen twee doden, nadat zondag bij Servische beschietingen al negen mensen, onder wie vijf kinderen, waren gedood. Emma Bonino, EU-commissaris voor de mensenrechten, veroordeelde gisteren de aanvallen op het kamp van Zivinice als “een oorlogsmisdaad van de ergste soort, waarvoor geen excuus en amnestie bestaat”. “Deze weerzinwekkende gruweldaad is op geen enkele manier te rechtvaardigen”, aldus Bonino.

De Bosnische Serviërs hebben de afgelopen dagen de 'etnische zuivering' van hun bolwerk Banja Luka geïntensiveerd. In drie dagen werden 3.500 moslims uit hun woningen verdreven. Een VN-woordvoerder sprak van “een buitengewoon brute verdrijving” van de moslims, van wie er een aantal onderweg naar veilig gebied verdronk in rivieren die moesten worden overgestoken of bezweek aan uitputting. Bij de verdrijving is ook een aantal moslims vermoord door de belangrijkste instigatoren van de 'etnische zuivering', de leden van de militie van de beruchte Zeljko Raznjatovic, alias Arkan. Het ging bij de verdreven moslims vooral om vrouwen, kinderen en bejaarden. De meeste mannen werden door Arkans militie achtergehouden; over hun lot is niets bekend. (Reuter, AFP, AP)