Frankrijk protesteert tegen de twijfels van president Chirac

PARIJS, 10 OKT. Jacques Chirac was op soeverein staatsbezoek bij koning Juan Carlos van Spanje, maar Frankrijk vergat hem vandaag geen moment. Sterker nog: het land stond op zijn kop, alle openbare diensten staakten, Parijs was een kermis uit verzet tegen de president die niet kon kiezen. Tussen een sociaal, gesloten Frankrijk en een open, harder, concurrerend Europa.

De vijf miljoen ambtenaren die vandaag massaal de straat op gingen en het openbaar vervoer, de scholen, de posterijen, de ziekenhuizen en al die andere staatsbedrijven stillegden, protesteerden formeel tegen 'het bevriezen' van hun salarissen. De regering zegt: de loonsom gaat in 1996 altijd nog met 3,2 procent omhoog, jullie zijn 40 procent van een overheidsbegroting die snel minder in het rood moet komen willen wij de Europese trein halen. De boosheid en de angst zitten dan ook dieper.

De ambtenaren zien hun toekomst somber in. Zij zijn boos dat zij steeds meer in een profiteursdaglicht worden gesteld -voor de meeste miljoenen onder hen staat tegenover de levenslange aanstelling en het vroege en voordelige pensioen een bescheiden honorering. Vooral in de openbare dienstverlening vrezen de ambtenaren ook te worden weggespoeld in de liberaliseringsgolf die de Europese telefoon-, vervoers- en postdiensten al jaren onherkenbaar verandert.

Jacques Chirac heeft het naoorlogse, en volgens socialistische principes verstatelijkte Frankrijk niet geschapen, dat deed zijn held generaal De Gaulle in samenwerking met die andere morele winnaars van de Tweede Wereldoorlog, de communisten. Regeringen van rechts noch van links hebben daar sindsdien fundamenteel iets aan veranderd. Mitterrand heeft, ondanks een tegengesteld begin en verhullende retoriek Frankrijk het meest laten opschuiven naar de politiek-economische hoofdstroom van de Westerse wereld. Maar hij heeft ook een algemene vijfde vakantieweek en een vroeger pensioen voor ambtenaren geschonken aan zijn volk.

Jacques Chirac is de electorale tovenaar die vandaag als tovenaarsleerling te kijk staat. Hij zou de 'fracture sociale', de maatschappelijke tweedeling aanpakken. Hogere salarissen waren geen vijand van meer economische groei. Frankrijk zou de criteria voor toetreding tot de EMU op tijd halen, de begrotingstekorten zouden verdwijnen als sneeuw voor de zon. In wezen bestond Chiracs verkiezingssucces eruit dat hij alle politieke richtingen gelijk gaf. En niet koos.

Vandaag wordt Frankrijk wakker, bezweet, het was een nachtmerrie, Chirac bestond niet echt, natuurlijk kan het niet wat hij allemaal beloofde. Fransen zijn niet gek, maar iedereen is tamelijk gesteld op zijn eigen faciliteiten. De afstand van cynissche onverschilligheid tussen bestuurders en kiezers is er groter dan tussen het Malieveld en het Binnenhof. De bazen moeten het maar regelen. Chirac zal moeten kiezen tussen serieus meedoen aan Europa of de isolationistische droom-economie van zijn vriend en Kamervoorzitter Philippe Séguin ruim baan geven. Premier Alain Juppé, die privé toch al verhuizen moet omdat hij in een gênant goedkoop appartement van de gemeente Parijs woont, kan voorlopig evenmin zeker zijn van zijn ambstwoning.

    • Marc Chavannes