De kunst van het koken als levensvervulling

La cuisine des mousquetaires, maandag t/m donderdag 16.15-16.30u. op TV5.

Niet alleen de keuken is per Europees land verschillend, ook kookprogramma's op de televisie zijn nauwelijks met elkaar te vergelijken. Ernstige Duitse koks zijn immer in de weer met enorme hoeveelheden boter, voor het dessert in combinatie met ladingen suiker, voor vleesgerechten met room. In Engeland gaat het meer om vlug-bereide maaltijden, en wordt de bereiding met grappen gelardeerd. Nederlandse kookprogramma's lijken nog het meest op de Engelse: ze bedoelen meestal geestig te zijn, en in ieder geval praktisch.

Zoniet in Frankrijk. Nergens op de buis wordt de kunst van het koken zo ernstig, of liever fanatiek bedreven, en nergens ook zo arbeidsintensief als in La cuisine des mousquetaires, het kookprogramma van de publieke zender France 3, in Nederland te zien dankzij de zender TV5.

De niet geringe omvang van de beide presentatrices, Maïté en Micheline, geeft meteen al aan dat koken hier tot een levensvervulling is geworden. 'C'est délicieux', klinkt het tientallen malen per kwartiertje, als een bezweringsformule.

Maïté en Micheline zijn geen gelijkberechtigde presentatoren. Ze komen wel ongeveer beiden even lang aan het woord, maar Maïté is zo'n beetje de aangeefster, terwijl Micheline het echte kookwerk doet. Dat plaatst de laatste duidelijk op een hoger plan en op hoge toon wijst Micheline dan ook alle pogingen van haar maatje aan de kookarbeid een wijdere, culturele context te verschaffen, hooghartig van de hand.

“Wel eens in Griekenland geweest, Micheline?”, vroeg Maïté gisteren. Er werd een gratin d'aubergine à l'épaule d'agneau bereid, en kennelijk wilde Maïté het gesprek in de richting van het gebruik van de aubergine in de Griekse keuken sturen. “Als men mij uitnodigt, zal ik graag gaan”, was de bitse reactie. Met Micheline valt niet te spotten: zij gebruikt geen knoflookpers maar slaat de knoflooktenen met de vlakke hand op het aanrecht tot moes.

La cuisine des mousquetaires kenmerkt zich verder door een onbekommerde omgang met het dierlijke materiaal. Waar in andere landen het televisievlees nog wel eens tot steriele, fotogenieke filets is gedegradeerd, wordt er in deze Franse uitzending uitgebeend, gevierendeeld en gevild dat het een lieve lust is. Zo werd gisteren met welgevallen een lamsschouder door de gehaktmolen gehaald, een eenvoudige taak die Micheline aan Maïté overliet.

Wie eens wil zien hoe kreeften nu precies reageren als ze levend in het kokende water worden gegooid, of hoe andere zeewezens levendig worden bereid, moet La cuisine des mousquetaires vooral regelmatig volgen. Vanmiddag stond de gazpacho op het menu, de koude soep van Spaanse herkomst. Iets zegt mij, dat het niet om de vegetarische variant van dit gerecht gaat.