'Verraad' Howarth verstoort geplande triomftocht Tories

LONDEN, 9 OKT. Juist op een moment de Britse Conservatieven zich opmaakten voor een comeback na jaren van verval, worden ze weer teruggeworpen. Een verrassingscoup van Labour heeft de geplande triomftocht van de Tories in de kiem gesmoord. Aan de vooravond van het partijcongres in Blackpool dat door de Britse partijvoorzitter Brian Mawhinney was aangekondigd als het meest spraakmakende beleidsforum van de laatste tien jaar, maakte het vooraanstaande Conservatieve parlementslid Alan Howarth zijn bekering tot Labour bekend.

“Ik ging zitten om te bedenken wat ik [tijdens een debat op het komende Tory-congres] zou gaan zeggen. En ik bemerkte dat ik tot de onontkoombare conclusie kwam dat mijn politieke thuis niet langer de Conservatieve Partij was”, zegt hij vandaag als commentaar in de Britse krant The Guardian.

Hij weigert op te stappen zoals zijn partij hem had gevraagd, maar loopt in het Lagerhuis letterlijk over naar de Labour-banken. Dat is in de Britse politiek nooit eerder vertoond.

De desertie van Howarth brengt de Conservatieve meerderheid in het Lagerhuis terug van zeven naar vijf zetels. Daarmee wordt de toch al marginale politieke speelruimte van de Tories nog verder beperkt en de kans op vervroegde verkiezingen vergroot. Howarth zegt dat fractiegenoten zijn weerzin tegen het huidige regeringsbeleid delen. Maar niemand verwacht dat zijn voorbeeld op grote schaal wordt nagevolgd.

Zelfs fractiegenoten die zijn besluit respecteren, verweten hem vanmorgen dat hij zich heeft laten gebruiken voor een publiciteitsstunt van Labour. Hij heeft met de bekendmaking gewacht tot ze de Tories maximaal zou schaden. In alle toonaangevende Britse kranten zet hij zich vanmorgen in vraaggesprekken en eigen bijdragen af tegen het “Darwiniaans individualisme” van de Conservatieve partij.

Kabinetsleden probeerden gisteren het belang van de overstap te bagatelliseren. Premier Major noemde het besluit van Howarth “een vergissing [...] die ons niet kan afleiden van de taak die voor ons ligt”. Minister van onderwijs Gillian Shephard veroordeelde 'het verraad' als “een daad van rancune”. En partijleider Mawhinney sprak “over veel heisa om niks”.

Maar het vertrek van Howarth had voor de Conservatieven niet op een ongelegener tijdstip kunnen komen. Zijn verklaring dat hij eindelijk een partij heeft gevonden “die zowel de sociale rechtvaardigheid is toegedaan als de praktische uitvoerbaarheid nauwlettend in het oog houdt”, versterkt het gouvernementele imago dat Labour zich in de aanloop naar de verkiezingen graag aanmeet. Labour presenteerde zich vorige week op het congres in Brighton uiterst succesvol als een degelijke, ethisch-gedreven beweging die een vermoeide en verdeelde natie opnieuw kan verjongen en verenigen.

Tegelijkertijd ondermijnt Howarths uittocht het beeld dat de Conservatieven deze week hadden willen verspreiden van een eensgezinde partij die zich vol zelfvertrouwen opmaakt voor een vijfde termijn aan de macht. In zijn afscheidsbrief verwijt Howarth de Conservatieven dat zij de verdeeldheid in de samenleving alleen maar vergroten. De armen in Groot-Brittannië die niet hebben gedeeld in de groei van de nationale welvaart worden door te veel Tories met onverschilligheid, of zelfs verachting, bejegend. [...] Binnen de regering heerst de arrogantie van de macht en een hardvochtigheid die schadelijk is voor onze democratie [...].''

Het opstappen van Howarth kan niet worden afgedaan als de wanhoopsdaad van een opportunist en politiek lichtgewicht. Het 51-jarige parlementslid staat bekend als bekwaam en principieel. Sinds 1983 maakt hij deel uit van het Lagerhuis en van 1989 tot 1992 is hij staatssecretaris van onderwijs geweest.

    • Dick Wittenberg