Twijfel over kansen op staakt-het-vuren Bosnië

SARAJEVO, 9 OKT. Om één minuut na middernacht moet in Bosnië een bestand ingaan. Maar voortgaande strijd, twee bloedige beschietingen door de Bosnische Serviërs en vertraging bij het herstel van de stroom- en gastoevoer naar Sarajevo hebben de vraag opgeworpen of het bestand wel op tijd kan ingaan.

De Bosnische premier, Haris Silajdzic, dreigde gisteren alle onderhandelingen met de Bosnische Serviërs af te breken, nadat bij Tuzla een door de Serviërs afgeschoten fragmentatiegranaat negen mensen - onder wie vijf kinderen en een baby - het leven had gekost. Er vielen vijftig gewonden, vrijwel allen kinderen. “De terroristen gaan door onze mensen te vermoorden, terwijl we onderhandelen. Ze zijn kennelijk op zoek naar de beste mogelijkheid om aan die onderhandelingen een eind te maken. Als de internationale gemeenschap niet reageert op zo'n aanval, denk ik dat onderhandelingen geen zin hebben”, aldus Silajdzic. “We hebben het hier over een aanval op kinderen. Ze vermoorden kinderen. Dit is het laagste soort criminelen.” Vanochtend werd het vluchtelingenkamp opnieuw onder vuur genomen.

De Bosnische Serviërs vuurden gisteren diverse fragmentatiegranaten af op het vluchtelingenkamp van Zivinice, nabij Tuzla. Dat kamp ligt buiten de veiligheidszone van Tuzla. Maar omdat vlakbij VN-blauwhelmen zijn gelegerd, achtten de VN de aanslag ernstig genoeg om de NAVO om een luchtaanval op de Bosnische Serviërs te vragen. Er verschenen NAVO-vliegtuigen boven Tuzla, maar tot een aanval kwam het niet door het slechte weer en de invallende duisternis.

De Bosnische Serviërs bombardeerden met hun luchtmacht gisteren ook de stad Tesanjka nabij Doboj in het noorden van Centraal-Bosnië. Daarbij kwamen vijf kinderen om het leven en vielen eveneens rond vijftig gewonden.

De twee aanvallen worden gezien als wraakacties van de Bosnische Serviërs voor het offensief van de Bosnische regeringstroepen nabij Doboj. Volgens Sarajevo hebben de regeringstroepen hier rond vijftig vierkante kilometer terrein op de Serviërs veroverd.

Ook de voortgaande gevechten in het noorden en noordwesten van Bosnië hebben gisteren twijfel gewekt aan het komende nacht ingaande bestand. Behalve nabij Doboj werd vooral in het noordwesten, nabij Bihac, zwaar gevochten. Daarbij hebben de samenwerkende eenheden van het Bosnische regeringsleger en de Bosnische Kroaten opnieuw steun gekregen van het reguliere Kroatische leger, dat volgens de VN vijfduizend man - volgens de Bosnische Serviërs achtduizend man - de grens overstuurde. De Bosnische Serviërs hebben gewaarschuwd dat de inzet van Kroatische troepen in Bosnië het bestand in gevaar brengt. De VN meldden zware gevechten in de buurt van Bosanska Krupa, Kljuc en Mrkonjic Grad, waar de Bosnische Serviërs trachten eerder verloren gebied te heroveren. Volgens de Kroaten hebben de Bosnische Serviërs met hun luchtmacht fragmentatiebommen afgeworpen op Bihac. Dat zou neerkomen op een nieuwe schending van het vliegverbod in het Bosnische luchtruim. De NAVO heeft de Kroatische melding niet kunnen bevestigen.

In en rond Sarajevo wordt met man en macht gewerkt aan het herstel van de water- gas- en stroomtoevoer naar de Bosnische hoofdstad. De Bosnische regering heeft het herstel daarvan als voorwaarde gesteld voor haar naleving van het bestand. Hoe strikt ze aan die voorwaarde vasthoudt, is onduidelijk. Zaterdag zei president Izetbegovic “niet te geloven” dat het bestand op tijd zal kunnen ingaan, omdat hij voorzag dat de toevoer van water, gas en stroom morgen niet op tijd zal kunnen zijn hersteld. Hij voorzag een vertraging van een of twee dagen. Gisteren liet de Bosnische regering echter weten dat het bestand wel op tijd zal kunnen ingaan als het uitsluitend technische problemen zijn die het herstel van de toevoer van water, gas en elektriciteit naar Sarajevo in de weg staan.

De afgelopen dagen hebben VN-technici op grote schaal mijnen opgeruimd rond een heuvel bij Kokoska, waar de belangrijkste elektriciteitskabels beschadigd waren. Het herstel van de kabels zal een of twee dagen tijd kosten. De VN zijn ook druk doende mijnen op te ruimen op de weg van Sarajevo naar Gorazde in het oosten van Bosnië. De heropening van de verbindingen met Gorazde is een tweede voorwaarde die Sarajevo aan het bestand heeft verbonden. (Reuter, AP, AFP)