Oosteuropees Donau Ballett heeft dramatiek in lijf en leden

Holland Dance Festival. Donau Ballett, met Dear Life, choreografie: Martino Müller, muziek: Zbynèk Matèjú; Venture Unknown, choreografie: Ted Brandsen, muziek: Lidia Zielinska; Don't Look Back, choreografie: Krzysztof Pastor, muziek: István Márta. Toneelbeeld: Nenad Fabijanic, kostuums: Dzeniza Medvedec. Gezien: 7/10, AT & T Danstheater, Den Haag.

Wat een moedig en inspirerend initiatief is de oprichting van het Donau Ballett in februari 1993 geweest. Onder de bezielende leiding van Eva Schubert wist het Austrian Art Service tien Oost- europese balletgezelschappen uit Zagreb, Györ, Budapest, Rijeka, Ljubljana, Maribor, Brno, Praag, Bratislava en Poznan tot samenwerking te brengen, met als doel de confrontatie van klassieke, met eigentijdse in het westen ontwikkelde dansvormen en werkwijzen. Uit het dansersbestand van de deelnemende groepen wordt jaarlijks via audities het Donau Ballett geformeerd, dat dan gedurende drie maanden een programma instudeert en uitvoert met nieuwe choreografieën en nieuwe muziekstukken.

De allereerste produktie van het Donau Ballett is in het Holland Dance Festival te zien. Niet zo verwonderlijk, want het festival is co-producent en artistiek directeur Marc Jonkers tekende dit jaar ook voor de artistieke inhoud van het programma. Gezien het feit dat bij de eerste repetities in Zagreb een bominslag zestien dansers en een choreograaf verwondde, verliepen de voorbereidingen verre van soepel. Maar het heeft de vastberadenheid om door te zetten alleen maar versterkt. 'Make Dance, not War - Kunst voor de Vrede' is dan ook het motto van het programma.

Met grote bewondering heb ik de voorstelling van het Donau Ballett aanschouwd. Daar stonden dansers die zich in een korte tijd hadden moeten inleven in een voor hen ongewone visie op dans. Intensiteit, volledige inzet en de oprechtheid van hun dansen en van hun verworven saamhorigheid waren constant voel- en zichtbaar. Ook zichtbaar was dat de nieuwe danstaal nog niet echt in lijf en leden zat.

De uitgekozen jonge choreografen waren Ted Brandsen, Krzysztof Pastor en Martino Müller, drie choreografen die voortkomen uit de 'Hollandse School', en gepokt en gemazeld zijn door het werk van Van Manen, Kylian, Van Danzig, Van Schayk en Christe. Wij in Nederland zijn door het hoge uitvoeringsniveau van die typerende combinatie van klassieke en moderne vormen en stijlen vreselijk verwend, en verwachten van choreografieën subtiel, verfijnd raffinement en onderhuidse erotiek.

Dat zijn facetten die de Oost-europese dansers (nog) niet bezitten. Zij moeten hun eigen kwaliteiten in de nieuwe danstaal nog een plaats leren geven. De drie choreografen werkten ieder met één Oosteuropese componist. Brandsen met de Poolse Lidia Zielinska, Müller met de Tsjech Zbynek Matéju en Pastoe met de Hongaar Istvan Márta. In alle gevallen was de samenwerking geslaagd. Voor de rode draad in het programma zorgde de decorontwerper Nenad Fabijanic die voor de drie balletten een sober, effectief toneelbeeld verzorgde: schuin oplopende, apart bewegende zijpanelen voor Müller, twee massieve, rechthoekige poorten tegen de achterwand voor Brandsen en een flauw gebogen mobiele, lage brug voor Pastor.

De drie choreografieën hebben ieder sterk en geladen groepswerk, waaruit duetten en een enkele solo ontstaan. Mullers Dear Life valt op door de grilligheid van beweging, de vertwijfeling en eenzaamheid die mensen plotseling overvalt. Brandsens Venture Unknown heeft heldere groepsfragmenten waar een zwiepende vaart in zit. De vrouwen treden dikwijls op als een koor in een Grieks drama, zoals dat bij de werken van Martha Graham ook vaak het geval is. Brandsen geeft de vrouwen lichtvoetige, verende passen die toch kracht uitstralen.

Pastors Don't Look Back is het meest direct dramatisch geladen. Het centrale duet van een onverzettelijke, overheersende man en een strijdbare, doch zeer kwetsbare vrouw heeft een sterke intensiteit. Drie choreografen van een opmerkelijk niveau, die de uitvoerenden tot onvermoede dingen brachten. De dans in Oost-Europa had geen betere impuls kunnen krijgen. Want ook voor vernieuwingen in dans geldt: je moet er vooral niet alleen over praten, je moet het doen.

    • Ine Rietstap