KUKRIT PRAMOJ (1911 - 1995); Het geweten van Thailand

De Thaise politicus Kukrit Pramoj is vandaag op 84-jarige leeftijd overleden. Hoewel Kukrit slechts kort premier is geweest, had hij in de wankele politiek van zijn land sinds 1945 een grote invloed en gold hij als een van de weinige constante niet-corrupte factoren. De 'pijler van de democratie' werd hij genoemd.

Kukrit Pramoj, geboren in 1911 als zoon van een prins, genoot een bevoorrechte jeugd. Hij studeerde politieke en economische wetenschappen in Oxford. In 1946 werd hij voor de eerste maal in het parlement gekozen. Na een kortstondige deelname aan de regering (als onderminister van financiën) stapte Kukrit in 1950 uit het parlement en richtte hij een eigen krant op, het avondblad Siam Rath. De militaire regimes die Thailand bestuurden konden rekenen op felle kritiek van Kukrit, vervat in de kolommen van zijn krant. Zijn bijtende commentaren kwamen hem verscheidene malen op (korte) vrijheidsstraffen te staan. Zijn durf de militairen te weerstaan maakte Kukrit tot held van het volk.

Na een door studenten geëntameerde volksopstand tegen de militairen, in 1973, werd Kukrit opnieuw tot lid van het parlement en daarna tot parlementsvoorzitter gekozen. Hij vormde een eigen politieke partij, de Sociale Actie Partij. In maart 1975 werd Kukrit Pramoj premier van een coalitieregering. Hoewel zijn regering slechts dertien maanden in het zadel bleef, regeerde Kukrit in een voor Thailand buitengewoon moeilijk tijdperk. In 1975 werden drie landen in de regio communistisch: Vietnam, Cambodja en Laos, waardoor de politieke bewegingsvrijheid van het pro-Westerse Thailand werd aangetast. Kukrit sloot diplomatieke betrekkingen met de eveneens communistische Volksrepubliek China en wist op die manier het 'rode gevaar' voor zijn eige land grotendeels te neutraliseren.

In april 1976 viel de regering van Kukrit Pramoj; een half jaar later had de zoveelste militaire staatsgreep plaats. Het parlement en de politieke partijen werden ontbonden. Militaire regimes en democratische intermezzo's wisselden elkaar daarna af; sinds het bloedige optreden van het leger in 1992 is Thailand weer een democratie. Kukrit fungeerde al die tijd als het geweten van de natie. Hij bleef zijn kritiek op de militairen spuien en de generaals wisten dat ze fout zaten.

Kukrit was behalve politicus ook kunstenaar: hij danste in klassiek Thais toneel, schreef meer dan vijftig boeken en was in de Hollywood-film 'The Ugly American' uit 1963 tegenspeler van Marlon Brando.