Deel Duitse SPD wil dat fractieleider Scharping opstapt

BONN, 9 OKT. De crisis in de top van Duitslands grootste oppositiepartij, de SPD, is afgelopen weekeinde verscherpt. Bij de viering dat 50 jaar geleden de SPD werd heropgericht, hebben leden van de sociaal-democratische Bondsdagfractie en regionale partijbestuurders openlijk het aftreden van partij- en fractievoorzitter Rudolf Scharping geëist.

In vraaggesprekken en spreekbeurten verwijten prominente SPD'ers elkaar gebrek aan discipline en loyaliteit en zware politieke fouten. De nervositeit groeit nu de SPD in opiniepeilingen tot de laagste stand in 40 jaar is gezakt - slechts 28 procent van de Duitsers steunt de partij op dit moment - terwijl de CDU/CSU van kanselier Helmut Kohl op 47 procent komt en daarmee in de buurt van een absolute meerderheid staat. Navenant slecht zijn de prognoses voor de SPD bij de verkiezingen in Berlijn, die zondag 22 oktober worden gehouden. Als de SPD, die nu in Berlijn regeert met de CDU als partner, dan de verwachte zware nederlaag lijdt wordt het twijfelachtig of Scharping twee dagen later in Bonn zal worden herkozen als fractieleider.

In de Bondsdagfractie van de SPD bestaat al maanden grote onvrede over het optreden en de koerszwenkingen van Scharping als oppositieleider. In Duitse media wordt de politieke leider van de veel kleinere groep Groenen/Bündnis '90, Joschka Fisher, bij voortduring aangemerkt als “echte oppositieleider”. De grote politieke slijtage van Scharping begon in juli, toen een groep van veertig fractieleden, onder wie vele buitenland- en veiligheidsdeskundigen, tegen zijn zin akkoord ging met een regeringsvoorstel om Duitse troepen aan de VN-acties in Bosnië te laten deelnemen. Zes weken geleden trilde de SPD op haar grondvesten toen Scharping zijn concurrent Gerhard Schröder, premier van Nedersaksen, afzette als eerste economische woordvoerder van de partij. Begin vorige maand legden enkele fractiespecialisten in de Bondsdag hun woordvoerderschap neer uit onvrede over de partijkoers. Tien dagen geleden trad Günter Verheugen, een vertrouwensman van Scharping en ondervoorzitter van de SPD-fractie, af als politiek manager (“Bundesgeschäftsführer”) omdat hij “misselijke en anonieme campagnes” tegen hem in de SPD-top zat was. Volgende week moet Scharping het SPD-bestuur een nieuwe politieke manager voorstellen, maar volgens Duitse media hebben tot nu toe alle door hem aangezochte kandidaten voor de eer bedankt.

Een nieuwe klap heeft Scharpings prestige opgelopen nu hij eind vorige week is gezwicht voor de kritiek van SPD-deelstaatpremiers op een wetsvoorstel om de schadeloosstelling van Bondsdagleden te koppelen aan de salarissen van hogere rechters. Dat voorstel, dat door de CDU/CSU en de SPD was voorbereid en al in de Bondsdag was aangenomen, wilde via zo'n automatische koppeling een einde maken aan de, in Duitsland gevoelige, jaarlijkse discussie over de hoogte van de Diäten van de Bondsdagleden.

Voor zo'n regeling is wijziging van de grondwet nodig en dus een meerderheid van tweederde in Bondsdag én Bondsraad (de Duitse Eerste Kamer), waarin de SPD de meerderheid heeft omdat zij in de meeste deelstaten regeert. En hoewel Scharping erbij blijft dat hij vooraf voor het wetsvoorstel groen licht had gekregen van de SPD-premiers in de deelstaten, hebben die intussen - na een wekenlange heftige discussie in het land over deze kwestie - in meerderheid meegedeeld dat zij komende vrijdag in de Bondsraad toch tegen zullen stemmen. Scharping heeft nu eieren voor zijn geld gekozen en zich alsnog losgemaakt van het wetsvoorstel, dat al door zijn fractie in de Bondsdag was aangenomen. In plaats daarvan wil hij met de CDU/CSU “terug” naar een regeling waarbij de Bondsdag weer jaarlijks zelf beslist over de hoogte van de schadeloosstelling van zijn leden. Vele leden van de SPD-fractie zijn razend over deze 'capitulatie' van hun voorzitter voor zijn regionale partijgenoten.