'Jongeren vinden Duitsers nog steeds niet sympathiek'

LEIDEN, 7 OKT. Nederlandse jongeren vinden van alle volkeren in de Europese Unie Duitsers nog steeds het minst sympathiek. Maar het beeld van jongeren over Duitsers en Duitsland is de laatste jaren wel positiever geworden. Dit blijkt uit een onderzoek onder leiding van de politicoloog dr. H. Dekker van de Leidse Universiteit.

Duitsers worden in vergelijking met andere Europeanen nog altijd het meest geassocieerd met negatieve eigenschappen als arrogantie, oorlogszucht en overheersingsdrang, maar het percentage jongeren dat zo denkt is kleiner dan twee jaar geleden, toen het instituut Clingendael een vergelijkbaar onderzoek deed. Daarin kwam Duitsland naar voren als het minst populaire land in de Europese Unie met het rapportcijfer 3,9 en zag de helft van de jeugdigen het als een oorlogszuchtig land. Die uitkomst zorgde voor grote opschudding en leidde tot voorlichtingscampagnes en uitwisselingsprogramma's tussen Nederlandse en Duitse jongeren.

Volgens Dekker hebben die programma's, maar ook wederzijdse bezoeken van vooraanstaande politici, effect gehad. Nu vindt 44 procent van de ondervraagden Duitsers arrogant, tegen 57 procent in 1993. 61 Procent noemt Duitsers overheersend, tegen 73 procent in 1993. Als land om naar toe te verhuizen scoort Duitsland samen met Finland en Ierland het laagst. Opvallend is overigens dat jeugdigen over het land Duitsland wel een positieve mening hebben. Duitsland is volgens jongeren democratisch, technisch hoog ontwikkeld en vooruitstrevend.

Als reactie op de uitkomsten van het onderzoek zegt de Duitse ambassadeur in Den Haag, W. Haas, zich “niet gek te laten maken” door enquêtes. “Wat telt, is hoe de betrekkingen tussen Nederland en Duitsland écht zijn. Premier Kok kwam woensdag naar mijn receptie ter gelegenheid van vijf jaar Duitse eenwording. Dat is belangrijker dan zo'n rapport.”

Voor het onderzoek heeft doctoraal student T. Olde Dubbelink onder leiding van Dekker - destijds ook leider van het onderzoek op Clingendael - van januari tot maart ruim duizend leerlingen ondervraagd van 14 tot 19 jaar op scholen voor MAVO, HAVO en VWO.

De mening van jongeren over Duitsers is grotendeels irrationeel, zegt Dekker. De emoties angst en het zich ongemakkelijk voelen worden van alle EU-landen het meest gekoppeld aan Duitsland en het minst aan Nederland. Bij de steekwoorden verbondenheid en genegenheid denken jongeren in eerste instantie aan Nederland en in laatste aan Duitsland.

Na het onderzoek op Clingendael is gesuggereerd dat de negatieve gevoelens van jongeren over Duitsland verband hielden met de berichten over de aanslagen door rechtse extremisten op asielzoekers in Duitsland.

Pag.7: Incidenten niet bepalend voor beeld

Maar uit het nieuwe onderzoek blijkt dat de houding van jeugdigen tegenover Duitsers wordt bepaald door beelden en emoties en niet door incidenten. Waar die emoties precies vandaan komen, is onduidelijk. Wel stelden Dekker en Olde Dubbelink vast dat jongeren zich in hun mening over Duitsers laten beïnvloeden door de media en door familie en vrienden. Onder jongeren lijkt het 'bon ton' te zijn om negatief over Duitsland te spreken. Volgens 24 procent van de ondervraagden wordt in de vriendenkring negatief over Duitsland gedacht.

Ook van invloed is het directe contact met Duitsland. De meeste jongeren die er wel eens zijn geweest, hebben een minder negatieve houding. Gebrek aan kennis over het moderne Duitsland speelt ook een rol. Uit het onderzoek blijkt dat hoe hoger de opleiding van de ondervraagden, des te positiever hun houding tegenover Duitsland. Hoewel scholen de laatste jaren meer aandacht besteden aan het moderne Duitsland, zeggen jongeren nog altijd het meest te leren over Duitsland ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Slechts een kwart zegt iets te leren over Duitsland na de oorlog, slechts tien procent heeft iets geleerd over het huidige Duitsland.

Een op de vier jongeren denkt dat Duitsland, in de EU de grootste opvanger van vluchtelingen, weinig vluchtelingen opneemt. Een op de vijf leerlingen vindt Duitsland oorlogszuchtig en denkt dat het de wereld wil overheersen, terwijl slechts een op de twintig leerlingen zo over Frankrijk denkt. Slechts 44 procent vindt Duitsland vredelievend. Dekker: “Als je ziet hoe Duitsland zich opstelt in de EU ten behoeve van de vrede en de stabiliteit in de wereld, is dat percentage verbazend laag.”

    • Daniela Hooghiemstra