'Ik wil niet terug naar de morele repressie van de zuilenmaatschappij'; Den Ouden van Emancipatieraad over 'het gezin'

CDA-leider E. Heerma pleitte onlangs voor meer geld en aandacht voor 'het gezin'. VVD-leider Bolkestein bleek hem te steunen. Tot ongenoegen van zijn partijgenoot Den Ouden.

DEN HAAG, 7 OKT. De voorzitter van de Emancipatieraad G. den Ouden-Dekkers (55) is verbolgen. Waarom heeft VVD-leider Bolkestein zich op de partijraad van vorige week geschaard achter wat Den Ouden noemt “het restauratieve gezinsdenken” van het CDA? Als Den Ouden-Dekkers, voormalig Tweede-Kamerlid voor de VVD, op die partijraad aanwezig was geweest, had ze onmiddellijk het woord gevraagd en zou ze voor “de belangen van vrouwen zijn opgekomen”. “Wanneer Heerma spreekt over het gezin, bedoelt hij het traditionele gezin, met een man die de kost verdient voor vrouw en kinderen. Want waarom is zijn pleidooi niet gepaard gegaan met voorstellen voor meer kinderopvang, recht op deeltijdwerk, betaald ouderschaps- en zorgverlof en flexibilisering van de winkelsluitingstijden?”

Den Ouden vindt dat wie een gezinspolitiek wil voeren zonder deze punten centraal te stellen, kennelijk terug wil naar de jaren vijftig, “naar het gezin van vroeger met de strakke rolverdeling tussen mannen en vrouwen”. Ze is er mordicus tegen. “Bolkestein had moeten wijzen op het emancipatie-beginsel van de VVD. Daar ligt de nadruk op economische zelfstandigheid van vrouwen en op keuzevrijheid. Welke leefeenheid zij ook verkiezen, het gaat er om dat mensen in staat gesteld worden betaalde arbeid en zorg te combineren. Over maatregelen die dat mogelijk maken, zoals kinderopvang, ouderschapsverlof, enzovoorts, heb ik Heerma noch Bolkestein gehoord.”

Den Ouden-Dekkers is sinds 1989 voorzitter van de Emancipatieraad, een adviesraad van de regering. Over anderhalf jaar wordt de Emanipatieraad opgeheven, omdat het kabinet het aantal adviesorganen wil terugdringen. Den Ouden vreest dat het moeilijker zal worden de “emancipatie-motor” draaiende te houden: “Het recente gezinsdenken komt overwaaien uit de Verenigde Staten, waar iemand als Newt Gingrich (de republikeinse Speaker van het Huis van Afgevaardigden, red.) een warm voorstander is van family values. Als wij dat in Nederland overnemen, is dat een vorm van conservatisme: back to the fifties. Het komt neer op een ontkenning van de jaren zestig. Je hoeft in de jaren zestig niet in de voorste linies te hebben gestaan om te beseffen wat die tijd heeft opgeleverd.”

Den Ouden zou niet graag terugwillen naar “de morele repressie van de zuilenmaatschappij en de strakke gezinsopvattingen die daarbij horen.” En als Heerma ontkent dat het CDA die kant op wil, vindt Den Ouden, “moet hij maar eens uitleggen waarom hij homoseksuele paren de mogelijkheid om kinderen op te voeden ontzegt. Daaruit blijkt toch dat hij pleit voor een herwaardering van het traditionele gezin.”

Na de uitspraken van Heerma en Bolkestein over gezinspolitiek zijn vrouwenorganisaties opvallend stil gebleven. Wijst dit op een klimaatomslag, ook in feministische kringen? De feministe D. Pessers bijvoorbeeld waarschuwt regelmatig tegen het 'doorschieten van de individualisering'. Den Ouden is het met deze opvatting volstrekt oneens. “De individualisering is helemaal niet doorgeschoten. Ik vind juist dat de afhankelijkheid veel te lang heeft standgehouden: via ons Burgerlijk Wetboek, het personen- en familierecht, ons fiscale stelsel en ons sociale-zekerheidsstelsel. Daar is nu heel langzaam wat verandering in gekomen, maar voorstellen om het mannen en vrouwen op voet van gelijkheid mogelijk te maken om betaalde arbeid en zorgtaken te combineren zijn er nog nauwelijks.”

Niet namens de Emancipatieraad, maar namens zichzelf wil Den Ouden kwijt dat ze teleurgesteld is in 'paars'. “We hebben altijd gezegd: de emancipatie zet niet door omdat het CDA in de regering zit. Maar is die conclusie wel juist geweest? Op het gebied van emancipatie zie ik nu geen enkel verschil met kabinetten van een andere kleur. Het is opmerkelijk dat het CDA, nu het in de oppositie zit, ineens komt aanzetten met het gezin en dan ook nog het traditionele gezin. Als regeringspartij heeft het CDA dat punt nooit zo uitgesproken opgevoerd, kennelijk omdat men rekening moest houden met de coalitiepartners. Misschien was het voor de toenmalige coalitiepartners wel gemakkelijk dat zij het achterblijven van emancipatiebeleid op rekening van een conservatief CDA konden schuiven.”

    • Elsbeth Etty