Hollands Dagboek

Gerrit Zalm (1952, Enkhuizen) is minister van financiën in het kabinet Kok. Afgelopen week verdedigde hij zijn begroting. Vorig weekend besprak hij in EG-verband de nieuwe naam voor de Europese munt. Zalm was voor zijn benoeming directeur van het Centraal Plan Bureau. Hij is gehuwd en woont in Den Haag.

Donderdag

In de ochtend aanwezig bij de opening van het nieuwe hoofdkantoor van de VSB Bank door de Kroonprins. Bartelds, de Nederlandse topman, houdt een toespraak over transnationale ondernemingen zoals de Fortis groep. Hoogleraar Vroon geeft een humanistische beschouwing over het sick building-syndroom. Na een rondleiding door het gebouw in het kielzog van de Prins volgt de echte opening.

Daarna snel terug naar Den Haag, waar overleg over het Gemeentefondsen Provinciefonds wacht met Dijkstal, Vermeend, Van der Vondervoort,VNG en IPO. Ben er net iets eerder dan Ivo Opstelten die ook bij de koninklijke opening was. Aangezien de vergadering voortreffelijk is voorbereid is het meer 'afzegenen' dan discussiëren. De vertegenwoordigers van de gemeenten en provincies tonen zich tevreden over de rust in het begrotingsproces doch vinden het niveau van de uitgaven van het Gemeente- en Provinciefonds wel laag. Dat is klassiek. Sinds dit kabinet is er de afspraak dat de uitgaven van het Gemeente- en Provinciefonds gelijk op gaan met de rijksuitgaven. Ik denk ze nog op te beuren door te zeggen dat ze meer te besteden zouden krijgen als ik de rijksuitgaven uit de hand zou laten lopen maar dat leidt slechts tot hoongelach. Dit soort hoon is welkom.

Terug op Financiën een bezoek van de lijsttrekker van de VVD in Brabant bij de Provinciale Staten, Helmy Huybregts, thans één van de drie VVD-gedeputeerden. Een tour d'horizon, vooral over het bevorderen van de economische activiteit in het algemeen en in Brabant in het bijzonder.

Daarna Cees van Lede (ex-VNO, thans AKZO-Nobel) op bezoek, samen met mijn Thesaurier-Generaal Henk Brouwer. Cees van Lede is ook voorzitter van de Raad van Commissarissen van De Nederlandsche Bank en heeft enkele gesprekspunten waarover ik niet in mijn dagboek kan schrijven maar waarover we het snel eens zijn.

Om 17.30 uur een gesprek met Dijkstal over een delicaat onderwerp: de pensioenregeling voor politieke ambtsdragers. Naast mijn pensioendeskundige Jaap Flikweert ook de baas van de belastingdienst, Joop van Lunteren, meegenomen vanwege de fiscale aspecten.

Aansluitend om 18.00 uur het bewindsliedenoverleg van de VVD. Uit dit overleg wordt nooit gelekt, zodat men vrijuit kan spreken, ook over onderwerpen die niet direct tot het eigen beleidsterrein behoren. Dat zijn er voor de minister van Financiën overigens maar weinig, want bijna alles heeft tenslotte met geld te maken (dat ik niet heb). Op de agenda onder andere het correctief wetgevingsreferendum en de wijzigingen van het kiesstelsel. Geen warme gevoelens bespeurd, maar Hans Dijkstal blijft blijmoedig.

's Avonds samen met Lydia naar een feestelijk concert in Rotterdam ter viering van de nieuwe dirigent Gergjev. Dit is op uitnodiging van Bram (Peper) en Neelie (Kroes). Bram is er niet want die wordt geroosterd in de Gemeenteraad in verband met vermeend eigenzinnig optreden bij Perron Nul. Afgaand op de kranten de volgende dag (niets) heeft hij zich er doorheen geslagen.

Vrijdag

Al om negen uur op het Binnenhof voor een overleg met de commissie-Ybema. Dit is een tijdelijke Kamercommissie die de rol van de Verzekeringskamer ten tijde van de Vie d'Or-affaire onderzoekt. Om tien uur begint, zoals gewoonlijk de wekelijkse ministerraad. Vlak voordat ik voortijdig de Raad moet verlaten om af te reizen naar Valencia komt de Westerschelde oeververbinding aan de orde. Jorritsma en ik hebben een financieringsvoorstel ingebracht dat door de Raad wordt aanvaard. Het betekent dat, eindelijk na zo'n twintig jaar discussie, er nu een toltunnel geboord gaat worden onder de Westerschelde en het bespaarthet Rijk nog geld ook. Vervolgens snel naar Zestienhoven. Vliegen naar Valencia waar dit weekend de informele vergadering van ministers van Financiën en de centrale bankpresidenten van de Europese Unie plaatsvindt. Lydia is ook mee. De kinderen logeren dit weekend bij zeer goede vrienden. Na aankomst in het hotel snel omkleden want we moeten naar een diner in de beurs van Valencia. Mijn tafeldame vraagt of ze me een 'private question' mag stellen doch stelt een vraag over de dollar. Dit leidt tot een pikant antwoord en een leuke reactie. Terug in het hotel nog enkele uurtjes uitgetrokken om samen de accu op te laden.

Zaterdag

Na het ontbijt dienen we ons te verzamelen voor de onvermijdelijke groepsfoto. Daarna wordt er vergaderd. Hoofdmoot is het introductie-scenario voor de EMU. Alle ministers en centrale bankpresidenten zweren snel trouw aan het verdrag van Maastricht. Dat houdt in dat zowel het tijdschema als de criteria strikt gehandhaafd blijven. Vervolgens lange gesprekken over technische kwesties die soms diepe politieke roerselen raken die een econoom niet kan begrijpen. Is een D-Mark 100 pfennig of is één pfennig 1/100 D Mark is een van mijn bijdragen aan de discussie. Theo Waigel kan wel een grapje hebben gelukkig. Tijdens de lunch spreken we nog over de mogelijke oprichting van een Midden Oostenbank. Nederland is daar voorstander van omdat we denken dat zo'n instelling goed is voor het vredesproces in het Midden Oosten. Ik krijg allereerst het woord en houd een gloedvol betoog. Veel anderen zijn daar toch minder enthousiast over, hoewel ik vermoed dat er één of twee landen zijn omgezwaaid. Uiteraard praten we ook nog over een naam voor de Europese munt. Dit leent zich niet voor het dagboek hoewel anderen blijkbaar minder kuis zijn. Lydia heeft een leuk toeristisch programma vandaag. Onder andere is een porselein fabriek bezocht. 's Avonds hebben we weer een officieel diner. Nu in een klooster, een prachtige ambiance want we eten in de kooromgangonder de blote hemel. Dat kan nog in Valencia, overdag is het er dertig graden.

Zondag

Heerlijk uitgeslapen. Samen lekker op het balkon met uitzicht op zee een champagne-ontbijt genoten. We hebben de hele ochtend vrij. Dan neemt Solbes, mijn Spaanse collega, het hele gezelschap mee voor een bezoek aan enkele historische gebouwen in het centrum van Valencia. Althans dat vermeldt het programma. In het centrum worden we echter opgewacht door een waar mediacircus dat zich onmiddellijk op Solbes stort. Het is in Spanje permanent verkiezingstijd. Bij de lunch staat de traditionele paella op het menu. Die wordt in gigantische pannen op grote houtvuren in de open lucht klaar gemaakt. Dan weer terug naar huis. Blij toe. In Rotterdam staat chauffeur Ruud alweer te wachten. De koffers worden ingeladen en dan gauw naar Oegstgeest om de kinderen op te halen.

Maandag

In de ochtend ministersstaf: de topambtenaren op het departement vertel ik wat er in de ministerraad van de vrijdag ervoor is gebeurd. 's Middags was een werkbezoek aan Gelderland (Heteren en Arnhem) gepland. Helaas komt er weer te veel tussendoor waaronder een overleg over de mestproblematiek. Overleg op het departement van Financiën met de ministers Van Aartsen en De Boer brengt schot in de financiële problematiek; ik denk dat wij er aanstaande vrijdag in de ministerraad definitief een punt achter kunnen zetten. En het is altijd leuk met een afgerond dossier naar Washington te vliegen (IMF).

's Avonds kan ik wel naar een VVD-partijbijeenkomst in Oosterbeek. Een optreden samen met Frits Bolkestein en discussie met het publiek. De zaal is tot aan de nok gevuld; de stoelen waren al een half uur voor aanvang bezet en zo'n 150 mensen moesten twee uur lang staan. Actieleider Roemaat van 'Wij zijn 't zat' heeft aangekondigd met 100 boeren langs te zullen komen om actie te voeren. Afgesproken werd dat hij ook z'n zegje nog mag doen. De boeren maken indruk omdat ze zich voorbeeldig gedragen. Zo kan het ook en het heeft meer effect. Roemaat maakt een zeer integere indruk en wijst op de wens van de boeren dat er geen koude sanering wordt uitgevoerd. Dat zou ik ook niet willen. Mijn vader was kolenboer en de kolensector is met de opkomst van andere brandstoffen ijskoud gesaneerd. Daar heb ik geen prettige herinneringen aan over gehouden.

Op de terugweg, 's avonds laat, vertelt chauffeur Ruud dat zijn vriendin zijn huwelijksaanzoek heeft geaccepteerd. Een jaar lang heb ik geprobeerd om hem uit de staat der zonde te halen (met listen en lagen) en het lijkt nu te lukken. Onderweg naar huis 'de Tas' gedaan. Daarin zaten faxen en te plegen telefoontjes. Daarna tot half twee bijgepraat.

Dinsdag

Eerst naar de RROM. Hoofdpunt de nota Relus (Regionale Luchthavens). De dilemma's blijken regionale economie versus regionaal milieu en nationale financiën versus regionale economie.

Daarna niks. Even grappen maken met Milly en Margot, de voortreffelijke en 'untouchable' secretaresses.

Een zeer gezonde lunch van Ruud de kamerbewaarder (op aandrang van Lydia). De kranten ondertussen doorkijken, even spelen op de computer (Doom II) en daarna even plat (heb een piepklein slaapkamertje). Te vroeg arriveer ik bij de Tweede Kamer in verband met de Algemene Financiële Beschouwingen. Tref daar ook Jozias van Aartsen bij toeval. In de ministerskamer spreken we over de mestproblematiek en de financiële aspecten daarvan. Ik zet de budgettaire spelregels nog eens uiteen. Het strakke uitgavenkader blijkt naast nadelen ook onvermoede voordelen te bieden in dit geval. Volgens mij moeten we er nu echt uit kunnen komen als alle drie betrokken ministers echt willen. En dat zonder schade voor mijn uitgavenlijn en de ministerraad als geheel (gedekt).

Bij de algemene financiële beschouwing is de EMU, het financieringstekort en de schuldquote het overheersende thema. Veel steun voor de begrotingssystematiek. Gesproken wordt over de Zalm-norm en de Melkert-banen. Hoogervorst maakt een goed debuut, Ybema is als altijd evenwichtig, Terpstra humoristisch en steunend en Van der Ploeg kwikzilverig, professoraal en onvoorspelbaar. Tot mijn verrassing vraagt hij niet alleen uitbreiding van de Melkertbanen tot het onderwijs maar ook nog 100 miljoen extra zonder dekking aan te geven. Na afloop direct naar huis. Tref daar niet alleen Lydia, maar ook de Engelse club (lerares en medeleerling). We drinken wat en ik vertel wat sterke verhalen. Daarna komt Erik Bolhuis (ex-CPB) nog de teksten brengen die de ambtenaren hebben voorbereid. Ga na de borrel aan de slag om de schriftelijke antwoorden te lezen en te veranderen. Ruim in de nacht zoek ik het bed op waar al iemand slaapt.

Woensdag

Opstaan en Telegraaf en Volkskrant lezen. Piet (de wel gehuwde chauffeur) drinkt en rookt ijverig mee. Volgens de Telegraaf ben ik al binnen: 'Tweede Kamer akkoord met de begroting Zalm'. Op kantoor werk ik me door de set antwoorden, die voor me zijn gemaakt. Strepen, spreekpunten maken en ordenen. Als ik klaar bent komt Florisson langs. Hij is hoofd van de afdeling voorlichting en PvdA'er. Heb hem gezegd dat ik pas echt tevreden ben als hij VVD stemt (desnoods op mij). Hij weet tegen beter weten in van geen wijken en ik houd ook vol. Het antwoord van de regering volgt 's middags. Ben betrekkelijk kort en Willem Vermeend ook. Een snelle tweede termijn van de Kamer volgt, de kwestie spitst zich toe op de impuls voor het basisonderwijs. Ik eis adequate dekking. Die wordt geleverd door VVD en D66, doch wordt door PvdA afgewezen, hetgeen ik begrijp. Een alternatieve dekking blijft echter uit.

Na deze onbeschadigde begroting een borrel in Nieuwspoort met de in de Kamer aanwezige medewerkers.

Dan naar huis waar de kinderen mij op het Journaal hebben gezien en enthousiast zijn (je was boos hè pap?). Dan is er weer de tas, van praten komt niet veel, om half twee naar bed.

Donderdag

Krijg ontbijt op bed. Milly heeft de agenda tot half vier schoongeveegd. 's Morgens om acht uur, terwijl ik slaap, wordt het mestakkoord bezegeld in het Torentje. Geert van Maanen (DG Rijksbegroting) die met zijn mensen alles knap heeft voorbereid neemt mij waar. Ga toch maar om 10.30 naar kantoor. 'De tas' was nog niet klaar en er liggen nog stukken. Doe die af, lees kranten en notities en speel nog even DOOM II. Mijn oudste zoon Bertolt heeft me een code aan de hand gedaan waardoor je niet dood kan gaan en dat helpt.

Op verzoek van Wim Kok even naar het torentje om te bespreken hoe we uit de politieke nesten kunnen komen die overgebleven zijn na de succesvolle Financiële Beschouwingen. Als altijd loopt het wederzijds positief en constructief. Nu maar hopen dat de fracties in de Tweede Kamer ook zo zijn.

Daarna Godert Posthumus, lid van de Raad van State, mede-auteur van het zeer kritische advies op de Miljoenennota. Dat zou heel pijnlijk moeten worden, maar is het niet. We kennen elkaar al lang en weten precies wat we aan elkaar hebben.

Dan weer het VVD-bewindsliedenoverleg en een opname voor 2Vandaag. Daarna naar huis; nog op tijd om de zonen te zien. De dochter slaapt al.

Om zes uur achter de aardappels. Met dit dagboek over deze week is het imago wel verbrijzeld.