Hijgers weten soms van geen ophouden; Bij PTT-Telecom komen jaarlijks zo'n 50.000 klachten binnen over 'hijgers, zwijgers en bedreigers'.

ROTTERDAM, 7 OKT. Sommigen zeggen niets. Anderen hijgen. Of aan de andere kant van de lijn doet iemand zich voor als enquêteur - eerst een vraag over seksuele voorlichting, al snel over de lingerie van de gebelde vrouw. Dan zijn er de bedreigingen: 'Ik maak je van kant'. Soms weten ze van geen ophouden.

Zo lukte het vorige week een ontembaar verliefde man uit Hoogezand, die voor zijn obsessie in een psychiatrische inrichtingen zit, toch weer het object van zijn liefde veertien keer telefonisch lastig te vallen. De erotomane man is misschien een uitzondering, maar jaarlijks komen bij PTT Telecom zo'n 50.000 klachten binnen over wat de woordvoerder noemt 'hijgers, zwijgers en bedreigers'.

In sommige gevallen houdt de overlast vanzelf weer op. En als de familie Naaktgeboren haar naam uit het telefoonboek laat verwijderen, is het gebel op woensdagmiddag waarschijnlijk ook wel afgelopen. Maar in 15.000 gevallen stelt PTT Telecom een onderzoek in en wordt in de computercentrale op het lastiggevallen nummer 'een vanger' gezet, die de herkomst van de telefoontjes traceert. Eerst krijgt de beller een waarschuwingsbrief. Gaat hij toch door, dan geeft PTT Telecom zijn naam en telefoonnummer door aan de geplaagde beller. Die kan dan zelf juridische stappen ondernemen. PTT Telecom bemoeit zich er verder niet meer mee.

Over hijgers wordt vaak ten onrechte een beetje lacherig gedaan, meent psychiater en seksuoloog F. Bruinsma. Maar volgens Bruinsma is van sommige aanranders en verkrachters bekend dat ze veel en vaak 06-lijnen hebben gebeld en in hun puberteit vaak onbekende vrouwen telefonisch hebben lastig gevallen. De mannen gebruiken de anonieme telefoontjes volgens hem om “in de stemming te komen” voor een latere delictpleging. “Net als dat een hoerenloper niet onmiddellijk op een vrouw afstapt, maar eerst een tijdje zo onopvallend mogelijk op en neer loopt om in de noodzakelijke opwindingstoestand te geraken.”

Het hijgen in andermans hoorn is op zich niet strafbaar, wel kan de beller bij belediging en bedreiging met geweld strafrechtelijk worden vervolgd. De straf is vaak een belverbod met een dwangsom voor iedere overtreding. “Maar je kunt nooit voorkomen dat iemand weer belt”, zegt advocaat B. Friedberg die de geplaagde vrouw uit Hoogezand verdedigt. “Op iedere hoek van de straat staat een telefooncel.” De advocaat heeft in zijn praktijk vooral te maken met telefonische bedreigingen als gevolg van verbroken relaties. “Vaak mensen die wat basaal reageren. Maar ook zeer intelligente figuren maken elkaar het leven zuur.” De telefoon is een prachtig anoniem middel om iemand lastig te vallen, zegt Friedberg. “En het kost maar een kwartje.”

“Op een gegeven moment ga je iedereen uit je omgeving verdenken”, zegt een Amsterdammer die zijn naam liever niet noemt - “alles kan olie op het vuur zijn”. Meer dan een half jaar werd hij lastig gevallen door een beller die alleen maar zweeg. Op hoogtijdagen wel twintig keer. Ook 's nachts. “Eerst probeer je heel lang rustig te blijven. Je denkt: 'Die man is zielig, hij houdt vanzelf wel weer op'. Maar als je er midden in de nacht drie keer uit moet, word je op den duur zo boos dat je de rest van de nacht helemaal niet meer kunt slapen.” De plaagbeller bleek iemand van zijn werk te zijn. “Iemand met een grote wrok tegen de maatschappij.” Inmiddels heeft de man een belverbod gekregen. Nu belt hij nog sporadisch.

Bij PTT Telecom liggen ze niet wakker van de zwijgers, hijgers en bedreigers. “Wij hebben geen boodschap aan de boodschap”, zegt de woordvoerder. “Wij leveren alleen maar het transportmiddel.” Toen het telecommunicatiebedrijf nog van de staat was, beeindigde het soms wel het contract met hardnekkige plaagbellers. “De overheid meende nog op te moeten treden als zedenmeester.”

Die taak laat het telecommunicatiebedrijf nu over aan de rechter. Een beller die in drie maanden meer dan 1.000 keer naar het politiebureau in zijn woonplaats belde, een ex-geliefde die eindeloze tirades hield en zich op het antwoordapparaat van haar ex-man te buiten ging aan scheldkanonnades en een man die de telefonisten van de rechtbank in Dordrecht hoorndol maakte. Alledrie moesten zij op last van de rechter zelf hun telefoonaansluiting voor een jaar opzeggen. Deden zij dat niet, dan waren de geplaagde bellers gevolmachtigd om dit voor hen te doen. PTT Telecom sluit alleen maar af bij wanbetalers en abbonnees die het functioneren van het telefoonnet in gevaar brengen. Voor het telecommunicatiebedrijf is de geplaagde beller “een derde partij waar we verder niets mee te maken hebben”.

Dat zou in de toekomst wel eens kunnen veranderen. Juridisch medewerker C. Oosterwijk van Bureau Rechtshulp Amsterdam-West wijst op de huidige trend in het contractenrecht. “Vroeger was er altijd sprake van één partij en één tegenpartij. Dat is aan het veranderen. Grote bedrijven hebben steeds vaker te maken met verschillende, kleine tegenpartijen.” Oosterwijk noemt het voorbeeld van woningbouwverenigingen. “Sinds kort kunnen burgers van een woningbouwvereniging eisen dat die de huur opzegt van een buurman die overlast veroorzaakt. Enerzijds heeft een huurder namelijk recht op ongestoord huurgenot, anderzijds is hij verplicht zich fatsoenlijk te gedragen.” Hetzelfde zou volgens Oosterwijk voor PTT Telecom kunnen gelden. “Een abonnee van PTT Telecom heeft recht op ongestoord telefoongenot en verplicht zichzelf tot goed telefoongebruik. Als iemand overlast veroorzaakt moet de PTT dus optreden en het contract beëindigen.”

    • Monique Snoeijen