De vermoorde onschuld

Ver van huis en van alledaagse sleur bevrijd ben ik verslingerd geraakt aan CNN en NBC Superchannel. Ik ben hier in Budapest dan ook zeer vertrouwd met het on-Hongaarse hoofd van O.J. Simpson en ik kan me gewoonweg niet voorstellen dat zo iemand, die toch als het ware een huisgenoot is geworden, zijn vrouw en zijn rivaal niet heeft vermoord.

Niet vaak hebben zoveel mensen zolang tegen hetzelfde hoofd aangekeken. O.J. Simpson is dan ook geknipt voor een klinische les, en wel in de omstreden diagnose 'mannelijke hysterie'. Simpson blinkt uit in het mimisch weergeven van het gevoel 'ik toon geen gevoel'. Strijkt er toch een aandoening over zijn geciseleerde gelaat, dan is dat altijd de meest voor de hand liggende expressie van de meest voor de hand liggende emotie, maar - dat wel - met een minieme vertraging: Alsof hij even niet had opgelet. Dat is de milliseconde waarin Simpson denkt 'nu moet ik iets voelen', dan vertoont hij die gepaste expressie en zien wij zijn gevoelsuiting, en dan pas merkt hij dat anderen iets aan hem beleven en veronderstelt dat dat zijn emotie is. Dit is het hysterisch gevoelsmechanisme.

Kenmerk van de hysterie is de theatrale expressie.

De grote hysterie is vrijwel geheel verdwenen. Maar het grandioos acteren bestaat ook niet meer. Theatraal is vandaag de dag niet het grootse gebaar en het pathos in de dictie, maar de klein gehouden, sterk geïntensiveerde expressie die bij het beeldscherm past. De hysterici zijn veranderd met de acteurs en O.J. Simpson vertoont een post-pathetische pathologie. Maar dat is niet zijn schuld.

De jury had maar enkele uren nodig om de beschuldiging tegen Simpson af te wijzen. Ik kwam, na minder grondig onderzoek, tot de omgekeerde conclusie en mijn indruk stemt overeen met die van de meeste experts die zelf niet bij het proces betrokken waren: het was een simpele zaak. Driekwart van de blanke burgers meent dat Simpson schuldig is en twee derde van de zwarte Amerikanen gelooft aan zijn onschuld.

De jury in het proces Simpson bestond uit tien vrouwen en tien zwarten; omdat er maar twaalf gezworenen waren moeten dus minstens acht vrouwen zwart geweest zijn en acht zwarten vrouw. Nu hadden die jury-leden op velerlei manieren vooringenomen kunnen zijn: de tien vrouwen zouden kwaad kunnen zijn op een man die - dat stond buiten kijf - regelmatig zijn vrouw zwaar mishandelde. Ze hadden ook als modale of zelfs sub-modale inkomenstrekkers rancuneus kunnen zijn omdat Simpson zich kon permitteren om zo'n tien miljoen dollar aan proceskosten te spenderen. De acht, negen of tien zwarte vrouwen zouden zich kunnen ergeren aan een zwarte man die met een blanke vrouw getrouwd was en zich niet veel aantrok van de zwarte gemeenschap, een assimilant kortom. Allemaal redenen om als donkere of vrouwelijke vooringenomen te zijn tegen O.J. Simpson. (Trouwens, eigenlijk ook allemaal redenen om als lichtere of mannelijkere bevooroordeeld tegen hem te zijn)

Zij hadden, die donkere juryleden, ook een reden om juist vóór Simpson geporteerd te zijn: een zwarte man in het beklaagdenbankje; daar hebben negers te veel en te vaak gezeten en zelden is hun recht gedaan. In het geval van Simpson waren er ook persoonlijke redenen om vóór hem ingenomen te zijn: hij is een sportheld, een beroemdheid, en een bijzonder knappe man. Zou je over zo iemand als je maand in maand uit oog in oog met hem zat een oordeel uitspreken dat kan leiden tot levenslang of misschien zelfs de doodstraf? Jury-rechtspraak moet blijkbaar snel gebeuren, anders krijgt het meegevoel de overhand.

Maar er gebeurde nog iets anders in het proces: het laboratorium-onderzoek bleek een knoeiboel en minstens een getuige was een habituele leugenaar, een vervalser van bewijzen en een ingevreten negerhater. Met zijn opgekamde sportkoppie had hij als getuige een goede indruk gemaakt ('Nee, 'nikker', dat nare woord, dat had-ie van zijn levensdagen nooit gezegd'. Toen had ik meteen al moeten weten dat daar iemand zijn kop van zijn romp zat te liegen). De detective werd met zijn eigen woorden ontmaskerd: hij had op de band nog wel erover opgeschept hoe hij en zijn makkers met valse getuigenis en vervalste bewijzen zwarten achter de tralies hadden weten te krijgen. Er zijn in Nederland zwaardere verdachten dan O.J. Simpson op veel geringer gronden ontslagen van rechtsvervolging.

Los Angeles is de stad waar stom toevallig op de video werd opgenomen hoe anderhalf dozijn agenten een verward lastpak, Rodney King, half dood schopten. Desondanks werden ze in eerste instantie op één na allemaal vrij gesproken. Na hevige onlusten leidde een nieuw proces tot veroordelingen en na een intern onderzoek werden drie dozijn agenten voorgedragen voor ontslag. Dertig daarvan doen nu nog gewoon dienst. Ondanks alle politie-geweld en politie-poeha is Los Angeles een van de misdadigste steden ter wereld, waar mensen zich van hun innig beveiligde woning slechts durven spoeden naar hun zwaar bewaakte kantoor in een voortrazende stalen capsule. In die stad heerst een voortdurende oorlog tussen maffia-bendes en de grootste van die gangs heet LAPD: verheerlijkt in de gelijknamige televisie-serie. Die losgebroken politie-macht terroriseert in Los Angeles de zwarten en Mexicanen.

Ik denk dat de jury in het proces tegen O.J. Simpson van oordeel was dat bewijsmateriaal of getuigenverklaringen van de politie van Los Angeles geen geloof verdienen. Dat lijkt mij terecht en het is een doodklap voor de LAPD. Geen volgende verdachte kan zich ooit nog zulke advocatenkosten permitteren, maar elke volgende jury kan wel weigeren om een beklaagde te veroordelen op grond van bewijzen en getuigenissen die van de politie afkomstig zijn. Dat is dan te danken aan O.J. Simpson, zijn duurbetaalde advocaten en de twaalf zwaarbeproefde, moedige leden van de jury.

    • A. de Swaan