De nieuwe Navo oefent kleinschalige samenwerking

Hoewel de samenstelling van de vredesmacht die moet toezien op een toekomstig vredesakkoord in Bosnië nog onduidelijk is, zal het ACE Rapid Reaction Corps (ARRC), het hoofdkwartier van de snelle interventiemacht van de NAVO, daarin een rol spelen. De internationale luchtmobiele divisie van het ARRC, houdt in Denemarken haar eerste oefening.

VORDINGBORG, 7 OKT. In een ondiepe put aan de rand van een nat Deens bos liggen drie gecamoufleerde mannen. Een houdt de omgeving in de gaten, een bedient de radiozender en een draait zich in zijn slaapzak nog eens lekker om. “We kunnen dit drie weken volhouden, zonder bevoorraad te hoeven worden”, zegt kapitein Haig van de Honorable Artillery Company, een Britse eenheid die is gespecialiseerd in verkenningen achter de vijandelijke linies. “Niets mag onze aanwezigheid verraden en daarom bewaren we al het, nee, óns afval in zakjes”, zegt Haig. “Geloof me, that's a lot of shit!”

De Britse elite-eenheid is maar een klein deel van de NAVO-troepen die sinds half september op de Deense eilanden deelnemen aan de oefening Cold Grouse '95. Deze oefening is het eerste grote schijngevecht van de Multinationale Luchtmobiele Divisie. Deze divisie is snel inzetbaar en dankzij een grote hoeveelheid transport- en gevechtshelikopters uiterst mobiel.

De NAVO riep de eenheid in het leven als antwoord op de gewijzigde veiligheidssituatie in Europa na de Koude Oorlog. Zij omvat onder andere de Duitse 312 Luftlande Brigade, de Britse 24th Air Mobile Brigade, de Belgische Para Commando Brigade en de elfde Nederlandse Luchtmobiele Brigade. De Britten zijn bij Cold Grouse ondervertegenwoordigd: hun brigade doet als onderdeel van de Snelle Reactiemacht al dienst in Bosnië waarvoor hun collega's hier in Denemarken proefdraaien.

In de Vordingborg-kazerne op het eiland Sjaelland legt de Nederlandse generaal J.W. Brinkman, sinds maart commandant van de Multinationale Divisie, echter uit dat Cold Grouse op geen enkele manier in verband kan worden gebracht met “lopende conflicten elders in de wereld”. “Wij spreken van een generiek scenario”, aldus Brinkman, die voor hij het commando kreeg, chefstaf was bij UNPROFOR in Sarajevo. “VN-operaties met de ingewikkelde rules of engagement zitten wel in ons pakket, maar luchtmobiele VN-operaties zijn nauwelijks aan de orde.”

Het luchtmobiele karakter van de oefening maakt dat op Lolland, Falster en Sjaelland meer types transportmiddelen zijn te zien, dan in de gemiddelde James Bond-film. Zware Duitse helikopters met Heer op hun zijkant geschilderd delen het luchtruim met de Belgische anti-tank-Agusta's - hier in de wandel “Claescopters” genoemd - met Force Terreste op hun staart.

Op de grond trekken Deense Leopard-tanks en Duitse Wiesel-rupsvoertuigen diepe voren in de wintertarwe. Op de Oostzee dobberen landingsvaartuigen, waarvandaan kleine Zodiac-rubberboten naar de kust racen. Het kosmopolitische karakter spreekt ook al uit de curricula van de verschillende onderdelen. De Belgen zijn al ingezet in Rwanda, de Britten in Noord-Ierland, de Nederlanders in Bosnië en de Duitsers in Somalië.

Het draaiboek van de oefening voorziet in amfibische landingen en 'droppings' van parachutisten door de snode Pink Forces (rose strijdkrachten) op verschillende plaatsen aan de Deense oostkust. Het Deense territoriale leger kan de aanvaller niet stoppen en roept de hulp in van de NAVO, die zich bij verdrag verplicht heeft om elke aangevallen partner ook daadwerkelijk met militaire middelen bij te staan. In de snelle opeenvolging van tegenaanval en eigen offensief weet de multinationale divisie de 'rose vijand' tegen te houden en in zee terug te drijven.

De Nederlandse Luchtmobiele Brigade en de Belgische paracommando's beveiligen in het scenario enkele bruggen, een Duitse luchtlanding brengt de vijand in het nauw en Deense tanks maken het karwei af. Einde Pink Forces. “We weten inderdaad al hoe het afloopt”, legt de Deense majoor Andersen uit die dienstdoet als scheidsrechter tussen de 'strijdende' partijen. “Maar het gaat hier om de details en het opdoen van procedurele routines.”

De NAVO is altijd al een multinationale strijdmacht geweest, maar de verdragsorganisatie kende de eerste 45 jaar na oprichting alleen maar legers waarbinnen grote eenheden van verschillende nationaliteiten naast elkaar opereerden. De multinationale divisie bestaat daarentegen uit een veelheid aan samenwerkende kleinere eenheden. Zo zijn onder de camouflagenetten op het Deense platteland naast de genoemde brigades ook nog kleinere luchtverdedigingseenheden, artillerie-afdelingen en ondersteuningstroepen te ontdekken. “Cold Grouse is een uitermate geïntegreerde oefening”, aldus Brinkman, die eraan toevoegt dat in de toekomst ook Spaanse of Amerikaanse eenheden als legostenen aan de organisatie van de multinationale divisie kunnen 'vastklikken'.

Zoals werd verwacht treden bij Gold Grouse kinderziektes op. Deze komen in elk geval niet voor bij de elektronische verbindingen, zegt de Nederlandse overste Koppens, die daarover de supervisie heeft. “Mijn straalzenders functioneren volgens de afgesproken NAVO-standaard, zodat de Britten en desnoods de Fransen zich gewoon met de rest in verbinding kunnen stellen.”

De mondelinge communicatie leverde hier en daar wel problemen op. “Clear the area”, luidde bij voorbeeld de order van een Britse commandant aan een Belgische eenheid. De Belgen gingen daarop kijken of er vijandelijke troepen in het betreffende gebied aanwezig waren. “All clear”, klonk de conclusie van de Belgische commandant, want er was niemand gevonden. De Brit had daarentegen bedoeld dat de huizen in de area ook op verstopte explosieven en verborgen wapens hadden moeten worden onderzocht. Die waren er wel, maar waren dus onaangeroerd blijven liggen.

In de muffe kelder van een boerderij, waar luchtmobiele brigadisten in ijltempo een lokaal hoofdkwartier in elkaar knutselen heeft ook de Nederlandse bataljonscommandant Vermeulen wel nog wat aan te merken op de samenwerking. “Toen we een andere eenheid wilden aflossen, hield de andere commandant er eigen ideeën op na over de volgorde van terugtrekken. De volgende keer moeten we maar eerst om de tafel gaan zitten, zodat daar in het veld geen misverstanden over bestaan.”

De multinationale luchtmobiele divisie is een van de pijlers van het zogeheten ACE Rapid Reaction Corps ( ARRC) van de NAVO. Onder dit legerkorps vallen ook nog snel inzetbare zware divisies van de andere lidstaten met tanks en gevechtshelikopters. Daarnaast heeft de NAVO de beschikking over een uiterst snel in te zetten strijdmacht, de Intermediate Reaction Forces, ook wel de NAVO-brandweer geheten. De bulk van de NAVO-strijdkrachten bestaat daarentegen uit de Main Defence Forces, die een lage staat van paraatheid hebben. Een tweede multinationale divisie voor de regio Zuid-Europa zit ook in de planning. Deze wil echter nog niet zo van de grond komen. “Vind je het gek”, zegt een hoge Duitse officier. In deze divisie moeten Turkse en Griekse eenheden samenwerken onder Italiaans bevel.

    • Menno Steketee