'Paradijs' bedreigd door helikopters

SOESTERBERG, 6 OKT. Met de val van de Berlijnse muur verdween voor S. Benard in Bosch en Duin ook de tolerantiegrens. Vijfentwintig jaar woont de nu gepensioneerde organisatie-adviseur pal tegenover luchtmachtbasis Soesterberg en lange jaren accepteerde hij het vliegtuiglawaai. “Als je denkt dat de Rus elk moment een raket in je tuin kan gooien, is er begrip. Maar als de Rus zelfs in Nederlandse straaljagers mag zitten, dan is de tolerantie hartstikke zoek.”

Sinds vijf jaar is Benard voorzitter van de Vereniging Overlast Vliegbasis Soesterberg en volgt hij de bewegingen van de 'vijand' aan de overkant van de Dolderseweg met argusogen. Met klachtenanalyses en rekesten bestookte hij luchtmacht, regering en Tweede Kamer.

Aanvankelijk zorgde ook in Soesterberg en omgeving de val van de muur voor verlichting. Hij leidde tot het vertrek van de achttien Amerikaanse F-15's. “Het is hier nu eigenlijk een beetje een paradijs”, zegt Benard. Maar een nieuwe bedreiging van de rust dient zich aan. De regering overweegt, in tegenstelling tot eerdere voornemens, op Soesterberg dertig helikopters van de Luchtmobiele Brigade te stationeren, dertien zware Chinooks en zeventien middelzware Cougars. Op 16 oktober vergadert de vaste Kamercommissie voor defensie over het voorstel van staatssecretaris Gmelich Meijling om de helikopters op de hei bij Ede te laten oefenen en Soesterberg als thuisbasis te gebruiken.

Soesterberg ligt van alle 21 Nederlandse vliegvelden in de grootste bevolkingsconcentratie. In de officiële hinderzone van Soesterberg wonen 365.000 mensen, bij Schiphol zijn dat er 335.000, bij Maastricht 210.000 en bij Twente 150.000. Maar Soesterberg is voor Defensie nog steeds aantrekkelijk. De Eder en Ginkelse heide zijn als oefenterrein de enige plek in Nederland die op korte afstand een basis, kazerne (Schaarsbergen) en militair vliegveld (Deelen) hebben. In het toekomstig scenario zouden de helikopters opstijgen in Soesterberg, in Deelen manschappen en materieel ophalen en vervolgens op en neer vliegen naar de Eder- en Ginkelse hei.

Milieu-organisaties vrezen dat dit 'brullend hoppen' in de zuidflank van de Veluwe veel schade zal aanrichten. Soesterberg en de Eder- en Ginkelse hei liggen beide in de Ecologische Hoofdstructuur die volgens het rijksbeleid gekoesterd moet worden. Uit contra-expertises van TNO en het Instituut voor het Onderzoek van Overheidsuitgaven (IOO) blijkt dat de gevolgen voor het natuurgebied veel ernstiger zijn dan Defensie doet voorkomen en dat verplaatsing van de oefenactiviteiten naar bijvoorbeeld Oost-Groningen niet zo duur hoeft te zijn.

Volgens Defensie kost 'uitplaatsing' van Soesterberg 250 miljoen gulden. Maar een efficiëntere opzet, een besparing op de werkloosheidsuitkeringen in Groningen en op brandstofkosten voor de helikopters zouden meer dan vijftig miljoen gulden opleveren.

De rapporten van TNO en IOO hebben geleid tot tal van vragen uit de Kamer en de memorie van antwoord van de staatssecretaris wordt vandaag verwacht.

De discussie in de Tweede Kamer beperkt zich nu tot een bescheiden herziening van de militaire oefenterreinen in Nederland, omdat een ingrijpender reorganisatie later volgt. Maar voor de helikopters van de Luchtmobiele Brigade, die eind dit jaar arriveren, zijn investeringen nodig. H. Kraal, medewerker van de stichting Natuur en Milieu, vreest voldongen feiten. “Het lijkt erop dat ze bij Defensie geen vliegveld kwijt willen raken.”

    • Bert Determeijer