Navo-ministers: Russen in vredesmacht in Bosnië

WILLIAMSBURG, 6 OKT. De ministers van defensie van de NAVO zijn het eens over de noodzaak Russische troepen te laten deelnemen aan een toekomstige internationale vredesmacht in Bosnië.

De ministers zijn in Williamsburg, in de Amerikaanse staat Virginia, bijeen voor tweedaagse besprekingen die door de ontwikkelingen in Bosnië worden gedomineerd.

De bijeenkomst gaat vooral over omvang, samenstelling, commandostructuur en taak van de NAVO-strijdmacht die naar Bosnië wordt gestuurd als daar eenmaal een vredesakkoord is getekend. Het is voorlopig de bedoeling dat de strijdmacht, die moet toezien op de naleving van het vredesakkoord, 50.000 man zal tellen en maximaal een jaar in Bosnië zal blijven, ter vervanging van de huidige vredesmacht van de VN. De VN zullen wel een hoge politieke vertegenwoordiger ter plaatse houden, maar ze zullen niet betrokken zijn bij de bevelsstructuur. De VS zijn bereid de helft van de strijdmacht te leveren. Verscheidene NAVO-ministers hebben zich positief uitgelaten over het meedoen van hun landen aan de vredesmacht. Concrete toezeggingen zijn echter niet gedaan, aldus minister Voorhoeve. Of Nederland ook meedoet hangt af van de kwaliteit en de inhoud van het vredesakkoord. Voorhoeve staat er in principe niet negatief tegenover militairen aan te bieden, maar voegde eraan toe dat het kabinet en de Kamer daar over beslissen. De opperbevelhebber van de NAVO-troepen in Europa, generaal Joulwan, gaat na hoe de vredesmacht kan worden samengesteld uit troepen die al in Bosnië zitten, troepen die aan de VN zijn toegezegd en uit militairen die de lidstaten nieuw moeten leveren.

De Amerikaanse minister Perry zei gisteren dat hij zondag in Genève met zijn Russische ambtgenoot, Gratsjov, zal praten over de Russische rol in deze strijdmacht. De NAVO-ministers waren het er gisteren over eens dat het bondgenootschap niet moet wachten op Rusland, maar dat het zelf Moskou een rol moet aanbieden. Een van de meest prominente problemen rond de deelname van Russische troepen aan de vredesmacht is de weigering van Moskou, ze onder exclusief NAVO-bevel te plaatsen, en de weigering van de NAVO, een dubbele bevelsstructuur te accepteren. Om dit probleem op te lossen, willen de Amerikanen de Russische troepen taken toebedelen die niet direct militair van aard zijn, zoals het opruimen van mijnen of het herstel van bruggen en wegen. Maar of Rusland daarmee instemt, is onduidelijk.

In Williamsburg wordt ook gesproken over een Amerikaans plan om na de ondertekening van een vredesakkoord Bosnische regeringstroepen op te leiden en uit te rusten, om hen na het vertrek van de internationale vredesmacht beter in staat te stellen zich te verdedigen. Dat plan is gestuit op ernstige bezwaren van vooral Frankrijk en Groot-Brittannië. Zij voeren aan dat het plan de kansen op een opleving van de oorlog vergroot.

De Verenigde Naties hebben gisteren een aanzienlijke inkrimping van de vredesmacht in Bosnië, UNPROFOR, en de 'snelle-reactiemacht' aangekondigd. Van de in totaal 30.500 man zullen er de komende weken negenduizend worden teruggetrokken, onder wie een aantal Nederlanders.

De VN-vredesmacht in Bosnië telt nu 21.000 man. Van hen worden er zesduizend teruggetrokken: vierduizend Nederlanders, Britten, Bengalen, Pakistani en Canadezen, en tweeduizend Maleisiërs, Pakistani, Spanjaarden en Turken, die overbodig worden door een verkleining van de omvang van hun bataljons. Van de 8.500 man van de 'snelle-reactiemacht' die in Bosnië en Kroatië zijn gelegerd, zullen er drieduizend vertrekken. In dit laatste geval gaat het om de troepen van de 24th Air Mobile Brigade, die zich al geruime tijd in Kroatië bevinden, wachtend op een mogelijkheid naar Bosnië te gaan. De totale sterkte van de twee vredesmachten wordt daarmee teruggebracht tot rond 21.000 man.

Volgens de VN kan de vredesmacht met minder troepen toe wegens de gewijzigde frontlijnen, de “nieuwe bereidheid tot vrede” en de noodzaak de vredesmacht te stroomlijnen, zo lichtten VN-diplomaten gisteren toe. De Bosnische regeringstroepen, de Bosnische Kroaten en Kroatische eenheden hebben vorige maand in het noorden en noordwesten van Bosnië veel terreinwinst geboekt; dat maakt volgens deze diplomaten de frontlijnen overzichtelijker, als gevolg waarvan veel blauwhelmen overbodig zijn. (Reuter, AP, AFP)