Korte broek

Er komt een dag dat de verslaggevers niet meer zonder spatzeil en helm naar de persconferenties van Ajax kunnen. De woede van Louis van Gaal wordt te onberekenbaar. Voor je het weet vliegt de koffiekan door de zaal of ploft er een transistortje of een biljartkeu pal tussen de ogen. Einde verhaal.

Deze week was het weer zo ver.

Na de gewonnen wedstrijd tegen Vitesse maakte de Ajax-coach brandhout van de Nederlandse arbitrage. Het geannuleerde doelpunt van Litmanen bracht hem aan de rand van de hysterie. Ik moest aan O.J. Simpson denken. Aan de monumentale roerloosheid van deze sportheld. Negen maanden lang heeft hij voor de rechter gezeten als een anatomisch preparaat. Geen vallende wimper, geen fronsende wenkbrauw, geen kittelende neushaartjes. Een schedel beschuldigd van moord.

Het hoofd van Louis van Gaal was op de persconferentie een en al mens. Onheilspellender dan een vergiftigde branding. Het werd steeds ronder van woede. En daardoor ook steeds mooier. Eigenlijk wordt deze coach pas echt toegankelijk als hij kwaad is. Alsof zijn sterfelijkheid alleen naar buiten treedt in staat van extreme opwinding. Het is de paradox van zijn gezag: een boze Van Gaal spreek je wat makkelijker met de voornaam aan dan de leermeester.

Het gefoeter van de trainer over de kwaliteit van de vaderlandse arbiters had een dubbele bodem. Met zijn tirade over het afgekeurde doelpunt wilde hij ook de superioriteit van Ajax onder de aandacht brengen. Volgens Van Gaal is het voor de scheidsrechters onmogelijk geworden om de Ajax-stijl te arbitreren. Die sukkels in het zwart kunnen de pressing niet volgen en benadelen altijd de aanvallende partij. Ajax dus.

Het was wel 3-0. Een normale trainer sluit dan de ogen voor dat doelpuntje minder door een verkeerd beoordeelde buitenspelsituatie. Die neemt, na een laatste glas en een grapje over bontjassen, vaderlijk afscheid van het scheidsrechterlijke trio. Het wordt tenslotte voor iedereen winter en dan is het eenzaam rijden door de polder. Maar Louis kent geen mededogen in zijn illusie van volmaaktheid. Of is er iets anders dat knaagt?

Niet alleen het combinatievoetbal van Ajax, ook het monsterachtige succes dreigt zo stilaan een automatisme te worden. In een elftal dat niet meer verliest wordt de hand van de trainer steeds onzichtbaarder. Ongenaakbare superioriteit creëert op den duur een uitsluitingsproces voor de geestelijke vader van het succes. Wil Van Gaal zich blijven profileren dan moet hij als een tedere rebel tegen zichzelf en zijn omgeving te keer gaan. Na de wedstrijd. Misschien moet hij wel dingen gaan roepen over de rechtsstaat, asielzoekers, Terpstra en Samaranch. Nog beter: in een plechtige tekst zijn lichaam ter beschikking van de wetenschap stellen.

De Ajax-coach is gekooid door zijn eigen meesterschap. Daarom zal hij de komende tijd nog nadrukkelijker gaan opereren als een gebedsmolen voor een betere wereld. Nu eens over de rug van de scheidsrechters, dan over de rug van het Nederlands elftal of van de KNVB. Na de magie van de filosoof Johan Cruijff is voetballend Nederland nu, in de persoon van Louis van Gaal, opgeklommen tot het hoge licht van een prelaat. Weer een stapje dichter bij de eeuwigheid.

Blijft de vraag naar de heidense tegenmacht die het leven enigszins draaglijk houdt. Op de scheidsrechters moet niet gerekend worden. Zij zijn zo opportunistisch als de neten. Van der Ende blaast, kapittelt en grimast tussen de krijtlijnen met het glanzende ego van een kerstbal. Eens in de buurt van de business seats verschrompelt zijn autoriteit in vleierij en roddel.

De KNVB heeft de trainers een beoordelingsformulier toegestuurd dat ze wekelijks mogen invullen met hun bevindingen over de wedstrijdleiding. Een broederschap dat buigt voor deze Stasi-achtige methode is de fluit in de mond niet waard en kan beter zichzelf opheffen. Of zou op z'n minst in staking moeten gaan. Maar de ijdeltuitjes hebben voor Kees Jansma graag een bontjas over als hun meestal wat kwabberige lijf maar lang genoeg close in beeld wordt gehouden.

Daarom willen ze ook niet aan de oordopjes van Louis van Gaal die de scheidsrechters aan de computer wil leggen. Oordopjes zijn een instrument van geleend gezag en dus het begin van de zelfverduistering. Mannen van middelbare leeftijd die nog in korte broek lopen willen juist door het licht van een paar miljoen ogen worden gevat.

    • Hugo Camps