Kohl wacht op wispelturige Chirac, Major haalt rustig adam ; Frankrijk is beducht voor Duits succes

PARIJS, 6 OKT. De Frans-Duitse samenwerking is vitaal voor de toekomst van Europa, zegt iedereen. Nu ook het Nederlandse buitenlands beleid dat accepteert, hebben de heren Kohl en Chirac vrij spel. Weinig Fransen die tot een andere conclusie komen: Europa zal niet bestaan zonder de harmonie van die twee. Voor Frankrijk is dat een geruststellende constatering, die ruimte geeft voor pogingen zo veel mogelijk 'particularités françaises' te redden. Jammer dat de Duitsers daar steeds minder geduld voor opbrengen.

Sinds de Duitse minister Waigel zo hardhandig de voorwaarden van het Verdrag van Maastricht in herinnering heeft geroepen, vragen velen in Frankrijk zich af of belangrijke krachten in Frankfurt en omstreken die ene Europese munt wel willen. De Franse reacties variëren van argwaan tot verlegenheid - het is niet prettig betrapt te worden op inconsistenties. Dat soort strubbelingen laat zien hoe subtiel de Duits-Franse as functioneert.

Tijdens de Franse verkiezingsperiode dit voorjaar liet de bondskanselier eerst blijken dat hij Jacques Delors stemde, en toen die niet meer in de race was, werd Edouard Balladur verblijd met een vriendschappelijk châlet-bezoek in Chamonix. Chirac was dus zijn derde keus. Maar de hogere belangen van de staat maakten van hun eerste tête-à-tête de veau in mei toch een Elzasser feestje. Kalfskop en bier bleken gedeelde hobby's.

Kohls gezicht stond meer op zuurkool toen hij Chirac in juni voor de tweede keer in Straatsburg ontmoette. Chirac had intussen zijn - in Duitsland uiterst impopulaire - kernproeven aangekondigd en laten zien dat Schengen voor hem Europa op zijn griezeligst is. Sindsdien blijft Bonn Chirac het voordeel van de twijfel geven, Kohl wacht af. Naarmate premier Juppé meer moeite heeft de economie te ontdoen van typisch Franse vormen van staatsbemoeienis en het begrotingstekort maar moeizaam onder de Maastrichtse limiet wordt geschoven, staat de spontaniteit van de Duits-Franse liefde onvermijdelijk onder druk.

En Jacques Chirac, hoe ziet zijn Europa er uit? Generaal De Gaulle, zijn grote leidsman, zag in de glazen bol van de jaren '50 een nauwe samenwerking tussen Fransen en Duitsers, ter meerdere glorie van een Frans Europa. Dat blijft het doel, met merkwaardige uitschieters en opvliegers voor wie Europa als zelfstandig ideaal in het vizier houdt. Chirac verzekerde de wereld gisteren dat hij “de tijd heeft en het karakter zal blijken te hebben” om de noodzakelijke aanpassingen in Frankrijk door te voeren.

    • Marc Chavannes