Financiën betaalt indirect mee aan sanering boeren

DEN HAAG, 6 OKT. Minister Zalm (Financiën) zal indirect meebetalen aan het saneringsfonds voor varkenshouders. Zijn collega Van Aartsen (Landbouw) mag het geld dat zijn departement aanvankelijk zou krijgen uit een ammoniakheffing, toch uitgeven. De strafheffing die boeren met een te groot mestoverschot moeten betalen, zal daarentegen terugvloeien in de schatkist.

De betrokken ministers rondden hiermee gisteren de financiering van de mestplannen definitief af. Het voltallige kabinet zou de afspraken van de vakministers vandaag bespreken.

Van Aartsen, De Boer (VROM) en Jorritsma (Verkeer en Waterstaat) storten gezamenlijk 475 miljoen gulden in het saneringsfonds voor varkenshouders. Eerder was uitgegaan van een bedrag van 550 miljoen gulden. Landbouw neemt 335 miljoen gulden voor zijn rekening, Verkeer en Waterstaat en VROM betalen elk zeventig miljoen gulden.

De ministers hebben afgezien van eerdere voornemens om een strafheffing op een te hoge ammoniak-uitstoot in te voeren, een heffing die Van Aartsen 205 miljoen gulden zou opleveren. Landbouw mag het bedrag, dat al in de begroting was geboekt maar niet binnenkomt, storten in het saneringsfons voor de boeren. Officieel komt het geld van de landbouwbegroting, maar in het feite wordt het door Financiën betaald. Daarmee telt Van Aartsen uiteindelijk 130 miljoen gulden voor het mestfonds neer.

Ter compensatie worden de strafheffingen van de boeren niet in het saneringsfonds gestort zoals eerst de bedoeling was, maar komen deze ten goede aan de algemene middelen van het rijk. Het is niet duidelijk hoe hoog dat bedrag uiteindelijk zal zijn. Volgens een woordvoerder van Landbouw zal het “zeker niet boven” de honderd miljoen gulden uitkomen.

De Tweede Kamer reageert overwegend positief op de mestplannen. De fracties van PvdA, VVD en D66 zijn “vooral blij” dat er eindelijk een akkoord op tafel ligt. Het CDA staat “zeer kritisch” tegenover de afspraken.

Kamerlid Blauw (VVD) wijst erop dat Landbouw niet de 130 miljoen gulden mag financieren door te bezuinigen op “sectoren die van belang zijn voor de concurrentie positie van de agrarische sector”. “Het totale akkoord is in hoofdlijnen zeer goed verdedigbaar. We zullen wel kritisch moeten bekijken of de 475 miljoen gulden genoeg is voor het saneringsfonds”, aldus Blauw.

Volgens Huys van de PvdA hebben “de boeren niets te klagen”. Hij vindt het jammer dat het geld uit de strafheffingen niet in het fonds terug worden gestort. “Daarmee haal je het stimuleringseffect weg. Ik ben eigen voor een bonus-malus systeem: boeren die een te groot overschot hebben bestraffen en de anderen belonen”, vindt Huys. D66 hoopt dat er nu eindelijk “goed geboerd gaat worden, zodat het milieu niet meer verpest wordt”.

Van Ardenne-Van der Hoeven (CDA) vindt dat de boeren “een sigaar uit eigen doos wordt aangeboden”. “De financiering gaat over de rug van de boeren heen. Ook zijn wij bang dat het draagvlak bij de sector helemaal ontbreekt. Het is maar zeer de vraag hoe dit plan bij de boeren landt.”

LTO-Nederland, de federatie van land- en tuinbouworganisaties, vindt de 475 miljoen gulden voor het saneringsfonds “ruim onvoldoende”. “Ik zou niet weten waar minister Van Aartsen zijn geld vandaan moet halen, dat wordt dus elders weer op de boeren bezuinigd. Het geld uit de strafheffingen gaat ondertussen terug naar de schatkist. Dit lijkt me een slechte deal”, aldus voorzitter Doornbos.

Omstreeks een uur vanmiddag hadden ruim honderd boeren zich verzameld bij het ministerie van landbouw in Den Haag, waar zij een symbolische belegering uitvoerden. Ze deden dat met de hulp van knalvuurwerk en sirenes. Er was een ruime politiemacht op de been.