Conciërge met Melkert-geld is niet welkom op scholen

DEN BOSCH, 6 OKT. De besturen van bijzondere scholen weigeren 'schoolhulpen' aan te stellen die betaald worden met het geld dat minister Melkert (sociale zaken) beschikbaar heeft gesteld. De besturen vrezen dat zij zelf de wachtgelduitkering moeten gaan betalen als de subsidie wordt ingetrokken. Het gaat om nieuwe banen voor langdurig werklozen zoals hulpconciërge, bewaker van de fietsenstalling of 'rechterhand' van de leerkracht.

Om schoolbesturen op de wachtgeldrisico's te wijzen heeft de landelijke katholieke besturenbond VBKO twee weken geleden een brief aan haar leden gestuurd. Daarin wordt de scholen sterk ontraden schoolhulpen aan te stellen met Melkert-geld. De besturenbond is bang dat de subsidie stopt na deze kabinetsperiode, uiterlijk in 1998. Bovendien is hij beducht dat de schoolhulp lestaken krijgt op basis waarvan hij aanspraak kan maken op een hoger salaris. In dat geval zal de minister de baan niet meer subsidiëren en moeten de schoolbesturen de schoolhulp zelf gaan betalen. In 1998 worden de schoolbesturen volledig verantwoordelijk voor hun eigen budget (de 'lump sum'). Extra wachtgelduitgaven zullen dan leiden tot bezuinigingen op onderhoud of ontslag van ander personeel.

Hoeveel Melkert-banen in het onderwijs zullen worden gecreëerd is onbekend. Negentien grote en middelgrote gemeentes hebben dit jaar de mogelijkheid 2.500 banen te scheppen die bijdragen aan veiligheid, toezicht en kinderopvang. Daarbij mag elke gemeente een eigen verdeling maken. De Melkert-banen zijn bestemd voor langdurig werklozen en worden volledig door Sociale Zaken vergoed, à 40.000 gulden per arbeidsplaats. Deze schoolhulpen moeten worden onderscheiden van de 'klasse-assistenten' die staatssecretaris Netelenbos (onderwijs) wil. Deze laatsten zijn hoger opgeleid en zullen les moeten kunnen geven. Op openbare scholen zijn de schoolhulpen al wèl aan het werk, want de gemeentes zijn bereid de risico's te dragen.

Tot nu toe hebben alleen bijzondere scholen in Tilburg het advies van de besturenbonden in de wind geslagen, voorzover VBKO-woordvoerder P. Gilden en zijn collega Bruggeman van de protestants-christelijke besturenbond hebben kunnen nagaan. Maar deze scholen bedienen zich, aldus Gilden van “een dubieuze constructie”. De schoolhulpen zijn hier niet in dienst bij het schoolbestuur zoals Melkert voorschrijft, maar bij het onderwijsbureau Midden-Brabant, waar tot vorige maand alleen administratieve werknemers op de loonlijst stonden. In feite fungeert het bureau “tegen de voorschriften in” als uitzendbureau. Bovendien hebben arbeidsjuristen Gilden erop gewezen dat een Tilburgse schoolhulp alsnog een plaats op de loonlijst van de schoolbesturen kan opeisen.

Het ministerie van onderwijs bevestigt dat schoolbesturen kunnnen opdraaien voor de wachtgelden. Maar een woordvoerder van het ministerie van sociale zaken zegt dat een werknemer alleen bij ziekte of arbeidsongeschiktheid wachtgeld zal kunnen opeisen. De angst dat de subsidie na deze kabinetsperiode wordt ingetrokken is volgens hem overigens ongegrond. “In feite is de collectieve sector uitgebreid. Het gaat om structurele banen, met een gewone rechtspositie.” Wel acht hij het “zeer goed mogelijk” dat minister Melkert de subsidie intrekt als blijkt dat de schoolhulp te hoog gekwalificeerd werk doet.

Pagina 8: 'Verrekte bureaucratie schopt alles in de war'

In Den Bosch kijken 25 schoolhulpen nog altijd uit uit naar hun eerste schooldag, ondanks de afspraak dat ze op 1 september konden beginnen. Ze werden door de sociale dienst geselecteerd en na een sollicitatiegesprek uitgekozen door het schoolhoofd. Maar de drie betrokken besturen van bijzondere scholen in Den Bosch en omgeving weigeren de schoolhulpen op de loonlijst te zetten, uit angst voor wachtgeld-kosten. “Een schandelijke patstelling”, vindt projectleider T. Clement die in opdracht van de gemeente Den Bosch de Melkert-banen creëert. “Het is die verrekte bureaucratie die alles in de war schopt.”

De vijftien schoolhulpen op openbare scholen in Den Bosch zijn inmiddels begonnen. G. van den Broek (45) uit Den Bosch benijdt hen. Na twaalf jaar bijstand kreeg ze op 1 september de lang gedroomde baan. Ze zou schoolhulp worden in de kleutergroep van basisschool 't Wikveld in Empel, 32 uur per week. Voorlezen, schoonmaken, tafels klaarzetten, de 24 kleuters helpen plakken en aan- en uitkleden bij gymnastiek, “dus zeg maar de rechterhand van de juf”. De weg van en naar haar basisschool heeft ze al “veel keer proefgefietst”, maar het schoolbestuur blokkeert haar aanstelling: het is een 'too risky business'.

Schoolbestuurder G. Vermeulen, die vijftien andere Bossche katholieke scholen onder zijn hoede heeft, lacht wat besmuikt om de pijnlijke situatie. Ook hij heeft de aanstelling van schoolhulpen geblokkeerd, al koste het hem moeite “zo'n fantastisch geldbedrag aan je neus voorbij vliegt”. “Als de schoolhulp wordt afgekeurd draaien wij op voor de wachtgelduitkering of invaliditeit”, zegt Vermeulen. “Dat kunnen we niet betalen, want we zijn arm. En wie garandeert dat ook ná dit kabinet dit bedrag elk jaar wordt uitgetrokken? Bovendien bestaat het risico dat zo'n schoolhulp naar de vakbond stapt en zegt: 'luister 's, ik maak schoon maar help ook de juffrouw in de klas met voorlezen, word ik voor dat werk niet onderbetaald?' Als zo'n bond dat beaamt, trekt Melkert de subsidie in en laat hij de gebakken peren, het salaris dus, aan ons. Vandaar dat ik de kandidaten heel persoonlijk mijn oprechte spijt heb betuigd.” Gewetensvol: “Maar eigenlijk kun je dit soort klappen niet verkopen aan zulke kwetsbare mensen.”

“Hypocriet gebabbel van een zo'n bestuurder”, reageert schoolhulp M. van Lokven (37) in Tilburg. Dankzij de Tilburgse uitzendbureauconstructie kon zij aan het werk bij een bijzondere school, op de Tilburgse basisschool 'De Alm' - sinds 1 oktober. Ze leert kleuters kleuren aanwijzen, ze leert ze tellen, en helpt bij de taallessen op de computer “Heerlijk”, zegt Van Lokven, de hele dag al die kinderen om haar heen. En het leukste? Ze zucht en dan klinkt het zacht: “Invallen als een leerkracht ziek is, al komt dat heel weinig voor. Je bent dan zo onafhankelijk, weet je. Niet de sociale dienst maar ik, alleen ìk die hier de dienst uitmaakt.”