PvdA kwaad op VVD/D66 over invulling Melkert-banen

DEN HAAG, 5 OKT. De fractie van de PvdA is woedend. “VVD en D66 zijn ordinair aan het pesten”, fulmineerde de financiële woordvoeder Van der Ploeg vanmorgen, ruim twaalf uur na afloop van de algemene en financiële beschouwingen.

Het financieel debat over de rijksbegroting 1996 leek aanvankelijk een herhaling van de algemene beschouwingen. Twee weken geleden gebruikten PvdA en VVD dit debat om de onderlinge verschillen nog eens in stevige teksten te accentueren. PvdA-fractievoorzitter Wallage deed een reeks van voorstellen om iets te doen voor de zwakkeren in de samenleving en het onderwijs. VVD-leider Bolkestein profileerde zich als bestrijder van de staatsschuld. “Het zijn stuk voor stuk sympathieke, en warme suggesties”, zei Bolkestein over de PvdA-voorstellen. “Maar er is eenvoudig geen geld voor.” En premier Kok was het daar roerend mee eens.

De afgelopen twee dagen leek de geschiedenis zich te herhalen. Van der Ploeg somde het lijstje van zijn fractievoorzitter nog eens op en zijn opponent Hoogervorst verwees naar het antwoord van Bolkestein. Geen geld. En nu was minister Zalm (financiën) het daar volledig mee eens. Maar aan het slot van het debat liepen de irritaties tussen PvdA en de combine VVD/D66 hoog op. “Asociaal, onfatsoenlijk, en schandelijk”, brieste Van der Ploeg richting VVD/D66. Stoïcijns reageerde Hoogervorst, die zijn debuut maakte als financieel woordvoerder van de VVD-fractie: “U noemt mij onfatsoenlijk. Ik denk dat u zo'n zwaar woord niet moet gebruiken. Overigens, als er hier iemand onfatsoenlijk is geweest, dan ligt de bal eerder bij u.” Van der Ploeg bond in. “U bent niet onfatsoenlijk, maar uw voorstel.”

Inzet van het conflict waren de Melkert-banen. Voordat het financieel debat begon, hadden de regeringsfracties van PvdA, VVD en D66 er overeenstemming over bereikt dat een deel van de 40.000 banen die worden gecreëerd in de collectieve sector worden gebruikt voor schoolassistenten. Tot nu toe kunnen langdurig werklozen in het project van PvdA-minister Melkert (sociale zaken en werkgelegenheid) aan de slag gaan in de openbare veiligheid, kinderopvang, monumentenzorg en milieuzorg. Daarnaast pleitten PvdA en D66 voor 100 miljoen gulden extra in de onderwijsbegroting om de klassen in het basisonderwijs kleiner te maken.

Tijdens de algemene beschouwingen steunde D66 al de PvdA-wens met betrekking tot het kleiner maken van de klassen. En afgelopen zondag maakte staatssecretaris Netelenbos (onderwijs) al bekend dat het onderwijs volgend jaar op 100 miljoen gulden extra kon rekenen. De financiering zou worden gepresenteerd door haar partijgenoot Van der Ploeg.

Maar de VVD'ers Hoogervorst en Zalm haalden een streep door de rekening. Op de begroting van onderwijs staat een bedrag van bijna 100 miljoen gulden waar nog geen uitgaven bij staan, de zogeheten onderuitputting. Dit bedrag wilde Van der Ploeg, daarin gesteund door D66-woordvoerder Ybema, gebruiken voor klasseassistenten. Dinsdagavond na afloop van het debat liet Zalm de woordvoerders van PvdA en D66 weten dat hij onderuitputting geen goede structurele financiering vond. Ybema legde zich neer bij het 'nee' van minister Zalm; Van der Ploeg stribbelde tegen.

Voordat het debat gisteren weer begon, hadden de financiële woordvoerders van PvdA, VVD en D66 volgens Ybema een akkoord bereikt om 100 miljoen gulden (een kwart van het totale budget) van het Melkert-budget te reserveren voor de onderbouw in het onderwijs. “Wallage ging daar niet mee akkoord en Rick moest zich terugtrekken. Kan gebeuren”, zei Ybema vanmorgen in een toelichting. Wallage bestrijdt desgevraagd deze gang van zaken. “Van der Ploeg heeft mij zo'n situatie niet voorgelegd”, aldus Wallage. “Ik zou er ook nooit mee instemmen, want het is een oneigenlijk gebruik van het Melkert-budget.”

D66-woordvoerder Ybema telde gisteren zijn zegeningen en presenteerde samen met Hoogervorst een motie waarin 100 miljoen gulden van de Melkert-banen wordt gereserveerd voor de onderbouw in het basisonderwijs, “waarbij bijzondere aandacht moet worden besteed aan het inschakelen van werkloze onderwijzers”. Van der Ploeg ontstak in woede. “U pakt 5.000 Melkert-banen voor 5.000 werklozen met weinig of geen opleiding en daarvoor komen er 2.500 professionals die goed betaald krijgen met kosten van 60.000 gulden per stuk.”

Zalm relativeerde de berekeningen van Van der Ploeg. Het gaat niet om 5.000 banen, maar om 2.500 Melkert-banen. En de VVD-minister sprong in de bres voor het duo Hoogervorst/Ybema. “U wilt geen pijnlijke keuze maken en daarom komt u in feite met niets. Dat is de gemakkelijkste weg”, hield de VVD-minister de financiële woordvoerder van de PvdA-fractie voor.

Wanneer de VVD/D66 motie wordt aangenomen - en die kans is groot, want ook het CDA steunt de motie - gaat Zalm de kwestie officieel voorleggen aan het kabinet. Van der Ploeg weet dat zijn partijgenoot Melkert zich niet zal neerleggen bij de motie: “We zijn niet gek.”