Publieke omroep

De discussie over het publieke bestel is vaak fel, maar weinig subtiel. Ook de recente artikelen over dit onderwerp op de opinie-pagina van deze krant (18 en 22 september) vallen onder de categorie grof geschut. Martijn Sanders verwijt de publieke omroep teveel op de populaire toer te zijn. Hij onderbouwt deze stelling door te wijzen op de weinige aandacht die de omroepen hebben voor kunst. C.J.E. Dijk, van de NOS, reageert hierop door te wijzen op de kunstprogramma's die worden uitgezonden door de publieke omroep (deze beslaan 10 procent van de zendtijd).

De denkfout die in deze discussie wordt gemaakt is dat het onderscheid tussen de publieke en de commerciële omroep geacht wordt te liggen in de hoeveelheid aandacht die uitgaat naar kunst (en wetenschap). De publieke omroep moet haar culturele karakter echter niet ontlenen aan het uitzenden van programma's over kunst, maar aan het uitzenden van programma's met een culturele inhoud. Dit is iets heel anders. Cultuur omvat manieren van voelen, denken en doen van groepen mensen. Het omvat de traditie, geschiedenis en gedeelde kennis die een samenleving of subgroep maken tot wat ze is. Cultuur is het alledaagse leven van mensen van vlees en bloed zoals vormgegeven door normen, waarden, wereldbeelden en opvattingen die leven in hun gemeenschap. Kunst en wetenschap sublimeren deze alledaagse cultuur, tillen haar als het goed is naar een hoger plan en geven haar vernieuwende impulsen. Zij maken daarmee deel uit van de cultuur in algemene zin en verdienen daarom een plaatsje in de programmering van de publieke omroepen. Zij zijn echter niet de maatstaf waarmee het culturele gehalte van die programmering kan worden gemeten. Wil de publieke omroep aantonen dat zij een culturele instelling van formaat, belang en betekenis is, dan kan zij niet volstaan met te wijzen op de produktie van programma's over Karel Appel, Mahler, Mozart of het Rijksmuseum. Zij zal aannemelijk moeten maken dat ze culturele programma's op de buis brengt waarmee ze alle lagen van de Nederlandse bevolking bereikt.