Kirk Kerkorian loert in struikgewas op Chrysler-concern

NEW YORK, 5 OKT. Hoewel hij zich op het moment rustig houdt, loert miljardair-belegger Kirk Kerkorian nog steeds op Chrysler. Dat geeft onrust bij Chrysler en bij de aandeelhouders. Deze week diende Chrysler-topman Robert Eaton hem van repliek.

“We weten niet hoeveel autoverkopen we al door de negatieve campagne van Tracinda hebben verloren”, zei Eaton voor een groep institutionele beleggers. “Maar het gooien met modder is pas begonnen.” Volgens Eaton is Kerkorian bezig om “de waarde van beleggingen te vernietigen” door kritiek op Chryslers produkten en het management te uiten. Ook zou Kerkorian een wig proberen te drijven tussen de topmannen Robert Eaton en Robert Lutz.

Kerkorian heeft een belang van bijna 14 procent in Chrysler en deed in april een halfslachtige poging om Chrysler over te nemen. Volgens Kerkorian, die zijn belangen heeft ondergebracht in Tracinda Corp., steunt Chrysler zijn aandeelhouders niet voldoende. Daar wilde hij wat aan doen. Het aandeel Chrysler is sindsdien, dankzij of ondanks Kerkorian, omhooggeschoten van 38 in april tot 58 vorige maand. Inmiddels is het weer iets gedaald tot begin vijftig.

Kerkorian staakte zijn overnamepoging van april maar huurde begin september Jerome York in, een financiele topman van IBM die voordien jarenlang bij Chrysler heeft gewerkt. Het was een duidelijk teken dat Kerkorian het nog lang niet heeft opgegeven. York is een zeer gerespecteerde oude rot in het vak en kent Chrysler, dat hij in 1993 verliet, door en door.

De vraag blijft echter wat Kerkorian precies wil. “Hij wil meer geld”, zegt auto-analist John Schnapp van Mercer Management Consultants. Kerkorian staat bekend als een geldwolf en hij zou minder geinteresseerd zijn in het welzijn van Chrysler dan in zijn eigen portefeuille. Kerkorian heeft zijn oog laten vallen op de oorlogskas van Chrysler en vindt dat de aandeelhouders, casu quo hijzelf, die wel wat mogen afromen. Chrysler, dat streeft naar 7,5 miljard dollar in kas, houdt vast aan het handhaven van reserves voor de volgende recessie. Het autobedrijf is in de afgelopen vijftien jaar twee keer langs de rand van de afgrond gegaan en wapent zich nu voor slechte tijden. Bovendien wil het bedrijf agressiever op nieuwe Aziatische en Latijnsamerikaanse markten worden.

Chrysler heeft zich, sinds Circus Tracinda de tenten voor de fabriekspoort heeft opgezet, wel gedwongen gezien om enkele concessies te doen. In mei werd het dividend met 25 procent verhoogd en is het gereserveerde bedrag van 1 miljard dollar om aandelen terug te kopen verdubbeld. Het weigert echter pertinent om Kerkorian een zetel in de raad van bestuur te geven. Volgens Eaton zou dat niet goed zijn want Kerkorian dient alleen zijn eigen belang en niet dat van alle aandeelhouders.

Om zijn campagne kracht bij te zetten hield Eaton zijn speech voor de Council van Institutional Investors. Beleggers van grote Amerikaanse pensioenfondsen hebben bij elkaar ongeveer 25 procent van Chrysler in handen. Daarnaast heeft het grootste beleggingsfonds van de wereld, Fidelity Investments, een belang van ongeveer 13 procent in Chrysler. Het is er Eaton alles aan gelegen om deze grootaandeelhouders aan de kant van Chrysler te houden.

Kirk Kerkorian werkt in zijn Chryslerplannen samen met Lee Iacocca, de oud-topman. De twee zijn al jaren bevriend en kennelijk heeft Iacocca een appeltje te schillen met het huidige Chryslermanagement. Iacocca voelde zich weggestuurd en Eaton en Lutz waren niet zijn keuze als opvolger. Waarschijnlijk wil Iacocca dus gewoon zijn ego laten gelden en in een leidende positie bij Chrysler terugkomen. Kerkorian daarentegen is vooral op geld uit. Hij is een deal maker, geen caretaker. Kerkorian (73) heeft een fortuin verdiend in Western Airlines en besloot daarmee in de filmbusiness te gaan. Hij kocht de MGM-studio's maar dacht eigenlijk alleen maar aan bezuinigen. Hij was niet het type om een studio te leiden. Hij verkocht zijn belangen in de film en belegde in casino's en hotel in Las Vegas. Ook stak hij een kwart miljoen dollar in Chrysler. Zijn aanvankelijke belang van tien procent heeft hij dit jaar vermeerderd tot 14 procent.

“Kerkorian bewandelt twee sporen”, zegt analist Schnapp. “Hij wil de waarde van zijn aandelen vergroten maar hij wil ook een zetel in de raad van bestuur. Als hij een zetel heeft kan hij veel meer bewerksteligen dan als buitenstaander met een flink belang. Hij kan voorstellen het dividend te verhogen, de hoogte van de kasreserves bespreken en ga zo maar door.”

Chrysler doet het de laatste jaren uitstekend. Het moet gezegd, Lee Iacocca, die in januari 1993 met pensioen ging, liet de winkel in uitstekende toestand achter. Chrysler heeft als kleinste van de grote drie in Detroit altijd het nadeel dat het meedeint op de golven van de Amerikaanse conjunctuur. General Motors en Ford hebben met hun internationale operaties een veel betere risicospreiding. Chrysler, dat in 1991 nog een omzet had van nog geen 30 miljard dollar, boekte over 1994 een omzet van 52 miljard dollar. Ook weet Chrysler nauwelijks waar het met de winst heen moet. In 1994 bedroeg die 3,7 miljard en dat was 54 procent hoger dan over 1993.

De ontevredenheid van Kerkorian over de koers van het aandeel was dan ook wel te begrijpen. Hij kondigde zijn overnamepoging echter aan op een tijdstip dat niemand wist of de VS een recessie tegemoet zou gaan. Sindsdien is duidelijk dat de laagste groei tijdens het tweede kwartaal is bereikt en dat de VS nu alweer uit het dal is en een groeistijging geniet. De autosector heeft dit jaar tot nu toe wel een beduidend minder goed verkoopjaar dan de vorige twee jaren.

Chrysler heeft als nadeel in de strijd met Kerkorian dat de statuten zeer liberaal zijn. Niet alleen moeten de leden van de raad van bestuur elk jaar worden herkozen, ook is het zo dat aandeelhouders bij proxy (vertegenwoordiging) extra vergaderingen kunnen inroepen en bijvoorbeeld beslissingen door de raad van bestuur kunnen forceren. Als Kerkorian maar genoeg handtekeningen verzamelt kan zijn zetel binnen 60 dagen zijn gepiept. Hij hoeft dus niet te wachten tot de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering van Chrysler, die meestal in mei plaatsheeft. Chrysler heeft één anti-overnamewapen dat Eaton in het uiterste geval zal gebruiken, zo heeft hij laten weten. Het kan nieuwe aandelen uitgeven zodat het belang van Kerkorian procentueel minder wordt. Dat is echter een besluit dat niet alleen Kerkorian boos zou maken. Ook andere aandeelhouders zouden hier niet blij mee zijn zodat het de status heeft van laatste redmiddel.

Ondertussen is Kerkorian een blok aan het been. “Deze hele toestand met Tracinda leidt verschrikkelijk af”, aldus Schnapp. “Het is een kopzorg voor Chrysler, voor Eaton, voor de beslissingsnemers in het bedrijf en voor grote beleggers. Het kan ertoe leiden dat Chrysler te conservatief wordt in zijn dagelijkse bedrijfsvoering omdat de dreiging van een buitenstaander die onverwacht toeslaat boven hun hoofd zweeft. Dat soort conservatisme is iets wat dit bedrijf als kleinere deelnemer in de concurrentieslag met grotere producenten uit binnen- en buitenland zich eigenlijk niet kan veroorloven.”

    • Lucas Ligtenberg