Ier Heaney krijgt de Nobelprijs literatuur

AMSTERDAM, 5 OKT. De Ierse dichter Seamus Heaney (1939) heeft dit jaar de Nobelprijs voor literatuur gewonnen. Dit heeft de Zweedse Academie van Wetenschappen vanmiddag op een persconferentie en via Internet bekendgemaakt. Heaneys bekroning komt niet als een volslagen verrassing. Zijn naam prijkt al jaren op het lijstje met kansrijke kandidaten. Samen met Joseph Brodsky en Derek Walcott wordt hij als een van de belangrijkste levende dichters beschouwd. Brodsky en Walcott wonnen de prijs al in 1987 en 1992. Aan de Nobelprijs die begin december wordt uitgereikt is een geldbedrag verbonden van 1,6 miljoen gulden.

Seamus Heaney, die sinds 1972 in Dublin woont, is na Yeats en Beckett de derde Ier die de belangrijkste literaire onderscheiding ter wereld wint, en de negende Brit. Hij is van de 92 laureaten de 21ste winnaar die in het Engels schrijft. Hoewel de Zweedse Academie elk jaar ontkent op politiek en nationaliteiten te letten, kan zijn bekroning worden gezien als een ondersteuning van het Ierse vredesproces.

Heaney werd in 1939 in het graafschap Derry op een boerderij in Noord-Ierland geboren, in een katholiek gezin met negen kinderen. Hij verliet zijn geboortegrond na 33 jaar om zich voorgoed in de Ierse Republiek te vestigen. Zijn paspoort is echter nog altijd Brits.

Voor Heaney is zijn Ierse afkomst geen bijkomstigheid. Ierland, het Ierse landschap en de Ierse geschiedenis spelen in zijn werk een doorslaggevende rol. Zijn poëzie wordt daarom wel gezien als iets dat de twee delen van het eiland over de grenzen heen verenigt. Ondanks zijn verhuizing naar het zuiden is zijn dichtkunst in wezen verankerd gebleven in het landelijke, katholieke Derry van zijn jeugd. Na een aanvankelijke beperking tot het landelijke en agrarische is hij later weliswaar ook poëzie gaan schrijven die meer aansloot op internationale en stedelijke thema's, maar als dichter wordt hij nog altijd gerekend tot de zogeheten nieuwe regionalisten, die vinden dat je over lokale onderwerpen kunt blijven schrijven zonder daar door te worden beperkt.

Vertalingen van Seamus Heaney zijn in Nederland uitgebracht door Meulenhoff. Deze heeft laten weten het in 1991 verschenen Vereffeningen snel te laten herdrukken. Het in 1994 verschenen Sweeney's waanzin is nog steeds leverbaar.