Downunder: het systeem

Ross Byrnes is een opvallend onopvallende schooldirecteur achter een grijzende snor in lelijke trui, die me vriendelijk ontvangt in een eenvoudig kantoor. Hij geeft me drie kwartier les over het middelbaar onderwijs in de staat Queensland. Ross kan lesgeven. Later vult mijn collega Peter Erbacher Ross' beschouwingen aan, in school en tijdens een hoffelijke ontvangst in zijn huis.

Zelfs deze vluchtige kennismaking met een ander onderwijssysteem heeft zijn nut. Het is niet zo interessant te weten hoe het Australische middelbaar onderwijs functioneert. Het is interessant om de verschillen met Nederland vast te stellen. Wordt in Australië over dezelfde problemen gepiekerd als hier? Worden deze problemen daar net zo opgelost als bij ons of juist heel anders? Ik maak er een wedstrijd van.

Heterogeniteit. Nederland verdeelt na de lagere school de leerlingen op grond van hun aanleg over verschillende opleidingen, vbo tot vwo. Australië heeft een comprehensive schoolsysteem, de middenschool. Kinderen worden niet geselecteerd op capaciteiten. Ross vindt dat juist. Selectie van twaalfjarigen is very much a no-no. Maar er wordt afbreuk gedaan aan dit principe van selectievrij onderwijs. In de tweede klas begint men bij enkele vakken met streaming. Leerlingen worden ingedeeld op grond van schoolprestaties. Daarnaast is er selectie via keuzevakken: slimme leerlingen kiezen de moeilijke vakken.

En dan is er nog stiekem selectie door schoolkeuze. Particuliere scholen, waaronder de confessionele, worden niet zoals in Nederland volledig door de overheid gefinancierd. Het hoge schoolgeld voor deze scholen is een barrière voor lagere inkomensgroepen. De particuliere scholen worden daarom vooral bezocht door kinderen van hoger opgeleide ouders. Zulke kinderen zijn slimmer. Het niveau van deze scholen is dus hoger. Ik heb liever selectie met open vizier zoals in Nederland. Nederland scoort. Australië - Nederland: 0 - 1.

Vrijheid van onderwijs. Nooit heb ik de Nederlandse vrijheid van onderwijs kunnen pruimen. Als sommige ouders voor hun kinderen afwijkend onderwijs willen (zoals bijvoorbeeld catechese), laat ze er dan gewoon voor betalen. Maar de consequenties: sluipende standsverschillen tussen scholen zoals in Australië, zijn onprettig. Dan toch liever het Nederlandse financieringssysteem, Australië - Nederland: 0 - 2.

Arbeidsvoorwaarden. Peter kan het niet nalaten zijn collega's te vertellen wat voor enorm salaris ik in Nederland verdiende. Maar dat is geen eerlijke vergelijking, want Australië is met de huidige wisselkoers zo goedkoop! Per slot woont Peter in een knots van een huis, niet kleiner dan van Nederlandse collega's. En dan: zon het hele jaar bij prettige temperaturen, dat is een uitstekende arbeidsvoorwaarde.

Net als in Nederland wordt in Australië gepiekerd over het zogenaamde slechte carrière perspectief van de leraar. In Nederland kan de leraar alleen de klas uit promoveren. Hij wordt dan dekaan, manager, begeleider, staflid, kortom belangrijk. Hoe minder les je geeft hoe belangrijker je bent. Het bevestigt het beeld van het leraarsberoep als een nederig beroep. In Australië kan een leraar de titel “advanced skills teacher” krijgen. Zo'n leraar kan beter lesgeven dan zijn collega's en verdient daarom 1200 dollar per jaar meer. Een leuk idee, dacht ik, maar Ross deed er meesmuilend over. Verdergaande plannen stokten en gingen in de too-hard basket.

Eén ding bevalt me helemaal niet daar. Na de les ga ik naar huis, maar Peter moet kantooruren op school blijven, of hij les geeft of niet. Net alsof je echt werkt, vreselijk. Australië - Nederland: 0 - 3. Rust. Volgende week de tweede helft.

    • Rob Knoppert