Fietsen in Colombia met kogelvrij vest

TUNJA, 4 OKT. Op het grote stadsplein kijkt Simon Bolivar toe op de menigte. De Zuidamerikaanse vrijheidsstijder bevindt zich temidden van duizenden belangstellenden. Ze zijn niet gekomen voor het standbeeld van de oude president, maar voor de beste wielrenners ter wereld die zich voorbereiden op de individuele tijdrit van vandaag. Colombia is in de ban van het wereldkampioenschap.

Op het plein in de chaotische provincieplaats Tunja wordt de laatste hand gelegd aan de hoofdtribune bij de finish. Oude planken op oude ijzeren constructies. Lantarenpalen krijgen een verfje, de nationale driekleur hangt overal in top. Een stenen muur doet dienst als reclamezuil. Een elektricien zorgt voor geluidsverbindingen. Hij maakt zijn handen schoon en wast vervolgens waar iedereen bijstaat zijn uitgedunde haardos. Niemand die op hem let in Tunja. Het kraampje met fietsartikelen krijgt meer aandacht dan de oude electricien.

De Colombianen zullen er alles aan doen om het WK tot een succes te maken. De negatieve berichten over de politieke situatie zijn de organisatie een doorn in het oog. Vandaar de vele politiemensen die de coureurs moeten begeleiden. Op de weg van Paipa naar Tunja - het traject van de tijdrit - maken de renners in groepsverband een verkenningstocht. Ze worden geflankeerd door agenten met motor en cowboyhoed. De Nederlandse vrouwencoach Piet Hoekstra vindt de veiligheidsmaatregelen flauwekul. “Als er om de honderd meter een militair staat, lijkt me dat wel genoeg.”

Hoekstra behoort tot een stoere minderheid. De meeste deelnemers aan het WK zijn bevreesd voor de diverse guerillagroepen die het Zuidamerikaanse land teisteren. Colombia is berucht om zijn drugskartels. De huidige president Samper heeft de laatste verkiezingen gefinancierd met geld van de drugsbaronnen. Narcocratie wordt de Colombiaanse staatsvorm weinig vleiend genoemd. Nergens ter wereld tiert de cocaïnehandel zo weelderig als in het vruchtbare Colombiaanse land. En nergens gaat de handel zo sterk gepaard met criminaliteit.

Volgens officiële cijfers vielen er het afgelopen half jaar 20.000 doden. President Samper heeft inmiddels een noodwet in werking gesteld. ICU-voorzitter Hein Verbruggen meent dat de renners daardoor “nog beter beveiligd zijn”. “Maar Verbruggen heeft makkelijk praten”, reageerde de Franse renner Richard Virenque. “Hij loopt geen risico, hij zit niet op een fiets.”

De angst onder de bevolking wordt gedeeld door de meeste Europese wielrenners. Sommigen zagen niets in een spannend avontuur en bleven thuis. Anderen konden de verleiding van het grote geld of de olympische kwalificatie niet weerstaan en verschijnen deze week wel aan de start. Op hun hoede zijn zij allemaal. “Wanneer ik met een Colombiaan voor de wereldtitel moet sprinten, laat ik hem winnen”, vertelde de Italiaanse ster Maurizio Fondriest aan de vooravond van het WK. Virenque verklaarde niet zonder kogelvrij vest op het erepodium te zullen stappen.

De Regenboogtrui mag niet met bloed besmeurd worden, daarover zijn alle betrokkenen het eens. Aanstaande zondag behoren Fondriest en Virenque tot de favorieten bij de wegwedstrijd voor professionals. Van de Colombiaanse deelnemers zijn Alvaro Mejia en Oliveiro Rincon de beschermde renners. Althans, ze hoeven weinig kopwerk te verrichten. Maar wat gebeurt er als een Colombiaan door een Europeaan in de wielen wordt gereden? Hoe relevant is de angst van Fondriest en Virenque?

Was de moord op de Colombiaanse voetballer Andres Escobar een precedent, toen hij na het WK in de Verenigde Staten door een dronkelap werd neergeschoten? Escobar had in de zomer van 1994 een eigen doelpunt gemaakt en moest dat een paar weken later met de dood bekopen. De vaderlandsliefde van de sportminnende crimineel kent geen grenzen in Colombia. De sterspeler Faustino Asprilla besloot na de aanslag op zijn ploeggenoot te bedanken voor het nationale team. Hij had geen zin in een vergeldingsactie.

Voetbal is de populairste sport in Colombia, maar wielrennen heeft een grotere traditie. De sport en de journalistiek zorgden voor veel hoogtepunten in de wielersport. Nog steeds vallen Colombiaanse radioverslaggevers uit de toon. Ze schreeuwen hun landgenoten naar de overwinning, ook al komen ze in de grote Europese wedstrijden tegenwoordig bedrogen uit. Mejia en Rincon zijn de opvolgers van Lucho Herrera en Fabio Parra, het tweetal dat in de jaren tachtig furore maakte in de Tour de France.

De grootste held is ongetwijfeld Ramon Hoyos Vallejo, de vijfvoudige winnaar van de Ronde van Colombia. Ramon Hoyos is de hoofdpersoon in een boek van de latere Nobelprijswinnaar Gabriel Garcia Márquez. De schrijver was in de jaren vijftig journalist en heeft zijn gesprekken met Hoyos in boekvorm gebundeld. Het is het verhaal over een arme sloeber die zich opwerkt tot de beste coureur van zijn land.

Het is jammer dat Hoyos zelden zijn krachten heeft kunnen meten met de Italiaanse crack Fausto Coppi, die in dezelfde periode onverslaanbaar was op ht Europese continent. Het Colombiaanse publiek heeft zelden kunnen genieten van de internationale toppers. Alleen daarom al lijkt het gerechtvaardigd dat de strijd om de wereldtitel dit jaar op de uitlopers van het Andesgebergte wordt georganiseerd.

    • Jaap Bloembergen