Willem

Dat Willem van Hanegem zijn congé heeft gekregen verwondert nauwelijks. Het zou Jorien van den Herik tijdens het verloop van PSV-Feyenoord duidelijk zijn geworden dat de Kromme ook dit seizoen niet naar Olympische hoogte kan reiken met zijn huidige selectie, hoewel die via diverse nieuwe gezichten wel verfrist was, maar niet voldoende versterkt om Ajax, dat spelenderwijs blijft winnen, bij te houden. Het tiental punten dat de Kuipploeg intussen al is achtergeraakt illustreert dat de Maasstedelingen nog steeds de mindere zijn. Voor een zo sterk op winnen ingestelde voorzitter is dat een onverdragelijke toestand. En temeer, daar het nieuwe Feyenoord een maand geleden nog verbeterd voetbal op de mat legde, met Ronald Koeman als rustgevende man achterin en met name Blinker en Trustfull in een nieuwe conceptie, die goed oogde. Maar het bleek een strovuur.

De vraag is, in welke mate Van Hanegem dit kan worden verweten. Het is al lang bekend dat hij niet van straffe discipline houdt - niet als speler vroeger, niet als coach nu. Het is een eigenaardige, boeiende, tweeslachtige man. Als voetballer was hij een eeuwige kankerpit, zowel op zijn medespelers als op zichzelf. Ooit bekende hij nooit helemaal tevreden over zijn eigen spel te zijn geweest. Hij leek pas content met foutloze prestaties en er mankeerde altijd wel iets aan. Die karaktereigenschap kwam pas nog helder aan het licht, toen hij zijn ploeg hard bekritiseerde nadat die zojuist dertien doelpunten in twee wedstrijden had tot stand gebracht. Ongetwijfeld was die 'prestatie' niet met flonkerend spel gepaard gegaan en tegen een zwakke semi-amateurclub uit Letland, maar het moment voor sarcastische opmerkingen leek slecht gekozen gezien het scoreverloop. Men heeft Van Hanegem waarschijnlijk terecht verweten, dat hij matig communiceerde met zijn spelers - om van de verhouding tot de media maar te zwijgen. Nog pas gaf hij “die Belg” (de journalist Hugo Camps) de schuld van het verlies tegen FC Utrecht. Er waren momenten waarop de eigenzinnige coach het contact met de werkelijkheid leek te hebben verloren.

Maar er was en is ook een andere Van Hanegem. Toen hij hulptrainer was in de Galgenwaard mocht ik graag voor de wedstrijd even bijpraten met dit voetbaldier bij uitstek. Er kwam nooit een microfoon of blocknote aan te pas en je hoorde altijd interessante achtergrondinformatie. Want voetbal heeft geen geheimen voor deze man, die zijn opmerkingen overigens te vaak in cynisme verpakte. Ik betwijfel of hij een plannenbedenker is in de trant van Louis van Gaal, die meer een voetbal-Napoleon is. Willem is veel meer de man, die een speler apart neemt op het trainingsveld en hem simpelweg vertelt wat hij fout doet en waarom. Hij straalt dan overwicht en vanzelfsprekende bekwaamheid uit, maar of hij een voetballer met woorden in het hart kan treffen, is de vraag. Zijn aanvaringen met Orlando Trustfull wijzen niet in een positieve richting. Max Merkel, de intussen hoogebejaarde Oostenrijkse voetballer en trainer, die ooit het Nederlands elftal onder zijn hoede had, placht te zeggen dat een goede coach zowel met het 'Zuckerbrot' werkt als met 'die Peitsche'. De vraagt rijst hoeveel suikerklontjes de Kromme zijn spelers heeft voorgehouden? Met alleen de zweep komt men er namelijk niet.

Intussen kan ik mij slecht een voetbaltijdperk zonder Willem van Hanegem voorstellen. Hij hoort erbij. Maar waar moet hij heen? Ware het niet dat Simon Kistemaker bij de FC Utrecht werkt, ik zou me de ex-Stichtenaar Van Hanegem daar best kunnen indenken. En weet u wat ongelooflijk interessant zou zijn? Louis van Gaal bij Feyenoord en Van Hanegem bij Ajax. Ik heb dat laatste trouwens gedroomd en werd vervolgens verkwikt wakker. Maar sommige dromen hebben de misselijke eigenaardigheid nooit uit te komen.