Ingenieus fraudescenario met Beta-hotel

ORANJESTAD, 2 OKT. Wie op Aruba de L.G. Smith Boulevard afrijdt kan het Beta-complex niet missen. Het karkas van het 458 kamers tellende en nooit afgebouwde hotel is al vijf jaar een afschrikwekkende dissonant tussen de toeristische atracties aan de Arubaanse zuidkust. Maar dat niet alleen, het figureert ook al jaren in verhalen over infiltratie van de Italiaanse mafia op het eiland en is een beproefd onderwerp van politieke ruzies.

Vandaag komen in Oranjestad de eerste verdachten van de miljoenenfraude rond het hotel voor het 'gerecht in eerste aanleg'. Notaris John Raymond Croes, hotelbezitter Eduardo de Veer en de zakenlieden Van Gullick en Laclé moeten uitleg geven over hun rol bij het onder valse voorwendselen verkrijgen van een garantie van de Arubaanse overheid die het eiland nog een dikke 70 miljoen dollar kan gaan kosten.

Het feit dat het bij deze verdachten allemaal om Arubanen gaat heeft in de plaatselijke pers tot felle aanvallen op het openbaar ministerie geleid. Het was namelijk de Italiaanse 'zakenman' Vinzenzo Bertucci die de Arubanen in contact bracht met aannemer Spartaco Ghini, wiens aannemersbedrijf Sicel Spa halverwege de bouw van het Beta-hotel failliet ging, waarna hij met van een deel van de bouwsom met de noorderzon vertrok.

Het lijkt erop dat justitie tegen Bertucci - die een vergelijkbare rol speelde in een miljoenenfraude op het Antilliaanse eiland Sint Maarten bij de bouw van de luchthaven - niet voldoende bewijzen heeft kunnen vergaren. En de kans dat Ghini vrijwillig naar Aruba zal komen voor zijn proces dat voorlopig voor begin volgend jaar gepland staat, wordt ook binnen het openbaar ministerie niet hoog aangeslagen. En dan is er nog de Nederlander Chris Smeets, president-directeur van de internationele trustketen Citco, die momenteel nog alle juridische middelen in de strijd werpt om de rechter niet in de ogen te hoeven zien. Smeets zou in 1987 een misleidende verklaring hebben getekend op grond waarvan de Arubaanse overheid een garantie verleende voor de bouw van het prestigieuze hotel. Een proces zou waarschijnlijk het einde van zijn carrière als bankdirecteur inluiden.

Ongebruikelijk is dat justitie, met veel hulp uit Nederland, de afgelopen jaren zo diep in de Arbaanse samenleving heeft gewroet. Een speciaal in Nederland geformeerd rechercheteam, Rosa, onderzocht sinds eind 1992 op Aruba de hotelschandalen, terwijl het zusterteam Paros op Sint Maarten de luchthavenproblematiek onder de loupe nam.

In de zomer van vorig jaar kwam het eerste resultaat van de inspanningen. Op Sint Maarten werd Claude Wathey, die tientallen jaren de politiek leider en bestuurder van het eiland was, tot anderhalf jaar gevangenisstraf veroordeeld vanwege zijn rol in de fraude rond Juliana Airport. Ook Wathey's zoon en een ex-gezaghebber belandden achter de tralies. Het proces in de Beta-affaire is het tweede grote graadmeter voor het succes van de deels Nederlandse inspanningen, en het eerste op Aruba. Anders dan op Sint Maarten zijn bij het Beta-proces op Aruba niet eilandbestuurders de belangrijkste verdachten maar juist vertegenwoordigers van de zaken- en financiële wereld. Dat brengt volgens bronnen binnen het Arubaanse justitiële apparaat nieuwe moeilijkheden met zich mee. Verdachte De Veer, eigenaar van twee grote supermarkten en het immense Sonesta-complex, zich een leger van de duurste Nederlandse raadsheren veroorloven. Zo zal De Veer vandaag ondermeer bijgestaan worden door de Haagse advocatenen Wladimiroff en diens collega professor Sjöcrona.

In de Beta-affaire draait het om een ingenieus fraudescenario dat ook elders in het Caraïbisch gebied 'zijn diensten' heeft bewezen. Om een grote lening va 50 miljoen dollar te krijgen van de Italian International Bank (herverzekerd door de exportkredietverzekeraar Sace) was een terugbetalingsgarantie nodig van de Arubaanse regering. Die gaf die garantie - volgens de internationale regels - alleen maar als de ondernemers zelf 15 procent van de bouwsom financierden. Inmiddels is de waarde van de bewuste garantie tot ongeveer 70 miljoen gulden opgelopen. Volgens de Arubaanse justitie werden in maart 1987 in het Italiaanse Perugia contracten gesloten tussen de onderneming achter het Beta Hotel (Beta Enterprises NV) en de Italiaanse aannemers waardoor het net leek of er inderdaad ruim 7 miljoen dollar zijnde 15 procent zelf betaald werd. In werkelijkheid was dat niet zo. Een geheim schaduwcontract waaruit dat bleek is bij notaris Croes gevonden. Croes heeft volgens de dagvaarding niet alleen een valse verklaring naar de Arubaanse overheid gestuurd, hij heeft ook het aandeelhoudersregister van Beta Enterpises vervalst en een valse bankverklaring gemaakt. Dit alles om de bewering te onderbouwen dat Beta Enterprises zelf een bedrag bezat van 7 miljoen dollar. Daar komt ook Citco-directeur Smeets in beeld die een brief zou hebben gestuurd naar de Arubaanse overheid waarin wordt bevestigd dat op een geblokkeerde rekening 7 miljoen dollar stond voor Beta. De Veer staat terecht omdat zijn firma Optima Investment Corporation zich heeft laten betalen door de aannemer Ghini voor niet geleverde diensten op basis van een valse factuur.

Voor de liefhebbers van meeslepende mafiaverhalen wordt dit proces mogelijk een teleurstelling. Het onderzoeksteam heeft zich vanwege de beperkte capaciteit volgens verschillende justitiële bronnen vooral moeten richten op de valsheid in geschrifte die leidde tot de oplichting van het land Aruba die keihard uit de stukken bleek. Voor banden met de Italiaanse mafia “zijn geen aanwijzingen in het dossier”. Binnen het openbaar ministerie erkent men dat men niet diep heeft kunnen doorgraven. De samenwerking met de “bureaucratische” Italiaanse justitie verliep moeizaam.

In totaal heeft Aruba aan het eind van de jaren tachtig voor ruim 300 miljoen dollar aan dubieuze garanties afgegeven voor bankleningen die ondernemers gebruikten om te investeren in de razendsnel groeiende toeristenindustrie. Ook het Eagle Beach Hotel staat onafgebouwd aan de Arubaanse kust. Hotel Plantation Bay is overgenomen en afgebouwd door de Marriot-keten die ook zijn oog laten vallen op het Beta-complex. Al was het alleen maar om de ruïne af te breken die het uitzicht van de hotelgasten zo belemmert.