'Heffing kleinverbruikers leidt tot grote verliezen van inkomsten en banen'; Olieconcerns in opstand tegen ecotax

ROTTERDAM, 3 OKT. Als het kabinetsplan voor een nieuwe heffing op het energieverbruik van kleinverbruikers doorgaat, lijden de maatschappijen die in Nederland aardgas en olie produceren een nadeel van zeker 210 miljoen gulden per jaar en verdwijnen er 2000 tot 5000 van de 23.000 arbeidsplaatsen in deze sector. De Gasunie krijgt mogelijk één miljard gulden per jaar minder opbrengst uit de export van aardgas.

Dat blijkt uit vertrouwelijke berekeningen die financiële experts in de Nederlandse olie-industrie hebben verricht. De bedrijfstak verzet zich sterk tegen de invoering van een eco-tax in 1996.

Door de prijsverhoging voor aardgas - als gevolg van de heffing - neemt de winstmarge van oliebedrijven sterk af, kan een voorziene verhoging van de prijs voor gasproducenten niet doorgaan en dreigt een forse inkrimping van de sector. Sinds 1992 is het aantal banen door de malaise in de oliesector op de Noordzee al verminderd met 7000 tot 23.000.

De Tweede Kamer behandelt donderdag een wetsvoorstel voor invoering van een 'regulerende kleinverbruikersheffing' op energie per 1 januari aanstaande. De heffing bedraagt 9,5 cent per kubieke meter aardgas exclusief BTW (een verhoging met 18 procent) en 3 cent per kilowattuur voor elektriciteit.

Het kabinet wil met deze nieuwe belasting geen extra middelen voor de schatkist binnenhalen want de opbrengst wordt voor het grootste deel weer teruggegeven. Het gaat volgens de toelichting op het wetsvoorstel om een extra middel dat burgers en kleine bedrijven tot een zuiniger gebruik van energie moet aanzetten, en tevens om een vermindering van de de uitstoot van het schadelijke broeikasgas kooldioxyde (CO).

Voor een gemiddeld huishouden betekent de heffing een lastenverzwaring van 155 tot 180 gulden per jaar, maar dat bedrag wordt voor de meeste gezinnen geheel of grotendeels teruggegeven via een lagere aanslag op de inkomstenbelasting. Het kabinet verwacht dat de heffing leidt tot een besparing van 0,4 tot 0,5 procent op het totale binnenlandse energieverbruik en een reductie van de CO-emissie met “mogelijk 5 procent” bij de doelgroep kleinverbruikers(1,5 procent op de totale binnenlandse CO-uitstoot).

Volgens olie-experts is de nieuwe heffing een zeer ondoelmatig instrument om energiebesparing te bevorderen. Bovendien zal de prijsverhoging voor energie die eruit voortvloeit sterk negatieve gevolgen hebben voor de exploratie en produktie van aardgas. De gerichte acties (o.a. spaarlampen, isolatie, zuinige ketels) die energie-distributiebedrijven (de voormalige GEB's) met hun Milieu Actieplan ontplooien kosten slechts 1 cent per kubieke meter gas (tegen 11 cent voor de heffing: 9,5 cent plus 2,5 cent BTW) en leveren veel meer energiebesparing op.

Ernstiger is volgens de deskundigen in de oliesector dat het perspectief voor een verhoging van de prijs die producenten voor het aardgas ontvangen door invoering van de heffing verdwijnt. Gerekend was op een verhoging met één cent per kubieke meter. Die verhoging wordt door de oliebedrijven noodzakelijk geacht omdat de gasprijs, die is gekoppeld aan de olieprijs, sinds 1986 sterk is gedaald. De Nederlandse exportpositie krijgt een klap, voorspellen de oliedeskundigen, want de landen waar Nederland gas aan verkoopt zullen de Nederlandse energieheffing zien als een aanmoediging om zelf ook een gasbelasting in te voeren. Daardoor dreigt er een verlaging van de gasprijs voor export, die is becijferd op één cent per kubieke meter ofwel één miljard gulden vermindering van opbrengst voor de Gasunie. In totaal treedt een daling op van verwachte inkomsten voor de producenten van gas (de oliemaatschappijen) met twee cent per kubieke meter.

Pas vanaf het jaar 2000 wordt een pakket maatregelen van kracht dat het voor oliebedrijven aantrekkelijker moet maken om op het Nederlandse deel van de Noordzee meer gasvelden tot ontwikkeling te brengen. Volgens ramingen van de oliesector zal dat pakket tezijnertijd slechts een prijsverhoging van 0,2 tot 0,4 cent per kubieke meter gas opleveren.

“Op korte termijn zal door de nieuwe heffing de positie van oliemaatschappijen echter aanzienlijk verslechteren”, zegt J. Mathey, secretaris-generaal van de organisatie van oliebedrijven Nogepa desgevraagd. “Een aantal dochterbedrijven van internationale maatschappijen heeft Nederland al verlaten. Nu zal weer een aantal bedrijven de afweging maken: kunnen we niet beter weggaan uit Nederland en ons geld elders in de wereld voor beter renderende projecten aanwenden?”

“Meer in het algemeen” deelt de regering volgens het laatste schriftelijke stuk aan de Tweede Kamer de zorgen van de oliebedrijven over de vooruitzichten voor exploratie en produktie. De regering ontkent echter dat de exportprijs voor aardgas en de werkgelegenheid er door onder druk komen te staan. Door het pakket lastenverlichtingen dat in 2000 van kracht wordt zou het negatieve effect van de energieheffing weer worden opgeheven, verwacht het kabinet.