Europese Commissie veroordeelt Franse proef

BRUSSEL/LUXEMBURG, 3 OKT. De Europese Commissie heeft verontwaardigd gereageerd op de tweede Franse kernproef gisternacht in de Stille Zuidzee. Een woordvoerder zei gisteren dat de commissie de proef betreurt, vooral ook omdat Parijs nog niet alle informatie over de vorige proef heeft vrij gegeven.

In een brief aan de Franse regering beklaagde commissaris Bjerregaard (milieu) zich vrijdag al over het gebrek aan informatie die Frankrijk over de eerste kernproef heeft gegeven. De commissie stuurde, met toestemming van Parijs, drie experts naar Mururoa die de effecten van de eerste kernproef bestudeerden. Bjerregaard vroeg in haar brief of Frankrijk met de tweede proef wilde wachten totdat de Commissie haar oordeel kon geven over de eerste proef.

De drie deskundigen die zondag - dus vlak voor de tweede kernproef - terugkeerden, zullen hun gegevens vandaag voorleggen aan Bjerregaard. Morgen vergadert de Europese Commissie hierover. Volgens het in 1957 gesloten Euratom-verdrag over nucleaire zaken, mogen 'bijzonder gevaarlijke proeven' alleen genomen worden als de Commissie heeft geoordeeld over de genomen veiligheidsmaatregelen.

Negen van de vijftien lidstaten van de Europese Unie hebben gisteren openlijk hun ongenoegen uitgesproken tegen de Franse kernproeven. Dat gebeurde op een bijeenkomst van de ministers van buitenlandse zaken in Luxemburg. “Ik ben zeer, zeer teleurgesteld”, aldus de Zweedse minister Hjelm-Wallen. De Finse minister Halonen van buitenlandse zaken heeft geopperd dat Frankrijk het aantal kernproeven terugbrengt - een voorstel waar Nederland zich bij aansloot. Maar de Franse minister van buitenlandse zaken, Hervé de Charette, bevestigde in Luxemburg nog eens de Franse positie. “Frankrijk is van mening dat zijn veiligheid, gebaseerd op een strategie van afschrikking, een klein aantal betrouwbare wapens nodig heeft.” De Charette herhaalde dat de proeven nodig zijn om de betrouwbaarheid van de wapens te testen en dat ze geen negatieve gevolgen hebben voor het milieu.

Tot zover onze correspondent. Het South Pacific Forum, waar zestien staten in de Zuidelijke Stille Oceaan, deel van uitmaken, heeft de banden met Frankrijk verbroken uit protest tegen de nieuwe kernproef. Dit heeft de premier van Papoea Nieuw Guinea, Sir Julius Chan, die tevens minister van buitenlandse zaken is, gisteren meegedeeld tijdens zijn toespraak tot de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Papoea Nieuw Guinea is momenteel voorzitter van het Forum.

De stap betekent overigens niet dat de afzonderlijke lidstaten van het Forum, dat een zeer losse structuur heeft, de banden met Parijs automatisch hebben opgezegd. Australië en Nieuw Zeeland steunen als belangrijkste Forumleden het besluit, maar lijken, evenmin als de kleinere eilandenstaten in de Stille Oceaan van zins op korte termijn diplomatieke stappen te zullen nemen.

Frankrijk geeft aan de kleine landen in het gebied veel ontwikkelingshulp, die zij op het spel zouden zetten bij het nemen van te forse maatregelen tegen Parijs. De Australische premier, Paul Keating, zei vandaag in een reactie dat “een stevige dialoog (met Frankrijk) het antwoord is”. Australië en Nieuw Zeeland riepen gisteren, evenals Japan, wel de Franse ambassadeur op het matje.

Alleen het mini-staatje Nauru (7.000 inwoners) verbrak al na de eerste van de nieuwe serie Franse kernproeven in september, de betrekkingen met Frankrijk.

(AP, AFP)