Polynesië wanhopig na proef

WELLINGTON, 2 OKT. Frustratie en wanhoop zijn de emoties van de bevolkingen van Australië, Nieuw-Zeeland en andere landen in de Stille Zuidzee-regio. Hun protesten hebben de Franse kernproeven weer niet tegen kunnen houden.De regeringen in Wellington en Canberra hebben alle mogelijke politiek fatsoenlijke protesten laten klinken. De Franse ambassadeurs werden herhaaldelijk ontboden, ambassadeurs uit Parijs werden teruggeroepen, Franse bedrijven werden bij de mededinging voor militair materieel uitgesloten, regeringsleiders richtten zich via het Franse dagblad Le Monde rechtstreeks tot de Franse bevolking en Nieuw-Zeeland probeerde tevergeefs een kans te benutten om Frankrijk juridisch in het nauw te brengen bij het Internationale Hof van Justitie in Den Haag. Intussen dobbert een ongewapend Nieuwzeelands marineschip nog steeds in de wateren rond Mururoa, om te protesteren, angstvallig er voor zorgend dat het niet de verboden twaalf mijlszone van het atol binnenvaart.

“Het zijn de sterkste sancties die we ooit tegen een westerse democratie hebben ondernomen”, klaagde de Australische premier Paul Keating vorige maand. Premier Bolger toonde zich vanochtend op de Nieuwzeelandse televisie moedeloos. Hij leek zelf nauwelijks te geloven in zijn bewering dat “het internationale momentum van de protesten uiteindelijk een effect op Frankrijk zal hebben”.

De vraag is wat beide landen, die zich als politieke leiders in de regio beschouwen, nog kunnen doen. De conservatieve Australische oppositieleider, Tim Fischer, riep vandaag de Australische consumenten op de boycot van Franse produkten te verscherpen. Maar het is onwaarschijnlijk dat zulke boycots van regeringswege zullen worden gestimuleerd. Australië en Nieuw-Zeeland zijn bang voor Franse represailles. Australië zou ook de export van uranium naar Frankrijk (die wordt gebruikt voor electriciteitsopwekking en niet voor het maken van atoomwapens) kunnen stopzetten, maar beseft dat dit vooral de eigen portemonnaie zal treffen. Nieuw-Zeeland is door ervaring wijs geworden uit de bittere nasleep van de Rainbow Warrior-affaire, het Greenpeaceschip dat door de Franse inlichtingendienst in de haven van Auckland tot zinken werd gebracht.

De Nieuwzeelands politieke druk op Frankrijk leidde toen tot het tegenhouden door de Franse douane van de Nieuwzeelandse export van schapevlees en tot druk van de Franse diplomatie tegen de quota van Nieuwzeelandse boter op de Britse markt. De toenmalige Nieuwzeelandse premier, David Lange, liet destijds weten dat de Nieuwzeelandse boeren niet het slachtoffer mochten worden van het Franse 'staatsterrorisme'. Dit eigenbelang prevaleert begrijpelijkerwijze nog steeds in de machtscorridors in Canberra en Wellington.

Cynisch genoeg hebben de proeven op de binnenlandse verhoudingen voor de regeringen van de twee landen 'Down Under' een gunstig effect. De series verontwaardigde protesten tegen Frankrijk vergroten het draagvlak voor de Labour-regering in Australië en de conservatieve regering in Nieuw-Zeeland. De bevolkingen van beide landen staan als een blok achter hun politieke leiders, die met het veroordelen van de Franse arrogantie in aanzien alleen maar stijgen. In beide landen worden binnenkort verkiezingen gehouden.