Holbrooke tempert optimisme voor snel vredesakkoord Bosnië

ZAGREB/SARAJEVO, 2 OKT. De Amerikaanse onderhandelaar voor ex-Joegoslavië, Richard Holbrooke, heeft het afgelopen weekeinde gewaarschuwd dat een staakt-het-vuren in Bosnië “niet in de nabije toekomst” is te verwachten.

“De afstand die beide partijen scheidt is zeer groot op alle belangrijke punten, zowel [geografische] als grondwettelijke”, aldus Holbrooke tijdens een nieuwe ronde pendeldiplomatie langs de Kroatische hoofdstad Zagreb, de Servische hoofdstad Belgrado en de Bosnische hoofdstad Sarajevo.

“Alle partijen zeggen een staakt-het-vuren te willen bereiken, maar ze zijn het niet eens over hoe dat moet”, aldus Holbrooke. De Amerikaanse gezant wil dat de strijdende partijen in Bosnië met een staakt-het-vuren zo snel mogelijk het akkoord bezegelen dat zij vorige week in New York onder zijn bemiddeling hebben gesloten. Dat akkoord regelt de grondwet en de staatsinrichting van Bosnië waarin een Bosnische en een Bosnisch-Servische 'entiteit' de macht zullen delen.

Holbrooke wil ook dat Kroatië en Servië hun geschil over Oost-Slavonië, een door Servië veroverde Kroatische regio, vreedzaam bijleggen. Kroatië dreigde dit weekeinde Oost-Slavonië te heroveren als de Serviërs het gebied niet vrijwillig prijsgeven. Holbrooke praatte zaterdag anderhalf uur met de Kroatische president Franjo Tudjman, met name over de kwestie Oost-Slavonië. Volgens bronnen in zijn gevolg was dat “ongebruikelijk kort”, wat zou duiden op “gebrek aan vooruitgang”.

Zondagochtend vertrok hij naar Belgrado voor een gesprek met de Servische president Slobodan Milosevic. Tegen journalisten die met hem meevlogen noemde hij “Sarajevo, Brcko en de corridor van Posavina [in noord-Bosnië, die Servische gebieden in het oosten en westen verbindt] en Gorazde” als de belangrijkste geografische geschilpunten voor een permanente vredesregeling in Bosnië.

De Bosnische regering eist dat de Bosnische Serviërs alle burgerverkeer van en naar Sarajevo vrijgeven en de afgesneden toevoer van elektriciteit, water en gas herstellen alvorens zij een staakt-het-vuren wil tekenen. De Serviërs eisen op hun beurt garanties voor de merendeels Servische inwoners van de zuidelijke buitenwijken van Sarajevo en staat een de facto deling van de stad voor. Nadat Holbrooke gisteren in Sarajevo was aangekomen zei hij onderweg nog “een Servische controlepost met neergelaten slagboom” te hebben gezien.

De Bosnische Serviërs eisen verbreding van de corridor bij Brcko, een eis die voor 'Sarajevo' onacceptabel is. De Bosnische regering eist dat de Bosnische Serviërs alle verkeer van en naar de enclave Gorazde vrijgeven; de Serviërs daarentegen hopen dat op de 'nieuwe landkaart' van Bosnië Gorazde hun zal toevallen.

Vandaag wordt Holbrooke opnieuw in Sarajevo verwacht. De Bosnische regering gaf verslaggevers het advies niet te vertrekken omdat een staakt-het-vuren aanstaande zou zijn. Holbrooke zelf temperde voor zijn vertrek die verwachting opnieuw. “Dit [het bereiken van een vredesregeling] is geen sneltrein en is dat ook nooit geweest”, aldus de gezant.