De harde klank van euro

DE EUROPESE MUNTUNIE komt. De datum waarop de wisselkoersen van een aantal Europese landen onherroepelijk aan elkaar worden geklonken, blijft 1 januari 1999 en de naam van de toekomstige Europese munt die vanaf het jaar 2002 zal circuleren, staat vrijwel vast. De ministers van financiën en de centrale-bankpresidenten van de vijftien EU-lidstaten hebben een en ander tijdens informeel beraad bij Valencia eendrachtig bekrachtigd. Na de opwinding van de afgelopen weken, geforceerd door kritische uitspraken van de Duitse minister van financiën, Waigel, is het Europese monetaire front weer gesloten.

De naam van de toekomstige munt wordt de euro. Dat is niet origineel, maar het valt in alle talen uit te spreken, het is geen vloek of vunzig woord en het vormt een compromis dat voor alle landen van de Europese Unie aanvaardbaar is. Als in december de regeringsleiders en staatshoofden voor de Europese top van Madrid bijeen komen, hoeven ze deze vondst slechts te bekrachtigen.

De euro, dus, en daarmee heeft Duitsland zijn zin gekregen. De door Frankrijk gewenste naam ecu (de naam van deze oude Franse munt werd in 1978 door Frankrijk naar voren geschoven bij het begin van het Europese Monetaire Stelsel) is van de baan. Niet alleen omdat deze in het Duits als 'koe' klinkt, maar vooral omdat de ecu sinds zijn introductie als Europese rekeneenheid uitsluitend in koers is gedaald ten opzichte van de harde Europese munten. De toekomstige gemeenschappelijke munt, zo hebben de Duitse autoriteiten keer op keer gezegd, moet ten minste even hard zijn als de D-mark. Het is psychologie en politiek: een Europese munt komt er op Duitse monetaire voorwaarden, of anders niet.

IN VALENCIA zijn verregaande afspraken gemaakt die moeten veiligstellen dat de euro inderdaad een harde munt wordt. Aan de strenge toegangscriteria die in het Verdrag van Maastricht zijn vastgelegd ten aanzien van overheidsfinanciën, rente, inflatie en stabiele munt, zal niet worden getornd. Frankrijk heeft ingestemd met de Duitse eis dat regels voor begrotingsdiscipline ná 1999 worden vastgesteld voor de landen die dan deelnemen aan de gemeenschappelijke munt. Enkele jaren uitstel van het besluit tot invoering van de monetaire unie, bepleit door Italië om meer tijd te hebben voor de sanering van zijn overheidsfinanciën, gaat niet door. Italië heeft hiermee impliciet geaccepteerd dat het in 1999 buiten de kerngroep van de muntunie zal vallen. Ook de andere landen van de 'Club Méditerranée' zullen voorlopig niet deelnemen.

Nóg een afspraak die in Valencia is vastgelegd: Frankrijk gaat akkoord met het Duitse standpunt dat een monetaire unie niet mogelijk is zonder verdergaande politieke eenwording. Ook over het tijdsschema voor het slotakkoord van de Economische en Monetaire Unie heeft Duitsland zijn zin gekregen. In 1999 zullen de landen die zich gekwalificeerd hebben hun wisselkoersen onlosmakelijk aan elkaar koppelen en hun monetaire beleid overdragen aan de Europese centrale bank in Frankfurt. Drie jaar later, in 2002, zullen de munten en bankbiljetten van de euro gaan circuleren.

DE DRUK BLIJFT zo stevig op de ketel. Overheden, parlementen, de bevolking van de EU-landen en de internationale financiële markten weten nu precies waar ze aan toe zijn. Wie mee wil doen, moet in 1997 de overheidsfinanciën op orde hebben. Voor Nederland betekent dit bijvoorbeeld dat de staatsschuld dan werkelijk een behoorlijke daling te zien moet geven in de richting van de Maastricht-norm van zestig procent, hetgeen uit de op Prinsjesdag ingediende miljoenennota nog niet blijkt. Frankrijk ziet zich verplicht om het begrotingstekort fors terug te dringen en ondanks geruststellende verzekeringen van de Franse regering dat het tijdig in orde zal komen, blijft dit een kwestie van knagende onzekerheid.

Het project van de EMU is in Valencia uit de sfeer van geruzie gehaald en tot zijn monetaire en financiële essentie teruggebracht. Het Duitse streven naar integratie in Europa en het Franse streven naar behoud van invloed in Europa blijven de politieke drijfveren voor de muntunie, maar de voorwaarden tot deelname zijn hieraan niet ondergeschikt gemaakt. Dat is een belangrijke geruststelling voor de landen met harde munten, waaronder Nederland, die het meeste te verliezen hebben bij de verwatering van de EMU. Het is wennen, maar als het zover komt, krijgt de euro van een kerngroep van landen een harde klank.