Aardappels als groet van Friese kunstenaar

HALLUM, 27 SEPT. Een zak met het Friese aardappelras 'Frieslander', een zakje onvervalste Friese aarde en een zwarte schaatstrui. Schaatsenrijdster Anni Friesinger uit Inzell, shorttrackster Aleksandra Fryzlewicz uit Polen en de Italiaanse hardrijder Christian Friso krijgen met het pakket de groeten van de Friese kunstenaar Ids Willemsma (46). De aardappelen, die in mei werden gepoot aan de voet van de Oudebildtdijk in het uiterste noordwesten van Friesland, zijn gerooid door de kunstenaar. Het was zijn 'land art-achtige' bijdrage aan het project Media mundi. Daarin groeten zeven kunstenaars een dorp, een regio, een provincie, een land, Europa, de wereld en het universum. Zo riep inBritswert de Russische kunstenaar Joeri Leiderman een week lang geluiden van 'inslagen' op het kerkhof om, die hij met behulp van een geigerteller had opgevangen. De Amerikaan Lawrence Weiner groette de Snekers door middel van een paginagrote tekst 'Water made it wet' in het streekblad Wijd en Zijd (oplage 51.700). Geluidskunstenaar Willem de Ridder verzorgde een interactief radioprogramma op Omrop Fryslân.

Het project is geïnitieerd tijdens het Frysk Festival, dat de afgelopen drie weken is gehouden. Daarin stond het gedicht 'Salut au monde' van de Amerikaan Walt Whitman centraal. Whitman groet de wereld, die hij beschouwt als een stramien van steeds groter wordende cirkels. Willemsma kreeg de 'cirkel' Europa toegewezen.

Willemsma staat in Friesland bekend als man van spraakmakende en soms niet onomstreden kunstprojecten. Tijdens het Frysk Festival van 1980 reisde hij met een felrode container gevuld met koeiemest de provincie af en creëerde hij in verschillende plaatsen 'grafheuvels' van mest. De 'dongbulten' riepen wegens de riekende geur weerstand op bij sommige omwonenden. Vijf jaar later hing hij een stalen rek op het strand van Ameland vol met 500 oude linker klompen. De rechter exemplaren werden 'illegaal gedumpt' in zee en voorzien van een pondskaartje met adres van de kunstenaar. Willemsma, die 300 van de 500 klompen terugkreeg, ontvangt zelfs na vijf jaar nog brieven van mensen die een aangespoelde klomp vonden.

Ook bij het 'aardappelproject' zoekt Willemsma contact met wereldburgers van over de grenzen. Waarom aardappelen? Willemsma: “Ik wilde iets aards en iets wezenlijks van Friesland gebruiken. Dat is de aardappel, die van hieruit wereldwijd geëxporteerd wordt.” In Oudebildtzijl pootte hij het bestaande aardappelras 'De Frieslander' in de vorm van twee 60 meter lange en vier meter brede schaatsijzers. Aardappelteler Kooi stelde de aardappelen en het stuk grond gratis beschikbaar.

Voor de oud-schaatstrainer en marathonrijder Willemsma was het niet moeilijk wie hij zou groeten: dat zouden schaatsenrijders worden uit heel Europa, wier naam enige verwantschap vertoonde met Friesland of wier naam desnoods met 'FR' zou beginnen. “Tijdens het schaatsen vervallen rangen en standen. Op het ijs is iedereen gelijk. Die gemoedelijke sfeer is typisch Fries”, aldus de kunstenaar. Deze zomer was hij druk doende met het versturen van faxen naar de Europese schaatsbonden om namen op te vragen van schaatsenrijders. De oogst viel tegen. Inmiddels heeft hij er na het nodige zoekwerk 22 binnen: ”Feigenwinter uit Zwitserland, Falck uit Oostenrijk”, roept hij triomfantelijk. Franse schaatsers hoeven niet te rekenen op een groet uit Friesland. “Dat eigenwijze land sluit ik uit vanwege die kernproeven.” In totaal wil hij 25 zakken aardappelen versturen (inhoud 17,5 kg) met een uitgebreide teeltbeschrijving (hoe diep poten, hoe ver uit elkaar) in het Fries en de moedertaal van de ontvanger. De Friese milieuvriendelijke piepers mogen worden opgegeten, maar liever ziet hij de goedgekeurde zetters weer de grond in gaan. “Elke gepote aardappel krijgt zeker tien aardappelen aan zijn plant. Op die manier kan mijn groet zich vermenigvuldigen.”