Dit is een artikel uit het NRC-archief

Defensie

Voorhoeve vermeldt document niet; Dutchbat maakte ook lijst gewonden

ROTTERDAM, 22 SEPT. Dutchbat heeft na de val van de enclave Srebrenica in opdracht van de Bosnische Serviërs een lijst laten opstellen van gewonde moslims. Zeven mannen uit de ziekenboeg van het VN-kampement zijn kort daarop door Servische militairen geselecteerd en door Nederlandse VN-soldaten overgebracht naar een veldhospitaal van de Bosnische Serviërs.

Dit blijkt uit nieuwe getuigenissen van majoor André de Haan, een militaire VN-waarnemer (UNMO), en verpleegkundige Christina Schmitz van Artsen zonder Grenzen.

Het gaat om een lijst waarover minister Voorhoeve (defensie) de Tweede Kamer niet heeft ingelicht. Dit tot nog toe onvermelde document met de namen van de gewonden staat los van de lijst van 239 moslim-mannen die eind augustus tijdelijk was zoekgeraakt.

Een woordvoerder van Defensie bevestigt dat bij de overdracht van 59 gewonden aan het Internationale Rode Kruis is gebleken dat “de Serviërs op de hoogte waren van hun identiteit”. Hoe dat mogelijk was wordt op dit moment uitgezocht door de speciale commissie die het optreden van Dutchbat onderzoekt.

“Tijdens een bespreking eisten de Serviërs een lijst met de persoonsgegevens van alle gewonden, hun leeftijd, geboorteplaats en de aard van hun letsel”, zegt De Haan. “Ze zeiden dat ze zelf ook een lijst hadden en dat ze op zoek waren naar oorlogsmisdadigers. Het zou goed kunnen dat ze die twee lijsten naast elkaar wilden leggen. Dat is het makkelijkste wat ze konden doen.”

Volgens De Haan, die bij de bespreking aanwezig was, heeft de Dutchbat-leiding niet geprotesteerd. Ook de eis van de Bosnische Serviërs om de gewonden te 'screenen' is ingewilligd. “We stonden letterlijk met de rug tegen de muur; de Serviërs dicteerden alles”, aldus De Haan.

Medewerkers van de Duitse verpleegkundige Schmitz hebben vervolgens de namen van de patiënten genoteerd ter voorbereiding van hun transport in jeeps van het Internationale Rode Kruis. “Het was niet mijn bedoeling om de Serviërs te helpen”, zegt Schmitz. “Ik realiseerde me op dat moment niet dat ik de patiënten in gevaar zou kunnen brengen.”

Kort nadat de lijst voltooid was brachten Servische militairen onder leiding van de inlichtingenman Nikolic een bezoek aan de gewonden op het hoofdkwartier van Dutchbat. Schmitz: “Nikolic vroeg hun namen en koos er zeven uit. 'Deze willen we, en deze, en deze', zei hij. De paniek was enorm. De bangste patiënten hadden van ons tranquilizers gekregen.”

De verpleegkundige van Artsen zonder Grenzen zegt dat de zeven geselecteerde mannen door Nederlandse blauwhelmen zijn afgevoerd: “De plaatvervangend Dutchbat-commandant majoor Franken bood een VN-vrachtwagen aan. Daarin zijn de zeven naar Bratunac overgebracht.” De zeven zijn samen met 16 andere gewonde moslims in Servische handen achtergebleven. Defensie bevestigt dat het zevental in 'een viertonner van Duchtbat' is vervoerd. Eind juli zouden zij nog in leven zijn geweest, maar sindsdien is van hen niets meer vernomen.