Partij geheimzinnig rood kwik te koop

ROTTERDAM, 7 SEPT. In een loods van een Rotterdams transportbedrijf ligt honderd tot tweehonderd kilo Russisch 'red mercury' opgeslagen. Het is waarschijnlijk de grootste partij 'rood kwik' die ooit in het Westen is gevonden. Tot dusver werden slechts minieme hoeveelheden van het materiaal aangetroffen.

Aan red mercury wordt een bijzondere rol in Russische kernwapens toegeschreven. Dankzij red mercury zouden de Russen in staat zijn mini-kernwapens en zogeheten pure fusiebommen te produceren. Sinds de val van de Sovjet-Unie wordt red mercury door zwarthandelaren tegen fabelachtige prijzen aangeboden. De wapenkwaliteit plutonium-239, die vorig jaar mei in een Zuidduitse garage werd aangetroffen, bleek met red mercury gemengd te zijn.

De meeste Westerse deskundigen beschouwen de handel in red mercury als zwendel, maar een enkeling als de kernfysicus Frank Barnaby, voormalig directeur van het SIPRI, meent na uitvoerige gesprekken met Russische technici dat het materiaal inderdaad in kernwapens wordt toegepast. Ook de Amerikaanse wapenontwikkelaar Sam Cohen, 'vader van de neutronenbom', is overtuigd van het gevaar van red mercury. De Russische president Jeltsin heeft red mercury begin 1993 een strategisch materiaal genoemd en per decreet beperkingen opgelegd aan de uitvoer van het materiaal.

Het Rotterdamse transportbedrijf treedt met een aparte bv, waarin Russen voor de helft participeren, sinds vijf jaar op als verkoopkantoor voor de in Moskou gevestigde handelsonderneming Molibden. Molibden probeert vooral non-ferro metalen en sinds kort ook chemicaliën via Rotterdam af te zetten. Drie jaar geleden arriveerde per vrachtwagen een partij kwikhoudende chemicaliën waaronder zich ook tien houten kisten bevonden gevuld met dichtgesmolten glazen buizen. Voor het donkerbruine poeder daarin gaf Molibden de chemische formule HgSbO (kwik-antimoon-oxyde) op. Sinds 1992 gaat men ervan uit dat dit de verbinding is die in Rusland 'krasnaja rtoet' heet. Volgens Barnaby krijgt het materiaal pas zijn bijzondere eigenschappen als het met puur kwik is gemengd en met neutronen bestraald.

Molibden verzocht het Rotterdamse bedrijf via het vakblad Metal Bulletin kopers voor de partij te vinden en noemde de optische industrie als potentiële afnemer. Maar in die branche blijkt gebruik van kwikantimonaat volstrekt onbekend. Voor zover valt na te gaan kent het Westen geen enkele toepassing voor kwikantimonaat, en wordt het door geen enkel Westers bedrijf geproduceerd of verhandeld. Ook de wetenschappelijke literatuur noemt de verbinding niet. Tot nu toe zouden geen afnemers voor het Rotterdamse rode kwik gevonden zijn.