Japanse firma's profiteren dubbel van yen

TOKIO, 19 AUG. De sterke waardestijging van de yen heeft Japanse ondernemingen begin dit jaar gedwongen een deel van de produktiefaciliteiten naar het buitenland te verplaatsen. Exportgerichte ondernemingen zoals NEC, Sony en Toyota, die deze - voor Japanse bedrijven moeilijke - beslissing hebben genomen profiteren nu dubbel van het herstel van de dollar.

Toen de yen eerder dit jaar telkens nieuwe records vestigde op de valutamarkten zag de Japanse electronicagigant NEC zich gedwongen tot een unieke beslissing. De onderneming moest erkennen dat het meest succesvolle Japanse pc-merk niet langer op eigen bodem geproduceerd kon worden. NEC verplaatste de assemblagelijn voor pc's naar het buitenland, waar aanzienlijke kostenbesparingen behaald konden worden. Ook Sony en Toyota hebben steeds meer produktiefaciliteiten naar het buitenland overgebracht.

NEC maakte zich op voor een lange periode van economische teruggang en voerde kostenbesparende maatregelen door om winstgevend te kunnen opereren bij een koers van 85 yen voor een dollar. De producent van consumentenelektronica, die zeventig producent van zijn produkten in het buitenland verkoopt, zag zich gedwongen over te schakelen op produkten met een hogere winstmarge, zoals professionele apparatuur voor de bewerking van videomateriaal.

Ook andere Japanse ondernemingen troffen maatregelen om de invloed van 'endaka', de stijgende yen, het hoofd te kunnen bieden.

Japanse autoproducenten - die in de jaren tachtig hun modellen in alle soorten en maten op de markt brachten - versoberden hun produktielijnen. Door een beperking van het aantal modellen, de speciale snufjes en zelfs het aantal verkrijgbare kleuren realiseerden zij aanzienlijke kostenbesparingen. Staalproducenten sloten verliesgevende fabrieken en beperkten het personeelsbestand.

De afslanking van grote Japanse bedrijven ging gepaard met aanzienlijke sociale kosten. Voor het eerst sinds de periode kort na de Tweede Wereldoorlog steeg het werkeloosheidspecentage in Japan tot boven de drie. Experts geloven echter dat de Japanse economie op de lange termijn gebaat is bij de inkrimping van het personbeelbestand bij deze bedrijven.

“Veel mensen zijn in de verdrukking geraakt, maar mogelijk kunnen werknemers in de toekomst een baan vinden in een meer produktieve sector”, stelt commentator Eamonn Fingleton in de Nihon Keizai Shimbun, het belangrijkste economische dagblad van Japan.

Kathy Matsui, als econoom verbonden aan Goldman Sachs in Tokio relativeert de sombere voorspellingen over de werkgelegenheid. “In het midden jaren tachtig riep iedereen, dat de werkeloosheid naar acht procent zou stijgen, dat is toen ook niet gebeurd”, zegt Matsui. De president directeur van Toyota kan nu eenmaal niet werkeloos blijven toezien als hij de winsten van zijn bedijf ziet kelderen.

Het plotselinge herstel van de dollar komt het Japanse bedrijfsleven bijzonder gelegen: de dollars die zij dit jaar in het buitenland hebben verdiend kunnen tegen een aantrekkelijke koers in yens worden omgezet. Bovendien plukken zij de vruchten van kostenbesparende maatregelen die zij hebben genomen om een hoge koers van de yen te overleven.

“De moeilijke periode heeft Japanse bedrijven weer slank, sterk en concurrerend gemaakt”, zegt Ed Brungan, analist van de Japanse staal- en autoindustrie voor Jardine Flemming Securities in Tokio. Nu de dollar zijn kracht hervonden lijkt te hebben, komen Japanse bedrijven in rustiger vaarwater. “Als de dollar tussen de 95 en 100 yen blijft zweven verwachten wij voor de rest van het jaar geen problemen”, zegt een woordvoerder van NEC. “De hoge yen heeft Japanse ondernemingen de vuurdoop gegeven”, schrijft Eamonn Singleton “nu de dollar herstelt kunnen zij zich herstellen en zich richten op nieuwe groeimogelijkheden.”

Ook bedrijfsleider Seijriro Nagatsuka van de computershop First Point 2 in Tokio ziet de toekomst weer met enig vertrouwen tegemoet. Sinds de jaren tachtig zijn de verkoopcijfers van computerwinkels scherp gedaald, maar Nagatsuka is zeer content met de kostenbesparing - vijftig procent in een jaar - die NEC heeft behaald voor de pc's in de lagere prijsklassen. “Dat betekent dat onze prijzen binnenkort weer omlaag kunnen, dan zullen de verkopen ook wel weer aantrekken”, zegt Nagatsuka (AP).