Verdeeldheid geallieerden over aanval in Krajina

ZAGREB, 4 AUG. Groot-Brittannië, Rusland en Frankrijk hebben de Kroatische regering opgeroepen tot het onmiddelijk staken van de aanval in de Krajina. Duitsland en de VS lijken zich daarentegen neer te leggen bij het offensief.

Door de escalatie van de oorlog in de Krajina dreigt een splitsing in de Contactgroep voor Bosnië, waarin Rusland, de VS, Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk zitting hebben. Een hoge Duitse functionaris zei te vrezen dat de toch al verdeelde Contactgroep door het verschil van mening over de toestand in de Krajina uiteen zal vallen.

Volgens de Britse regering moet de Kroatische regering de aanval “onmiddellijk” stoppen. In een regeringsverklaring staat dat er nog voldoende onderhandelingsmogelijkheden zijn tussen de Kroatische regering en de Krajina-Serviërs.

De Duitse minister van buitenlandse zaken, Klaus Kinkel, zei te betreuren dat de Kroaten de onderhandelingen hadden onderbroken, maar dat het nog niet te laat is om naar de onderhandelingstafel terug te keren. Duitsland, dat in 1991 als eerste land de onafhankelijkheid van Kroatië erkende, steunt de Kroaten in hun doelstelling het gebied van de Krajina terug te krijgen. Het uitgangspunt bij nieuwe onderhandelingen moet volgens Kinkel zijn dat de 'Republiek Krajina' weer bij Kroatië wordt ingedeeld.

De Russische minister van buitenlandse zaken, Andrei Kozyrev, veroordeelde het Kroatische offensief en zei dat militaire middelen “het conflict alleen doen escaleren”.

De speciale gezant van de VN in ex-Joegoslavië, Yasushi Akashi, heeft in een reactie op de Kroatische aanval gezegd dat de rol van de VN in Kroatië nog niet is uitgespeeld. “De VN hebben nog steeds de verantwoordelijkheid om er in Kroatië op toe te zien dat het Kroatische gedrag in overeenstemming is met beschaafde maatstaven”, aldus Akashi. De VN-gezant, die afgelopen donderdag de vredesbesprekingen voorzat tussen de Kroatische regering en de Krajina-Serviërs, zei “niet goed te begrijpen” waarom de Kroaten de aanval waren begonnen.

De Nederlandse Regering heeft “met grote verontrusting” gereageerd op de oorlog in de Krajina. Volgens Nederland is de onafhankelijke republiek Kroatië met daaraan gekoppeld een vorm van autonomie voor de Kroatische Serviërs, nog steeds te zien als een “goede basis” voor onderhandelingen. (Reuter, AFP, AP)

Pagina 5: Gisteren toonden de bemiddelaars zich nog tamelijk optimistisch

ZAGREB, 4 AUG. De Noorse VN-bemiddelaar Thorvald Stoltenberg is vandaag naar Belgrado gereisd in een laatste poging een volledige oorlog tussen Kroatië en de Kroatische Serviërs te voorkomen. Hij wilde eigenlijk eerst naar Zagreb reizen, maar het vliegveld van de Kroatische hoofdstad is gesloten. Gisteren toonde de Noor zich nog gematigd optimistisch na afloop van de vredesbesprekingen tussen vertegenwoordigers van Kroatië en de Krajina-Serviërs.

“Rekening houdend met de ernst van de situatie vind ik dat we een heel eind zijn gekomen”, aldus Stoltenberg. Hij riep de strijdende partijen op een staakt-het-vuren overeen te komen en politieke besprekingen te gaan voeren. De Kroatische Serviërs gingen daarmee akkoord, maar de Kroatische delegatie wees de voorstellen resoluut van de hand. “De Kroatische Serviërs moeten nu duidelijk maken dat ze de Kroatische souvereiniteit over hun gebieden accepteren”, zei een woordvoerder van de Kroatische onderhandelingsdelegatie. “Anders hebben gesprekken geen enkele zin.”

De Amerikaanse ambassadeur in Zagreb, Peter Galbraith, zei dat de 'Servische Republiek Krajina' bereid is gesprekken te voeren over “een vreedzame herintegratie” van de gebieden in Kroatië die onder Servische controle staan. Galbraith noemde deze toezegging “een zeer belangrijke verandering in de Servische houding”.

Gisteravond om zes uur verscheen een vermoeide maar opgewekte Galbraith bij de residentie van de Kroatische president Franjo Tudjman in Zagreb.“Wij zien geen reden tot een oorlog op dit moment”, zei Galbraith voor de deur van de betonnen bunker in de bossen, waar ook maarschalk Tito zich in zijn laatste levensjaren had verschanst. Galbraith vertelde dat hij in Belgrado twee uur lang met de Milan Martic, de 'president' van de Krajina-Serviërs, had gepraat. Martic had laten weten in te stemmen met het vijfpunten-plan van VN-bemiddelaar Stoltenberg, “waarbij in grote lijnen aan alle voorwaarden van de Kroatische regering wordt voldaan”, aldus Galbraith.

De Amerikaanse ambassadeur stak gisteren niet onder stoelen of banken dat de Kroatische veldtocht in Bosnië van afgelopen week 'extreem nuttig' is geweest om een Servische verovering van de Bihac-enclave te voorkomen. “Maar het offensief heeft een nieuwe realiteit geschapen”, stelde Galbraith. “De Kroatische Serviërs zullen die realiteit nu moeten accepteren.” Een woordvoerster van president Tudjman zei gisteren de concessies van de Kroatische Serviërs als 'een grap' te beschouwen. “Dat zijn we de afgelopen jaren wel gewend geraakt zo.”

De Veiligheidsraad van de VN riep de Kroatische regering en de Kroatische Serviërs gisteravond op alle militaire handelingen te staken en door te gaan met onderhandelen. De Amerikaanse president Clinton liet gisteren weten aan de kant van Kroatië te staan, maar hij zei te hopen dat het conflict niet zal leiden tot een uitbreiding van de oorlog in de Balkan. EU-bemiddelaar Carl Bildt voerde gisteren besprekingen in Washington. Hij wilde desgevraagd niet bevestigen dat Amerika het Kroatische offensief stilzwijgend goedkeurt. “We roepen regeringen op zoveel mogelijk invloed op Zagreb uit te oefenen om van verdere militaire acties af te zien”, aldus Bildt.

De NAVO waarschuwde Kroatië vandaag tijdens het overschrijden van de bestandslijn met de Krajina de VN-vredesmacht ongemoeid te laten. De NAVO staat klaar om personeel van UNPROFOR in Kroatië en Bosnië te verdedigen'', aldus een NAVO-woordvoerder.