Leider Lega Nord dreigt met 'republiek Noord-Italië'

ROME, 31 JULI. Umberto Bossi speelt alles of niets. Afgelopen weekeinde heeft de leider van de federalistische partij Lega Nord gesuggereerd dat zijn partij zelfs de clandestiniteit zou kunnen ingaan om haar strijd voor een aparte Noorditaliaanse republiek te kunnen voortzetten.

Dat was een reactie op het bericht van zaterdag dat de justitie in Mantua een vooronderzoek tegen hem is begonnen. Hij had een week geleden gedreigd dat het noorden het recht in eigen hand zal nemen als het parlement in Rome geen stappen zet in de richting van een federaal stelsel.

“Dit is de laatste mogelijkheid, de laatste waarschuwing aan het Romeinse machtssysteem. We kunnen geen tijd meer verliezen,” zei Bossi. Hij zegt dat het noorden zich wil losmaken van de “mafiosi” en de “fascisten” in Rome. Hij dreigt met een referendum over de oprichting van een Noorditaliaanse republiek. Bossi zegt steeds dat die deel zou moeten uitmaken van een confederale staat, maar voegde daar vorige week maandag dreigend aan toe dat volgens hem zeventig procent van de Noord-Italianen voor volledige onafhankelijk is. De vorming van een deelstaat wordt volgens hem door negentig procent van de Noorditalianen gesteund.

Die uitspraken leidden twee dagen later tot een ongebruikelijk harde reactie van president Oscar Luigi Scalfaro. In een geschreven verklaring zei de president dat Bossi buiten zijn boekje ging. Hij noemde het dreigement van Bossi “behalve ondemocratisch ook illegitiem”. Dit begint te lijken op een strafbaar feit, aldus Scalfaro.

De justitie van Mantua, waar Bossi vorige week zijn uitspraken deed, denkt er net zo over. Zij is een vooronderzoek begonnen tegen de Legaleider. Hij wordt ervan verdacht een oud artikel uit het strafrecht te hebben geschonden dat een levenslange gevangenisstraf zet op daden die erop gericht zijn de eenheid van de Italiaanse staat aan te tasten.

Bossi haalde daar laconiek zijn schouders over op. De officier van justitie moet last hebben gekregen van de zon, zei hij. En in een andere uithaal: “Dit soort misdrijf stamt uit de wetten uit de fascistische tijd, die na die periode van kracht zijn gebleven. Wij van de Lega zijn hier om dat verleden te bestrijden.”

De actie van de justitie zal Bossi waarschijnlijk niet kunnen afremmen. Hij is een soort politieke straatvechter die voor niets en niemand opzij gaat. Dat heeft hij ook een paar jaar geleden laten zien, toen hij als een van de eersten de strijd aanbond met het corrupte en inefficiënte oude politieke bestel. Met veel gevoel voor theater heeft Bossi aangekondigd dat de top van de Lega Nord binnenkort vergadert over een noodplan voor het geval Bossi wordt gearresteerd.

De dreigementen van Bossi tekenen de escalatie in het optreden van de Lega Nord. De partij heeft een parlement' van Legaparlementariërs bijeengeroepen in Mantua. Die stad, in het hart van de Povlakte, zou de hoofdstad van een Noorditaliaanse republiek moeten worden. “De hoge heren moeten het maar besluiten,” zei Bossi zaterdag. “Als ze zich aan de afspraken houden, als ze het federalisme invoeren, dan zal Mantua niet meer dan een van de hoofdsteden van de nieuwe federale staat zijn. Maar als ze nog meer tijd proberen te winnen, als ze ons niet geven waarom we vragen, dat zal Mantua de hoofdstad van het Noorden worden. Van het vrije Noorden, met zijn eigen vrije instellingen.”

Bossi is de afgelopen week van veel kanten onder vuur genomen, al zijn de meeste linkse politici wat terughoudend omdat Bossi een mogelijke bondgenoot in een nieuwe verkiezingscampagne is. Oud-minister Mastella, wiens politieke machtsbasis in de zuidelijke regio Campania ligt, waarschuwde dat ook het zuiden in opstand zou kunnen komen omdat veel mensen daar het gevoel krijgen volledig in de steek te worden gelaten.

Dat Bossi zo hard op het federalisme hamert, is ook een poging de toekomst van zijn partij veilig te stemmen. Zijn belangrijkste korte-termijn doel is verkiezingen te voorkomen. De Lega zou daarbij een groot van haar parlementariërs kwijtraken, en Bossi vreest dat het rechtse blok van oud-premier Berlusconi en de heterogene centrum-linkse alliantie aansturen op een akkoord om snel te kunnen gaan kiezen. Hij vreest klem te komen zitten tussen de twee grote blokken. Met Berlusconi kan hij niet meer samenwerken nadat hij daar eind vorig jaar mee heeft gebroken. Een akkoord met links is voor veel van zijn aanhangers moeilijk te verteren. Daarom probeert Bossi zich een eigen plaatsje te veroveren. Hij zet nu alles op alles om zich te laten horen, ook al moet hij daarvoor steeds extremistischer standpunten innemen.