D66 verwacht dat evolutietheorie toch in examen komt

DEN HAAG, 31 JULI. “Het zou me verbazen als het kabinet hier een principekwestie van zou maken”, zegt het D66-Kamerlid mevrouw U. Lambrechts. Vorige week stelde ze samen met het D66-Kamerlid A. Bakker schriftelijke Kamervragen over de maatregel van het kabinet om de evolutietheorie te schrappen uit het centraal schriftelijk eindexamen biologie van het voortgezet onderwijs. Lambrechts verwacht dat het kabinet bereid is om de besluiten terug te draaien.

Het vorige kabinet van PvdA en CDA besloot in 1991 om de evolutietheorie met ingang van het schooljaar 1993-1994 niet langer te toetsen op het centraal schriftelijk eindexamen voor VWO en HAVO en deze bij behoudende christelijke groeperingen omstreden theorie alleen aan bod te laten komen op de schoolonderzoeken. In december vorig jaar verklaarde het huidige kabinet deze maatregel vanaf 1996-1997 ook van toepassing op MAVO en VBO.

De D66-fractie vraagt zich of de maatregelen wellicht onder druk van godsdienstige groeperingen zijn genomen en of hiermee ook de weg vrij is om andere wetenschappelijke theorieën die niet stroken met de godsdienstige overtuiging van sommigen van het centraal schriftelijk examen uit te sluiten. Het Kamerlid Lambrechts verklaart er begrip voor te hebben dat dit kabinet zonder christelijke partijen wellicht wil voorkomen dat christelijke groeperingen voor het hoofd worden gestoten, maar, aldus Lambrechts, “dit is een stap te ver”.

De scholen in het voortgezet onderwijs zijn wel verplicht om de evolutietheorie in de schoolonderzoeken, die aan het centraal schriftelijk eindexamen voorafgaan, op een of andere wijze aan bod te laten komen. De onderwijsinspectie ziet hierop toe. Biologen verenigd in het Nederlands Instituut voor Biologie (NIBI) vrezen echter dat van deze controle niet afdoende is. Ook wijzen de biologen erop dat er een demotiverende werking uitgaat van de maatregel op het doceren van de evolutietheorie, die het bijbelse scheppingverhaal van Adam en Eva op losse schroeven zet.

De beide kabinetsbesluiten gaan terug op een advies van de Onderwijsraad van 1989 aan de toenmalige staatssecretaris van onderwijs N. Ginjaar-Maas. De Raad wijst erop dat “zaken als de evolutie en de daarbij behorende evolutietheorie, abortus en meer in het algemeen vragen rondom dood en kwaliteit van leven” op scholen met een bijbelse signatuur anders worden bekeken dan op openbare scholen. De Raad vindt deze onderwerpen dan ook minder geschikt voor een centraal examen dan voor de schoolonderzoeken, “opdat voldoende recht kan worden gedaan aan verschillen in levensbeschouwelijke opvattingen in dit soort identiteitsgevoelige onderdelen”.

Volgens een woordvoerder van de Raad is het advies opgesteld tegen de achtergrond van het idee dat een overheid zich buiten identiteitsgevoelige onderwerpen moet houden. De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) protesteerde eerder deze maand per brief bij staatssecretaris T. Netelenbos van onderwijs. Volgens de KNAW is de evolutietheorie de enige echt 'zuiver biologische' theorie. De brief noemt inzicht in evolutionaire processen “dermate essentieel”voor een goed begrip van biologische kennis dat het“ volstrekt onvoldoende” is om deze kennis alleen via het schoolonderzoek te toetsen.

De tegenstanders van het kabinetsbesluit wijzen erop dat de evolutietheorie van Darwin in wetenschappelijke kring allang niet meer omstreden is en dat de effecten ervan in het dagelijkse leven en in wetenschappelijk onderzoek te zien zijn. “Evolutie is een gewoon deel van de biologie en dient gewoon behandeld te worden door de minister”, zo schreef directeur K. Koopman van het NIBI, de beroepsvereniging waarbij vierduizend biologen zijn aangesloten, eerder dit jaar. “Ik kan mijn eigen religieuze overtuiging over de oorsprong en het doel van het leven heel goed combineren met de huidige stand van kennis van de wetenschap. We leren op het voortgezet onderwijs toch ook niet (meer) dat de mannen een rib minder hebben dan vrouwen? In de aardrijkskundeles wordt toch niet meer geleerd dat de aarde plat is, of dat de zon beweegt en op commando stilstaat?”