Aanval Kroatische Serviërs; Strijd rond Bihac laait opnieuw op

ZAGREB, 31 JULI. De Kroatische Serviërs zijn vanochtend opnieuw een grootscheeps offensief begonnen in de enclave Bihac en omgeving. Eerder dit weekeinde was de druk op Bihac afgenomen nadat de Kroatische Serivërs met de VN overeen waren gekomen zich uit Bosnië terug te trekken.

Dat akkoord werd gisteravond door de Kroatische president Franjo Tudjman 'categorisch' verworpen.

Tudjman liet duidelijk blijken dat hij van plan is de eenzijdig door de Kroatische Serviërs uitgeroepen 'Servische Republiek Krajina' te heroveren. “We kunnen ons gedwongen zien de herintegratie van de bezette gebieden zelf uit te voeren, en de hulp aan Bosnië uit te breiden”, schreef Tudjman aan VN-afgezant Yasushi Akashi.

Vanochtend voerden Kroatische en Bosnische Serviërs hevige beschietingen uit op de vrijdag door de Kroaten veroverde steden Grahovo en Glamoc. Dit weekeinde meldden VN-waarnemers dat kleine groepjes Kroatische Serviërs zich terugtrokken uit de moslim-enclave Bihac. Sinds 16 juli ligt deze enclave in het westen van Bosnië onder Servisch vuur. Vanmorgen zeiden de waarnemers niet te weten of het gaat om een werkelijke terugtrekking, zoals met de VN was afgesproken, of slechts om een troepenwisseling. Vandaag werden opnieuw zware Servische artillerieaanvallen rond het 'veilige gebied' in het hart van de Bihac-enclave gemeld.

Zondag reisde VN-afgezant Yasushi Akashi naar Knin, de 'hoofdstad' van de Krajina, om een uitbreiding van de oorlog te voorkomen. Daar bereikte hij een mondeling akkoord met de Kroatische Serviërs over de 'onmiddellijke' terugtrekking uit de Bihac-enclave. Volgens Akashi waren de Krajina-Serviërs 'serieus bereid' tot een terugtrekking over te gaan. Afgeschrikt door de Kroatische verovering van de Bosnisch-Servische steden Grahovo en Glamoc, waardoor hun aanvoerroute naar Knin is afgesneden, stemden de Krajina-Serviërs in met een zes-puntenplan.

Behalve een onmiddellijke terugtrekking van de troepen uit Bihac voorzag het plan in de installatie van blauwhelmen op de grens tussen Bosnië en de Krajina. Verder zouden de Kroatische Serviërs afzien van bombardementen op Kroatië 'mits' zij niet door de Kroaten zouden worden aangevallen. Ten slotte zouden ze onderhandelingen beginnen met de Kroatische legerleiding over een 'duurzame oplossing' in de regio.

De Kroatische president Tudjman stelde echter dat het plan 'geen enkele basis voor een vreedzame herintegratie' van de opstandige Krajina-Serviërs in Kroatië vormt.

Pagina 5: Serviërs van Krajina: onafhankelijk of dood

In 1992 riepen de Servische bewoners van het berggebied in het Oosten van Kroatië eenzijdig de 'onafhankelijke Servische Republiek Krajina' uit. President Tudjman wil het gebied terug, en gaat niet verder dan een aanbod van autonomie aan de Krajina-bevolking. De Krajina-Serviërs willen daar niets van weten. “Onafhankelijkheid of sterven” is tot nu toe hun motto geweest.

Tudjman lijkt nu vast van plan de Krajina te heroveren. Hij wil geen VN-waarnemers bij de aanvallen die het Kroatische leger sinds enkele dagen vanuit Bosnië op de Krajina uitvoert. Tudjman liet Akashi weten dat hij weigert waarnemers langs de Bosnisch-Kroatische grens toe te laten, als niet ook de grens met Servië wordt gecontroleerd. Volgens Tudjman hebben de Serviërs daar de laatste dagen troepen geconcentreerd. Tudjman wil ook niet onderhandelen. “Ik onderhandel niet met de Kroatisch Servische leider Milan Martic of enige andere oorlogsmisdadiger”, stelde hij zondag.

Na de verovering van Glamoc en Grahovo rukken de Kroatische troepen in Bosnië nu op naar het noorden, richting Bihac. Grote groepen vluchtelingen waren vanochtend op weg naar de 'hoofdstad' Knin, nadat verschillende dorpen door Kroatisch vuur werden verwoest.

Tijdens een 'solidariteitsbezoek' aan Knin dit weekend beloofde de commandant van de Bosnisch Servische troepen Ratko Mladic dat de Kroaten hun veroveringen 'duur zullen betalen'. “De Kroaten hebben een een grove fout gemaakt door de steden Grahovo en Glamoc te veroveren”, dreigde de generaal.

Het conclift in ex-Joegoslavië lijkt in hoog tempo te escaleren. De Europese Unie wil druk op Kroatië uitoefenen om de 'Kroatische agressie' tegen Bihac en de Krajina een halt toe te roepen. “We maken ons ernstig zorgen over het Kroatische offensief”, zei EU woordvoerder, de Spaanse minister van buitenlandse zaken Javier Solana dit weekend na afloop van een tweedaagse conferentie van EU-landen. De EU vreest een inmenging van Servië in het conflict, waardoor de oorlog proporties krijgt die niet meer zijn te overzien.

Volgens de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken William Perry ligt eenServische inmenging niet voor de hand. Tot nu heeft de regering in Belgrado niet gereageerd op de vraag om steun van de Bosnische Serviërs. “Ik verwacht niet dat Servië zal deelnemen aan de oorlog”, zei Perry gisteren tijdens een persconferentie. “En we zullen ons uiterste best doen om dat te voorkomen.” Zondag kwamen vertegenwoordigers van het militaire comitee van de NAVO in Brussel bijeen om de te volgen strategie in Bosnië nader uit te werken. Vorige week besloten de NAVO en de VN over te gaan tot uitgebreide luchtaanvallen op Bosnisch-Servische doelen, ter bescherming van Gorazde, het éénnalaatste 'veilige gebied' in Oost-Bosnië. (Reuter, AP, AFP)