Opmars naar Knin verwacht; Kroaten veroveren steden West-Bosnië

ZAGREB/SARAJEVO, 29 JULI. Bosnisch-Kroatische troepen hebben gisteren de strategisch gelegen Westbosnische stadjes Grahovo en Glamoc veroverd op de Serviërs. Ook het reguliere Kroatische leger neemt deel aan het offensief.

Volgens Bosnisch-Servische militaire bronnen rukken de Kroaten op richting Knin, de hoofdstad van de eenzijdig uitgeroepen 'Servische republiek Krajina'. Het gaat om ongeveer tienduizend Kroatische en Bosnisch-Kroatische troepen. Hun doel was aanvankelijk het bijstaan van het Bosnische regeringsleger bij de verdediging van de enclave Bihac tegen aanvallen van de Bosnische en Kroatische Serviërs en de troepen van de moslimrebel Abdic.

Met de verovering van Grahovo hebben de Kroaten de belangrijkste aanvoerroute van de Bosnische Serviërs naar Knin afgesneden. De Serviërs vermoeden dat de Kroaten niet alleen uit zijn op de inname van Knin, maar ook op andere door Serviërs bezette gebieden in Kroatië.

In een reactie op de Kroatische opmars hebben de Serviërs in Bosnië en Kroatië de staat van oorlog afgekondigd. De Bosnisch-Servische leider, Radovan Karadzic, wil alle weerbare mannen mobiliseren met als doel “de definitieve overwinning op onze vijand en daarmee het beëindigen van de oorlog”. Ook jonge vrouwen worden opgeroepen zich te melden voor het leger, om ondersteunend werk te verrichten. Het leger van de Bosnische Serviërs telt nu ongeveer 80.000 man. Waarnemers verwachten niet dat de oproep van Karadzic dit aantal wezenlijk zal vergroten.

Op de Kroatische staatstelevisie waren gisteren beelden te zien van Kroatische soldaten die triomfantelijk door de verlaten straten van Grahovo liepen. Afgelopen donderdag waren naar schatting vijfduizend Servische burgers gevlucht, nadat de Kroaten het stadje hadden bestookt met granaten.

Kroatië is vorige week zaterdag met de Bosnische regering overeengekomen de militaire samenwerking te versterken, na de inname door de Bosnische Serviërs van de zogenoemde veilige gebieden van Srebrenica en Zepa is Oost-Bosnië.

De VN kondigden afgelopen donderdag aan dat er blauwhelmen naar de Bosnisch-Kroatische grens zouden worden gestuurd om inmenging van de Kroaten in de oorlog in Bosnië te voorkomen.

Uit de woorden van VN-commandant generaal Janvier viel gisteren op te maken dat op korte termijn geen NAVO-luchtaanvallen zullen worden uitgevoerd voor de verdediging van Bihac. Gisteren werd er fel gevochten tussen Bosnische regeringstroepen, troepen van de moslimrebel Abdic, en de Bosnische en Kroatische Serviërs. Een deel van Bihac is door de VN als 'veilig gebied' bestempeld.

De Amerikaanse president, Clinton, heeft gisteren in een drie kwartier durend telefoongesprek met de Russische president, Jeltsin, gezegd dat de westerse geallieerden actie zullen ondernemen als de Servische agressie niet stopt. Het telefoongesprek had plaats nadat het Russische ministerie van buitenlandse zaken donderdag felle kritiek had geuit op het besluit van de Amerikaanse Senaat om het wapenembargo tegen Bosnië op te heffen. Volgens een woordvoerder van het Witte Huis hebben de twee presidenten gesproken over de rol die luchtacties in Bosnië kunnen spelen, maar hij wilde niet de positie die Jeltsin hierover inneemt weergeven. “De president heeft tegenover Jeltsin erkend dat alleen een politiek proces voor een blijvende vrede kan zorgen in het gebied”, aldus de woordvoerder. “Maar hiervoor is het wel noodzakelijk dat de Bosnische Serviërs niet langer de veilige gebieden bedreigen.”

De Amerikaanse president heeft gisteren ontkend dat de VS andere landen hebben geholpen wapens naar de Bosnische moslims te sturen. Minister van buitenlandse zaken Warren Christopher van de VS zei dat de VS in navolging van het besluit van de Senaat om het wapenembargo tegen de Bosnische moslims op te heffen, gestopt zijn met de controle op de naleving van het embargo. Als de Bosnische moslims wapens uit de VS hebben ontvangen, dan is dat zonder toestemming van de Amerikaanse regering gebeurd, aldus een woordvoerder van het Witte Huis. (Reuter, AP, AFP)