Echtgenotes begraven het verleden van Zuid-Afrika

KAAPSTAD, 29 JULI. Het was een hoogst ongewoon gezelschap, gistermiddag in de presidentiële ambtswoning in Pretoria. Weduwen en echtgenoten van leiders aan beide zijden van Zuid-Afrika's apartheidsconflict genoten er samen de lunch.

Mtsiki Biko, de weduwe van de zwarte leider Steve Biko, raakte in gesprek met Tienie Vorster. Onder het premierschap van wijlen diens echtgenoot B.J. Vorster, kwam de echtgenoot van Mtsiki, Steve Biko, in 1977 na een politie-aanhouding om het leven.

Alleen een man als president Nelson Mandela slaagt erin zo'n gezelschap bij elkaar te krijgen: achttien vrouwen die in hun bijrollen de pijnlijke recente geschiedenis van Zuid-Afrika van zeer nabij meemaakten. Nog geen twee weken nadat hij zijn 77ste verjaardag met tweeduizend kinderen vierde, nodigde Mandela de vrouwen uit voor de lunch om de nationale verzoening te symboliseren. “We hebben gevochten voor onze vrijheid in het verleden. Het gevecht is nu achter de rug en we bouwen een nieuw Zuid-Afrika”, aldus Mandela.

Het waren achttien zeer verschillende vrouwen met zeer verschillende politieke achtergrond. Adelaide Tambo, de echtgenote van de overleden ANC-voorzitter Oliver, zat naast Mandela. Aan de andere kant zat Elize Botha, echtgenote van oud-president P.W. Botha, die eind jaren tachtig de besprekingen over een oplossing van het Zuidafrikaanse conflict begon met Nelson Mandela, toen nog een gedetineerde. Ze deelden de tafel met echtgenoten van minder bekende oud-staatspresidenten en anti-apartheidsstrijderd. “Een prachtige manier om het verleden te vergeten”, noemde Mandela het. Elize Botha stemde ermee in: “Zuidafrikanen laten de schaduwen achter zich en werken nu aan gerechtigheid”.

Het motto van Mandela was nog moeilijk te aanvaarden voor de weduwe Biko, die vindt dat de moordenaars van haar man alsnog voor het gerecht moeten komen. “Ik wil u er nog eens aan herinneren dat het heel moeilijk is om het verleden te vergeten”, zei ze - een bewijs dat symboliek geen pijnstiller is.