Amsterdam wil 72 bruggen op de monumentenlijst plaatsen

AMSTERDAM, 29 JULI. Als grijze prothesen ondersteunen twee ijzeren stellingen de staanders van de Oranjebrug in het centrum van Amsterdam. Het onderste deel ervan is roestbruin en algengroen. De staat van de tweelingbrug, die even verderop de Brouwersgracht overspant, is al even zorgwekkend.

De twee wipbruggen over de Brouwersgracht komen samen met nog zeventig andere bruggen in de Amsterdamse binnenstad op de gemeentelijke monumentenlijst te staan. Dat is althans de aanbeveling die de dienst Monumentenzorg overbrengt aan het college van Burgemeester en Wethouders. Het college moet vervolgens een voordracht maken, die ter goedkeuring aan de gemeenteraad wordt voorgelegd.

Amsterdam telt zo'n 1.400 bruggen, inclusief viaducten. Het advies van Monumentenzorg heeft alleen betrekking op bruggen in de binnenstad, die voor 1940 zijn gebouwd. Twee bruggen in het centrum van Amsterdam, over de vijver bij de Hortus Botanicus, stonden al op de gemeentelijke monumentenlijst. Er staan geen bruggen op de Rijksmonumentenlijst.

Niet alle 72 bruggen op de voorlopige lijst zijn er zo slecht aan toe als de twee over de Brouwersgracht. Het gaat dan ook niet om een brandbrief van Monumentenzorg. “Door de bruggen op de monumentenlijst te plaatsen, geef je aan dat het om lokaal belangrijk cultureel-architectonisch erfgoed gaat”, aldus een woordvoerder van de dienst.

Zo is de 'monumentale waarde' van de Oranjebrug uit 1899 gedefinieerd als: “Het laat-19e eeuwse karakter, in het bijzonder de landshoofden van baksteen en natuursteen (...), de vier brughekken aan geprofileerde hoofdbalusters en de specifieke, half om half getordeerde balustrade van smeedijzer (doorlopend tot op de walmuren) en de qua vormgeving 18e-eeuwse balustrade op het vaste gedeelte.” De bekendste bruggen op de lijst zijn de Magere Brug met houten beschoeiing en de Blauwbrug met haar als keizerskronen gedecoreerde lantaarns, en een aantal achttiende-eeuwse bruggen.

Plaatsing op de monumentenlijst heeft voornamelijk symbolische waarde, aldus de woordvoerder. Het belangrijkste gevolg is dat de bruggen niet mogen worden afgebroken en de kans daarop was toch al niet groot. In de jaren zestig en zeventig is nog wel een aantal gietijzeren bruggen afgebroken en vervangen door bakstenen exemplaren. Dat kan met deze bruggen niet meer gebeuren.

Verder betekent het vooral dat er, in overleg met Stedelijk beheer, scherper op het onderhoud zal worden gelet en dat voor veranderingen aan het bouwwerk een vergunning moet worden afgegeven door Monumentenzorg. Het wil niet zeggen dat nu plotseling aan al die 72 bruggen achterstallig onderhoud zal worden gepleegd, aldus de woordvoerder.