Rusland komt met vredesplan voor Bosnië

MOSKOU, 28 JULI. Rusland heeft gisteren een nieuw vredesplan voor Bosnië gepresenteerd. De Amerikaanse krant The Washington Post maakte gisteren melding van Europees ongenoegen over geheime Amerikaanse wapenzendingen naar Bosnië.

The Washington Post meldde dat er spanningen zijn gerezen tussen de VS en hun Europese bondgenoten over berichten van Europese inlichtingendiensten als zou het Bosnische regeringsleger beschikken over Amerikaanse wapens. Volgens het blad gaan de Europeanen ervan uit dat Washington het wapenembargo tegen Bosnië schendt door geheime leveranties via islamitische landen als Saoedi-Arabië, Turkije en Pakistan. De Post citeert ongeïdentificeerde Amerikaanse, Franse en Britse ambtenaren die melding maken van een uitholling van het vertrouwen tussen de Amerikanen en Europeanen over deze leveranties. De Russische president, Jeltsin, liet gisteren meedelen dat het plan de partners binnen de contactgroep - de VS, Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland - is toegestuurd. De nieuwe Russische voorstellen behelzen directe vredesbesprekingen tussen de oorlogvoerende partijen in Bosnië en de gedeeltelijke opheffing van de internationale sancties tegen Joegoslavië in ruil voor de Joegoslavische erkenning van Bosnië-Herzegovina. Verdere details zijn gisteren in Moskou niet bekendgemaakt.

In Westerse kringen in met enige verwondering gereageerd op het Russische initiatief. De enige regering die officieel reageerde, de Britse, liet weten “een beetje verbaasd” te zijn, temeer omdat de Russische vertegenwoordiger in de contactgroep, Aleksandr Zotov, donderdagavond aan een vergadering van de contactgroep heeft deelgenomen zonder over het Russische initiatief te praten.

Waarnemers geven het Russische vredesplan weinig kans, omdat de contactgroep ervan uitgaat dat de Bosnische Serviërs nog steeds moeten instemmen met het vredesplan dat de contactgroep vorig jaar heeft opgesteld. Dit voorstel voorziet in de verdeling van Bosnië in een gebied van 51 procent van het grondgebied dat zou toevallen aan de moslim-Kroatische federatie en een deel van 49 procent dat de Bosnische Serviërs zou toevallen.

Bovendien, zo menen waarnemers, klinkt het Russische plan niet erg realistisch. Een Britse diplomaat zei gisteren dat het vooral moet worden gezien als een teken van Russisch ongenoegen over de recente dreiging van de NAVO om meer geweld te gaan gebruiken. “We hebben steeds geloofd dat de contactgroep de beste manier is om beleid te coördineren en druk uit te oefenen op de partijen. We moeten voorkomen dat de Bosnische Serviërs de indruk krijgen dat ze misbruik kunnen maken van verdeeldheid”, aldus deze diplomaat.

Rusland heeft zich gisteren uitgesproken tegen zowel het NAVO-dreigement om meer luchtaanvallen te plegen als het besluit van de Amerikaanse Senaat om het wapenembargo tegen Bosnië op te heffen. Volgens een regeringsverklaring is Rusland “bezorgd” over de nieuwe, gestroomlijnde procedures voor het aanvragen van en beslissen tot luchtaanvallen. “De vereenvoudigde procedure kan onvoorspelbare consequenties hebben”, aldus de verklaring. “De verantwoordelijkheid voor deze consequenties ligt volledig bij degenen die de beslissingen nemen.”

Minister van buitenlandse zaken Kozyrev noemde gisteren het besluit van de Amerikaanse Senaat over de opheffing van het wapenembargo tegen Bosnië “volstrekt onbegrijpelijk”. “Het sturen van een nieuwe stroom wapens naar Bosnië is volgens mij hetzelfde als een brand blussen met benzine.”

Ook andere landen hebben hun kritiek op het besluit van de Senaat gisteren verscherpt. De Duitse minister van defensie Rühe zei dat de opheffing van het wapenembargo “méér oorlog” betekent. De Belgische minister van buitenlandse zaken Deryke zei “geschokt” te zijn en zijn Britse collega Rifkind sprak van een “bizarre uitnodiging voor een totale oorlog in Bosnië”. De Franse minister van buitenlandse zaken De Charette herhaalde dat de opheffing van het wapenembargo tegen Bosnië automatisch leidt tot de aftocht van Franse VN-soldaten. “Dan laten we de Amerikanen een situatie afhandelen die ze zelf hebben geschapen.”

De Nederlandse regering is 'bezorgd' over de ruime steun in de Amerikaanse Senaat voor het opheffen van het wapenembargo tegen Bosnië. Een einde aan het wapenembargo kan leiden tot een escalatie van de strijd in Bosnië en een versneld vertrek van de VN-vredesmacht, waarschuwt Buitenlandse Zaken in een verklaring. (Reuter, AP, AFP)