Ondernemers: afschaffing van AAW is ernstige misstap

DELFT, 28 JULI. De afschaffing van de volksverzekering tegen arbeidsongeschiktheid, de AAW, kan voor zelfstandigen omvangrijke, negatieve inkomensgevolgen hebben en is daarom “een ernstige misstap”. Dat vindt de werkgeversorganisatie voor het midden- en kleinbedrijf, MKB Nederland.

Afschaffing van de AAW (Algemene Arbeidsongeschiktheidswet) is onderdeel van de plannen die het kabinet heeft met de wettelijke regelingen voor ziekte en arbeidsongeschiktheid. Het opheffen van de volksverzekering is gekoppeld aan de invoering van verschillende premies voor de WAO en de gedeeltelijke privatisering van deze werknemersverzekering. Het kabinet heeft overigens afgezien van zijn voornemen deze operatie per 1 januari 1996 door te voeren; zij wordt met een half jaar en mogelijk nog langer uitgesteld.

In plaats van de nu voor iedereen geldende AAW wil het kabinet afzonderlijke arbeidsongeschiktheidsverzekeringen invoeren voor zelfstandigen, jong-gehandicapten, studenten en andere groeperingen die niet onder de werknemersverzekeringen vallen. Vice-voorzitter J. ten Hoopen van MKB Nederland noemde de afschaffing van de AAW als volksverzekering gisteren “ronduit slecht”. Hij wees erop dat het kabinet in feite bezig is geleidelijk een mini-stelsel in de sociale zekerheid in te voeren, “al wordt dat nog door niemand zo gezegd”. Juist in zo'n systeem kan volgens Ten Hoopen de AAW als basisverzekering niet worden gemist. Het feit dat de overheid een dergelijke basisverzekering blijkbaar niet ongemoeid kan laten, maakt haar tot “een onbetrouwbare partner”, aldus de werkgeversbestuurder.

Voorlopige berekeningen van het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid wijzen uit dat een afzonderlijke verzekering tegen arbeidsongeschiktheid voor zelfstandigen flinke financiële gevolgen kan hebben. Als de zelfstandigen geheel voor zichzelf de premies moeten betalen kan dat op het minimumniveau voor de zelfstandige ondernemer een negatief effect hebben van ongeveer 8 procent. Hogere inkomens ondervinden van het nieuwe verzekeringssysteem daarentegen een voordelig effect van 1 tot 1,5 procent.

Een van de oorzaken daarvan is een andere berekeningswijze van de premies. De AAW-premie wordt berekend over het belastbaar inkomen en maakt deel uit van de eerste schijf van de loon- en inkomstenbelasting. De bedoeling van het kabinet is dat de premie voor de nieuwe verzekering wordt berekend over de fiscale winst uit de onderneming. Anders dan bij de AAW geldt er bij deze premieberekening geen heffingsvrije som, geen basisbedrag dus dat van premie- en belastingheffing is vrijgesteld.

MKB Nederland heeft voor de kabinetsplannen een alternatief ontwikkeld dat in werkgeverskringen al eerder is geopperd. In dat alternatief blijft de AAW als volksverzekering in stand. Zowel zelfstandigen als werknemers krijgen in dit model na een half jaar ziekte en na te zijn afgekeurd, recht op een AAW-uitkering als basisvoorziening. Zo'n uitkering bedraagt maximaal 70 procent van het minimumloon.